Creator Lunk

เจอต้นฉบับเก่าชิ้นหนึ่ง เป็นเรื่องตำนาน”วันสงกรานต์“ ที่ไม่เคยมีใครรู้มาก่อน
น่าจะบันทึกไว้อีกครั้ง เพื่อให้นักประวัติศาสตร์ได้ค้นคว้าต่อไป
เนื้อหาค่อนข้างจะวิชาการมาก^^
ลองอ่านดูนะครับ
….

เมื่อวันที่ 1 เมษายน ผมกลับไปบ้านที่เมืองจันท์
นอนที่ห้อง "ป๋า" ที่จากไป
ในห้องนอนมีกองหนังสือเก่าที่ทิ้งไว้นานแล้ว
ก่อนนอน ผมไปคุ้ยกองหนังสือนี้เผื่อว่าจะมีเล่มไหนที่น่าสนใจบ้าง
เจอหนังสือเล่มหนึ่ง
...เก่ามาก
หน้าปกหนังสือเขียนว่า "ตำนานสงกรานต์เมืองจันท์"
พลิกดู 2-3 หน้า
เฮ้ย...น่าสนใจมาก
เป็นเรื่องราวที่ไม่เคยรู้มาก่อน
ผมคิดว่าตำนานสงกรานต์ในเมืองไทย ที่ไหนก็เหมือนกัน
จะแตกต่างกันบ้างก็เล็กน้อย
แต่ไม่นึกว่าตำนานสงกรานต์ที่เมืองจันท์จะน่าตื่นตาตื่นใจมาก
ตามประเพณีเก่าของไทยถือว่าวันสงกรานต์คือวันครอบครัว
รดน้ำดำหัว ขอขมา และขอพรผู้ใหญ่
แต่จากหนังสือ "ตำนานสงกรานต์เมืองจันท์"
ผมเพิ่งรู้ว่าประเพณีการเล่นน้ำแบบสาดน้ำใส่กัน
"Water Festival"
เริ่มต้นครั้งแรกที่เมืองจันท์
ที่เมืองจันท์เราสาดน้ำดับความร้อน
สนุกสนานเฮฮามาตั้งแต่โบราณ
เรื่องนี้เกิดขึ้นเมื่อปี 2483 ครับ

คําว่า "สงกรานต์" มาจากภาษาสันสกฤต แปลว่า "ก้าวขึ้น ย่างขึ้น"
ในสมัยก่อน เราถือว่าวันสงกรานต์ คือ วันปีใหม่ของไทย เพราะเป็นวันที่เปลี่ยนจุลศักราชใหม่
พระอาทิตย์ย่างขึ้นสู่ราศีใหม่
คนไทยใช้วันสงกรานต์เป็นวันปีใหม่ไทย ตั้งแต่สมัยสุโขทัย
มาเปลี่ยนเป็นวันที่ 1 มกราคมของทุกปี ตามหลักสากลในรัฐบาล จอมพล ป.พิบูลสงคราม
เมื่อปี 2483
แม้วันที่ 13 เมษายน จะไม่ใช่วันปีใหม่อีกต่อไป
แต่วันสงกรานต์ก็ยังคงความสำคัญอยู่
รัฐบาลถือว่าเป็น "วันครอบครัว" จะมีประเพณีรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่
ทั้งขอขมา และขอพร
เนื่องจากตรงกับหน้าร้อน จึงเพิ่มการประพรมน้ำแก่กันเพื่อความชุ่มชื่น
แต่แค่ "พรม" ไม่ใช่ "สาด"
คนในเมืองกรุงและจังหวัดใกล้เคียงจะเข้าใจและรับรู้ประเพณีสงกรานต์เป็นอย่างดี
แต่จังหวัดที่ห่างไกลไม่มีใครรู้จัก "วันสงกรานต์"
รวมทั้งเมืองจันท์ด้วย

