Equal Health

Melioidosis သည် Burkholderia pseudomallei ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါဖြစ်ပြီး မြေ၊ ရေ၊ လယ်ယာမြေများနှင့် ရေတိမ်နေရာများတွင် အများဆုံး တွေ့ရတတ်ပါသည်။အထူးသဖြင့် မိုးရာသီ နှင့် ရေကြီးရေလျှံပြီးနောက် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ပိုမိုများပြားတတ်ပါသည်။
Melioidosisရောဂါသည် ဒဏ်ရာရှိနေစဉ် မြေ၊ ရေနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်း ဘက်တီးရီးယားပါသော ဖုန်မှုန့် သို့မဟုတ် ရေမှုန်များကိုရှူရှိုက်မိခြင်း မသန့်ရှင်းသော ရေ သို့မဟုတ် အစားအစာများမှ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ဝင်ရောက်ခြင်း တို့ကြောင့်ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
ထို့ကြောင့်လယ်သမားများ၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်သားများ၊ဆီးချိုရောဂါရှိသူများ၊ကျောက်ကပ်၊ အသည်း၊ အဆုတ်ရောဂါရှိသူများ၊ ကိုယ်ခံအားနည်းသူများ၊အသက်ကြီးသူများတွင်ပို၍အန္တရာယ်ရှိနိုင်သောကြောင့်သတိပြုသင့်ပါသည်။

Melioidosisရောဂါ၏လက္ခဏာများအနေဖြင့်
• အဖျားကြီးခြင်း
• ခေါင်းကိုက်ခြင်း
• ကိုယ်လက်နာကျင်ခြင်း
• ချောင်းဆိုးခြင်း
• အသက်ရှူခက်ခြင်း
• ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း
• အနာပိုးဝင်ခြင်းနှင့်
• ပြင်းထန်ပါက သွေးဆိပ်တက်ခြင်းအထိဖြစ်နိုင်သောကြောင့်အချိန်မီ မကုသပါက အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
Melioidosisရောဂါဖြစ်ပွါးမှုမှကာကွယ်ရန်အတွက် ရေထဲဆင်းရသော၊လယ်ထဲဆင်းရသောအခါမျိုးတွင် ဘွတ်ဖိနပ်၊ လက်အိတ် ဝတ်ဆင်ပါ။
ဒဏ်ရာရှိပါကအနာကပ်ပလာစတာဖြင့်သေချာဖုံးအုပ်ထားပါ။
ကျိုချက်ထားသောရေ သို့မဟုတ် သန့်ရှင်းသောရေကိုသာ သောက်သုံးပါ။
ထို့အပြင်အဖျား ၂ ရက်ကျော်ကြာပါက ဆေးရုံသို့ အမြန်သွားရန်နှင့်ရေထဲဆင်းခဲ့ဖူးခြင်း၊ လယ်ထဲလုပ်ခဲ့ဖူးခြင်းများရှိပါက ဆရာဝန်အား ပြောပြရန်လိုအပ်ပါသည်။

နွေရာသီအပူချိန်မြင့်လာသောအခါ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များသည် အပူဒဏ်ကြောင့်အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း(heat exhaustion) ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။ထို့ပြင်ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် ပိုမိုမြင့်တက်ပြီးရေဓာတ်လိုအပ်ချက်လည်း ပိုများလာသောကြောင့်အပူဒဏ်ကို ပိုမိုခံစားရနိုင်ပါသည်။
အပူဒဏ်ကြောင့်အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်းဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် မြင့်တက်ပြီးရေဓာတ်နှင့် ဆားဓာတ်များ လျော့နည်းလာသောအခါ
ဖြစ်ပွားသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ အချိန်မီ မကုသပါက
Heat Stroke (အပူလွန်ကဲ၍ အရေးပေါ် အပူလျှပ်ခြင်း) သို့
ပြောင်းလဲနိုင်ပါသည်။
အပူဒဏ်ကြောင့်အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်းဖြစ်ပေါ်ပါက သတိထားရမည့် လက္ခဏာများမှာ
• ခေါင်းမူးခြင်း
• အားနည်းခြင်း
• ချွေးအလွန်ထွက်ခြင်း
• မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• ပျို့အန်ခြင်း
• ခေါင်းကိုက်ခြင်း
• နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း
• အပူလွန်ကဲသောကြောင့်ကြွက်တက်ခြင်း
• အာရုံမစိုက်နိုင်ခြင်း
• မူးဝေခြင်း
အပူဒဏ်ကြောင့် အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်းဖြစ်ပေါ်ပါက ကလေးအပေါ်လည်းသက်ရောက်နိုင်ပါသည်။ ကလေးတွင် ရေဓာတ်လျော့နည်းခြင်းကြောင့် သွေးလည်ပတ်မှုထိခိုက်နိုင်ခြင်း၊ လမစေ့မီမွေးဖွားနိုင်ခြင်း၊ မိခင်အပူချိန်မြင့်လွန်းပါက ကလေးဖွံ့ဖြိုးမှုအပေါ်သက်ရောက်နိုင်ခြင်း၊ မိခင်အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်လာနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် အထူးဂရုစိုက်ရန်လိုအပ်ပါသည်။
အပူဒဏ်ကြောင့် အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်းကို ကာကွယ်ရန်အတွက်
ရေများများ သောက်ပါ။
အပူချိန်လွန်ကဲသောအချိန်များဖြစ်သည့် မနက် ၁၁ နာရီမှ ညနေ ၄ နာရီအတွင်းအပြင်ထွက်ခြင်းကို လျှော့ချပါ။
လေဝင်လေထွက်ကောင်းသောပေါ့ပါးသောအဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ပါ။
အနားယူချိန် ပိုပေးပါ။
ဓာတ်ဆားရည် သို့မဟုတ် အုန်းစိမ်းရည် သောက်ပါ။
နေပူထဲတွင်လုပ်ရသော အလုပ်ကြမ်းများ ရှောင်ပါ။
အေးမြသောနေရာတွင် နေပါ။

