SILPA

ผลงานที่มีความโดดเด่นด้านความคิดสร้างสรรค์
จากนิทรรศการ SILPA 2025: Creative Works Exhibition

เรียงสายน้ำ ร้อยสายลม

อาจารย์ไพบูลน์ จิรประเสริฐกูล
[email protected]
ภาควิชาการออกแบบภายใน คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

ภาษาจีนมีคำพ้องรูป คำพ้องเสียง และคำพ้องความหมาย คำพ้องเหล่านี้นิยมนำมาใช้เชื่อมโยงทางภาษาเพื่อสื่อสัญลักษณ์ความหมายอันลึกซึ้งและซับซ้อน ผ่านการแสดงออกเชิงสัญลักษณ์อย่างเป็นระบบ ก่อเกิดเป็นรากเหง้าทางวัฒนธรรมสืบต่อกันมา ระบบสัญลักษณ์สิริมงคลจีนเป็นสิ่งที่มีความหมายสามารถอธิบายได้ เพราะส่วนใหญ่มีที่มาเกี่ยวเนื่องกับธรรมชาติ ชาวจีนพยายามใฝ่หาสิริมงคลเพื่อเสริมสร้างโชคลาภและความยั่งยืน เมื่อพบว่าสิ่งใดมีเสียงพ้องกับคำที่เป็นสิริมงคลก็จะนำเข้ามาจัดเป็นสัญลักษณ์แห่งสิริมงคลด้วย (ศานติ-นวรัตน์ ภักดีคำ, 2549: 94-95)

การรวมสัญลักษณ์มงคลหลายอย่างเข้าด้วยกันจึงเหมือนการร้อยคำ เป็นวลีที่เป็นมงคล พบเห็นได้ทั่วไปในเครื่องใช้สำหรับชีวิตประจำวัน เทศกาล การตกแต่งอาคารบ้านเรือน เช่น ค้างคาว มักถูกวาดในลักษณะกลับหัว เนื่องจากคำว่า “กลับหัว” (倒, dào) เป็นคำพ้องเสียงกับ “มาถึง” (到, dào) ซึ่งหมายถึง “พรได้มาถึงแล้ว” และ ค้างคาวที่จับคู่กับเหรียญหมายถึงโชคดีเป็นพิเศษ

เครื่องแขวนไทย เป็นเครื่องประดับประกอบอาคารที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่มีกลิ่นหอมจากดอกไม้ อาศัยลมโชยพากลิ่นหอมนั้นอบอวลอยู่ในพื้นที่ ช่วยสร้างบรรยากาศให้แก่ผู้คนที่อยู่ในพื้นที่นั้น ๆ คือ ความเข้าใจในรูปทรง กลิ่นหอมเฉพาะ และความหมายที่ซ่อนไว้ นำมาเรียงร้อยประกอบกันเป็นงานศิลปะที่มีคุณค่าอัตลักษณ์ที่โดดเด่น

วัตถุประสงค์ ออกแบบลวดลายมงคลสำหรับช่องลม ราวกันตก และราวระเบียงแบบอย่างอาคารขนมปังขิง และลวดลายผนังอาคารตรงช่องว่างระหว่างหน้าต่างของอาคาร โดยผสานแนวคิดด้านความงามเข้ากับระบบสัญลักษณ์มงคลของจีนและการร้อยดอกไม้อย่างเครื่องแขวนไทยเพื่อบูรณาการกับงานระบบอาคาร

ผลงาน “เรียงสายน้ำ ร้อยสายลม” ได้รับแรงบันดาลใจจากการรวมภาพสัญลักษณ์มงคลออกแบบโดยใช้ลักษณะรูปทรงเรขาคณิตและการใช้สัญลักษณ์มงคล โดยมีการผูกลายประดับร่วมกับสิ่งของมงคล การจัดวางต่าง ๆ ที่สื่อสัญญะและเสริมความเป็นมงคล โดยออกแบบที่เน้นการบริหารจัดการทิศทางของลมและน้ำ “รับสายลม” จากภายนอกผ่าน “ลวดลายฉลุช่องลมมงคล” เป็นคำอวยพร เรียงร้อยเข้าสู่ภายในตัวอาคารผ่านระบบการทำงานของเครื่องปรับอากาศที่ปรับอุณหภูมิในห้องให้ลดลง ลดปริมาณคาร์บอน เพิ่มออกซิเจนมงคลในอากาศให้ไหลเวียน กระบวนการทำงานของเครื่องปรับอากาศจะเกิดการควบแน่นกลายเป็นหยดน้ำ ที่เรียกว่าน้ำทิ้งแอร์ ออกสู่ภายนอกอาคาร รับ ริน ไหล เรียงผ่าน “รูปทรงสัญลักษณ์มงคล” เป็นสายน้ำที่นำกลับมาใช้ประโยชน์ได้อีก เช่น รดต้นไม้ให้งอกงาม โดยรูปทรงสัญลักษณ์มงคลตรงช่องระหว่างหน้าต่างของอาคารได้รับแรงบันดาลใจด้านรูปทรงจากการร้อยเรียงเครื่องแขวนไทย ออกแบบในลักษณะแนวดิ่งสื่อถึงความเป็นระเบียบ มีลักษณะสมดุล ไล่ลำดับจากบนลงล่าง ให้ความรู้สึกถึงการเชื่อมโยงระหว่างฟ้า-ดิน มีรูปทรงกลมสื่อถึงความสมบูรณ์ เกิดเป็นงานออกแบบ “เรียงสายน้ำ ร้อยสายลม” เป็นผลงานที่ให้ความสุนทรียะที่เป็นส่วนหนึ่งของงานระบบอาคารที่สร้างสุขภาวะให้กับผู้อยู่อาศัยในอาคาร และสภาพแวดล้อมที่สะอาดและปลอดภัย