เมื่อรัฐบาลต้องการให้ประเพณีสงกรานต์แพร่หลายออกไปทั่วประเทศ "จอมพล ป." จึงกระจายข่าวไปยังเจ้าเมืองต่างๆ
แต่ยุคนั้นระบบการสื่อสารยังโบราณมาก
นึกถึงเพลง "ผู้ใหญ่ลี" ได้ไหมครับ
"พ.ศ.2504 ผู้ใหญ่ลีตีกลองประชุม ชาวบ้านต่างมาชุมนุม มาประชุมที่บ้านผู้ใหญ่ลีฯ"
พ.ศ.2504 ยังใช้ระบบตีกลองประชุมอยู่เลย
ไม่มีเสียงตามสายเหมือนในปัจจุบัน
แล้วปี 2483 คิดดูก็แล้วกันว่าระบบการสื่อสารจะเป็นอย่างไร
การถ่ายทอดเรื่อง "วันสงกรานต์" จากรัฐบาลไปตามหัวเมืองต่างๆ จึงต้องปรับตามสภาพความเป็นจริง
ส่งข่าวไปถึงเจ้าเมืองไม่ยาก เพราะสามารถส่งหนังสือไปได้
เจ้าเมืองอ่านหนังสือออก
แต่พอจะไปถึงระบบตำบลและหมู่บ้าน เริ่มมีปัญหา
ทั้งการเดินทางก็ลำบาก และผู้ปกครองในพื้นที่ต่างๆ อ่านหนังสือไม่ออก
ระบบการสื่อสาร จึงต้องใช้ "การบอกต่อ"
เล่าให้เจ้าหน้าที่สื่อสารฟังจนเข้าใจ แล้วให้นำเรื่องนี้ไปเล่าต่อให้กำนัน-ผู้ใหญ่บ้าน ตามพื้นที่ต่างๆ
"สาร" ที่ต้องการสื่อสาร คือ วันที่ 13 เมษายน เป็น "วันสงกรานต์"
และให้อธิบายต่อว่าประเพณีในวันนี้คือ วันครอบครัว ให้รดน้ำดำหัว ขอพรและขอขมาผู้ใหญ่
ทุกที่ไม่มีปัญหา
ยกเว้นตำบลท่าแมวที่เมืองจันท์

เจ้าหน้าที่ฝ่ายพีอาร์ของเจ้าเมืองขี่ม้าฝ่าป่าลึกไปที่ตำบลท่าแมว
ระหว่างทางเจอไข้ป่าหรือไข้จับสั่นเข้าไป จนเมื่อไปถึงที่หมายก็อาการไข้กำเริบหนัก
แต่เขายังแน่วแน่ต่อภารกิจที่ได้รับมอบหมาย
เขาแจ้งข่าว "วันสงกรานต์" กับกำนันตำบลท่าแมว ด้วยอาการตัวสั่นด้วยความหนาวจากพิษไข้
เสียงของเขาสั่นและขาดเป็นห้วงๆ
"รัฐบาลให้แจ้งว่าวันที่ 13 เมษายนของทุกปี..."
ลมหายใจของเขาเบาลง แต่เขายังกัดฟันพูดต่อ
"เป็นนน..วันนน...สงงง...กัน"
พูดจบก็สิ้นลม
ไม่ได้อธิบายต่อว่าวันนี้มีประเพณีอะไรบ้าง
"วันสรงกัน" กำนันทวนคำ
ไม่มีใครรู้ความหมายของวันนี้ ทุกคนจึงตีความตามคำที่คุ้นเคย
"สรง" แปลว่า "อาบน้ำ"
"สรงกัน" ก็แปลว่า "อาบน้ำกัน"

ทุกวันที่ 13 เมษายน ของทุกปี ที่ตำบลท่าแมวจึงมีประเพณีใหม่ขึ้นมา
...อาบน้ำให้กัน ด้วยการสาดน้ำใส่กัน
อากาศร้อนๆ สาดน้ำใส่กัน
ยิ่งสาด ยิ่งสนุก
ความสนุกสนานของประเพณีสาดน้ำในวันสงกรานต์ที่ตำบลนี้ร่ำลือไปยังตำบลข้างเคียง
คนต่างถิ่นเริ่มเข้ามาเล่นสาดน้ำที่ตำบลนี้
และนำกลับไปเล่นที่ตำบลของตนเอง
จากตำบล เป็นอำเภอ
จากอำเภอ เป็นจังหวัด
และขยายไปทั่วทั้งประเทศไทยในที่สุด
ระหว่างนั้น มี "มิชชันนารี" มาเผยแผ่ศาสนาที่ตำบลท่าแมว เห็นคนสาดน้ำกันในวันที่ 13 เมษายน เขาจึงถามล่ามว่าเป็นประเพณีอะไร
"สรงกัน" ล่ามตอบ
"SONG-GUN" เขาทวนคำ
แล้วนึกสงสัยว่าทำไมไม่มี "ปืน"
มิชชันนารี เป็นคนที่เชี่ยวชาญเรื่องเทคโนโลยี เขาจึงคิดสิ่งประดิษฐ์ใหม่ขึ้นมาเพื่อใช้เล่นน้ำในวัน "SONK-GUN"
และคนไทยเรียกสิ่งประดิษฐ์นี้ว่า "ปืนฉีดน้ำ"
นี่คือ ตำนานวันสงกรานต์เมืองจันท์
ที่ผมค้นพบในวันที่ 1 เมษายน