အလွန်အရေးကြီးသည့်အချက်များဖြစ်သော အဆက်မပြတ်အန်ခြင်း၊ မူးဝေပြီးလဲကျခြင်း၊ ကလေးလှုပ်ရှားမှုလျော့နည်းလာခြင်း၊ အဖျားမြင့်လာခြင်း၊ အသက်ရှူခက်လာခြင်း၊ အားနည်းလွန်းပြီး မလှုပ်ရှားနိုင်ခြင်းများဖြစ်လျှင်ဆေးရုံသို့ ချက်ချင်း သွားရောက်စစ်ဆေးရန်လိုအပ်ပါသည်။

ယခုတပတ်မှာတော့နွေရာသီတွင်အပူချိန်အလွန်မြင့်တက်လာသောကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာအတွက် အန္တရာယ်ရှိသောအခြေအနေဖြစ်သည့် အပူလွန်ကဲခြင်း (Heat Exhaustion) အကြောင်းကိုပြောပြပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ပထမဆုံးအနေဖြင့်အပူလွန်ကဲခြင်းဆိုတာကိုရှင်းပြပေးပါမယ်။အပူလွန်ကဲခြင်းဆိုတာအပူချိန်မြင့်မားသောနေရာတွင် ကြာရှည်စွာနေခြင်း၊ အလုပ်လုပ်ခြင်းကြောင့်ချွေးများစွာထွက်ပြီးကိုယ်ခန္ဓာကရေနှင့်ဆားဓာတ်များဆုံးရှုံးသွားတဲ့အခါမှာဖြစ်ပေါ်တတ်သောအခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
အပူလွန်ကဲခြင်းဖြစ်ပေါ်လျှင်အောက်ပါ လက္ခဏာများဖြစ်သော
• ချွေးအလွန်ထွက်ခြင်း
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• မူးဝေခြင်း၊ လဲကျခြင်း
• ခေါင်းကိုက်ခြင်း
• ဝမ်းလျှောခြင်း၊ အန်ခြင်း
• နှလုံးခုန်မြန်ပြီးအားနည်းခြင်း အစရှိသည်တို့ခံစားရနိုင်ပါသည်။

အထက်ပါလက္ခဏာများဖြစ်ပေါ်ပါက
• အေးမြသောနေရာ၊ အရိပ်ရှိသောနေရာသို့ ရွှေ့ပါ။
• ရေ သို့မဟုတ် ဓာတ်ဆားရေ (ORS) သောက်ပါ။
• မလိုအပ်သော၊ထူထဲသောအဝတ်အစားများဝတ်ထားပါကဖယ်ရှားပါ။
• အေးမြသောရေဖြင့်ခန္တာကိုယ်အားရေပတ်တိုက်ခြင်းစသည့်ခန္တာကိုယ်အေးနိုင်သောနည်းလမ်းများကိုပြုလုပ်ပါ
• အနားယူပါ။
သတိထားရမည့်အချက်များဖြစ်သောခံစားရသောလက္ခဏာများအချိန် ၁ နာရီကျော်သည်ထိ မပြေလျှော့ခြင်း၊မူးဝေခြင်းကြောင့် ရေမသောက်နိုင်ဖြစ်ခြင်း၊မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်းနှင့်အပူလျှပ်ခြင်း (Heat Stroke) လက္ခဏာများ ပေါ်လာပါကနီးစပ်ရာဆေးရုံဆေးခန်းသို့သွားရောက်ပြသရန်လိုအပ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့်အပူလွန်ကဲသောယခုလိုကာလမျိုးတွင်နေ့စဉ် ရေများများသောက်ခြင်း၊နေ့လယ် ၁၁နာရီမှ၃နာရီအတွင်းအပြင်ထွက်ခြင်းကိုရှောင်ကျဉ်ခြင်း၊လွတ်လပ်ပေါ့ပါးတဲ့အဝတ်အစား ဝတ်ခြင်း၊အပြင်အလုပ်လုပ်ပါက အနားယူချိန်ထားခြင်း စသည်တို့ဖြင့်ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများပြုလုပ်ထားရန်လိုအပ်ပါသည်။
အပူလွန်ကဲသောကာလများတွင်ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးများ၊ ကလေးများ၊ အသက်ကြီးသူများနှင့် အပြင်တွင် အလုပ်လုပ်သူများအနေဖြင့် အထူးဂရုစိုက်ရန်လိုအပ်ပါသည်။