เอกสารอ้างอิง
ปิยะแสง จันทรวงศ์ไพศาล.(2556). 108 สัญลักษณ์จีน. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
ศานติ - นวรัตน์ ภักดีคำ.(2549). สิริมงคลวัดโพธิ์. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน).

-----------------------------------------------------------------

Outstanding Work in Creativity
from SILPA 2025: Creative Works Exhibition

Flowing Water, Weaving Wind

Paiboon Jiraprasertkul
[email protected]
Department of Interior Design, Faculty of Decorative Arts, Silpakorn University

The Chinese language is rich in homographs, homophones, and synonyms, which are often used to create intricate symbolic associations through linguistic play. These connections have evolved into a deep-rooted cultural system of symbolism that has been passed down for generations.

The Chinese system of auspicious symbols carries meanings that can be explained, as most are derived from natural elements. The Chinese people have long sought auspiciousness to enhance prosperity and longevity. Whenever an object or word shares a sound with something auspicious, it is incorporated as a symbol of good fortune (Santi–Nawarat Phakdeekham, 2006: 94–95). The combination of several auspicious symbols is akin to stringing together words into a phrase of blessings—commonly seen in everyday objects, festive decorations, and architectural ornamentation. For instance, bats are often depicted upside down because the word for “upside down” (倒, dào) sounds like “arrive” (到, dào), conveying the meaning “good fortune has arrived.” A bat paired with a coin symbolizes exceptional luck.

Thai hanging ornaments (kruang khwang) are distinctive decorative elements in architecture, often crafted from fragrant flowers whose aroma gently diffuses through the air, enhancing the atmosphere of the surrounding space. These ornaments embody a synthesis of form, scent, and embedded meaning—woven together into artistic creations with a strong cultural identity.

Objective:
To design auspicious patterns for ventilation panels, balustrades, and balcony rails in the style of gingerbread architecture, as well as decorative motifs between window spaces—integrating aesthetic principles with Chinese auspicious symbolism and Thai floral hanging designs to harmonize with architectural systems.

“Flowing Water, Weaving Wind” is inspired by the synthesis of auspicious imagery and geometric form, combining traditional Chinese motifs with symbolic arrangements that convey blessings and fortune. The design emphasizes the interaction and flow of wind and water as integral elements of environmental design.

The work “receives the wind” from outside through the auspicious perforated ventilation panels, which act as channels of blessing—guiding the airflow into the building through the air-conditioning system. This process cools the indoor air, reduces carbon emissions, and enhances the circulation of “auspicious oxygen.” Condensation generated by the air-conditioning system—commonly known as wastewater—is collected and guided outside the building, flowing gently through auspicious symbolic forms as if in a sacred stream. This water can be reused, for instance, in watering plants to promote growth and vitality.

The auspicious forms placed between the building’s windows draw inspiration from the vertical composition of Thai hanging ornaments, representing order and balance. The descending arrangement from top to bottom symbolizes the connection between heaven and earth, with circular forms signifying wholeness and harmony.

The result is “Flowing Water, Weaving Wind,” a work that embodies aesthetic and spiritual integration within architectural systems. It creates a sense of well-being for building occupants and promotes a clean, sustainable, and health-conscious environment.

References
Piyasang Chantrawongpaisan. (2013). 108 Chinese Symbols. Bangkok: SE-ED Education.
Santi – Nawarat Phakdeekham. (2006). Auspicious Symbols of Wat Pho. Bangkok: Amarin Printing and Publishing Public Co., Ltd.