Sacit Library

[ #องค์ความรู้งานศิลปหัตถกรรม] ผ้าทอยกมุกไทยวน | สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย
•
ผ้าทอยกมุก เป็นศิลปะการทอผ้าที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นประเภทหนึ่งของกลุ่มวัฒนธรรมไทยวนที่กระจายอตัวตั้งถิ่นฐานอาศัยอยู่ในแถบจังหวัด แพร่ อุตรดิตถ์ และสระบุรี เป็นต้น โดยเฉพาะในจังหวัดสระบุรี ที่อำเภอเสาไห้ มีกลุ่มชาวไทยวนที่ยังคงสืบทอดวิถีและวัฒนธรรมการทอผ้าที่เป็นเอกลักษณ์มาจนถึงปัจจุบัน
•
การทอผ้ายกมุก เป็นการทอผ้าแบบยกลายในตัว โดยใช้เส้นยืนพิเศษ 2 ชุด เพิ่มจากเส้นยืนปกติบนกี่ทอผ้า เส้นยืนพิเศษ 2 ชุดนั้นประกอบไปด้วย ชุดแรกใช้เส้นด้ายยืนสีเดียวหรือหลายสี อาจสอดแทรกด้วยเส้นไหมหรือดิ้นสีต่าง ๆ ลักษณะลวดลายผ้ายกมุกเป็นลวดลายซ้ำยาวติดต่อกันเป็นเส้นริ้วหรือแถบตามทิศทางของเส้นด้ายยืน ลวดลายเรียงชิดติดกันหรือเว้นระยะห่างกันจนเต็มหน้าผ้า
•
เอกลักษณ์ของผ้ายกมุก เป็นผ้าที่ทอด้วยเทคนิคยกมุก มีตั้งแต่ 2 เขา ไปจนถึง 8 เขา และ 12 เขา โดดเด่นที่ลวดลายขวางลำตัว เทคนิคการทอทำให้ลวดลายชิด เรียงต่อกันตลอดทั้งผืนผ้า ในอดีตนิยมใช้สีเขียวบนพื้นสีดำ นำไปต่อเอวสีขาวและสีแดง หรือต่อตีนจกเพื่อเพิ่มความงดงามยิ่งขึ้น
•
ลวดลายบนผืนผ้า ขึ้นอยู่กับการรังสรรค์ของช่างทอในแต่ละพื้นถิ่น ซึ่งเอกลักษณ์ของชาวไทยวนเสาไห้ ทอ ซึ่งลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ในการทอผ้ายกมุกของชาวไทยวน อำเภอเสาไห้ ได้แก่ ลายมุก ลายก้างปลา ลายดอกละเลย และลายดอกแก้วเป็นลายที่นิยมทอเยอะที่สุด มีการทอในโดยใช้เทคนิค “การยกลายในตัว”
•
แหล่งอ้างอิงที่มาข้อมูลและรูปภาพ
• สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย.ครูช่างศิลปหัตถกรรม ปี 2562.ครูณิษา ร้อยดวง. https://www.sacit.or.th/th/detail/2019-11-27-14-18-32
------------------------
แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม : ห้องสมุดบรรณศิลปาคาร
สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน)
59 หมู่ 4 ต.ช้างใหญ่ อ.บางไทร จ.พระนครศรีอยุธยา

[ #องค์ความรู้งานศิลปหัตถกรรม] ศิลปะการแทงหยวกกล้วย | สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย
•
ศิลปะการแทงหยวกกล้วย เป็นงานวิจิตรศิลป์ที่มีมาแต่โบราณ เป็นงานฝีมือที่สร้างสรรค์โดยช่างผู้ชำนาญ ใช้วัสดุธรรมชาติที่หาง่าย ในพงศาวดาร พบว่าสยามประเทศ หรือประเทศไทยในปัจจุบัน เป็นชาติแรกและชาติเดียวในโลก ที่มีงานช่างแทงหยวก ถือเป็นงานช่างของคนไทยโดยแท้จริง ซึ่งปัจจุบันนี้ ก็ยังไม่ปรากฏว่ามีชาติใดใช้งานแทงหยวกมาประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ
•
การแทงหยวก นิยมนำมาใช้ในการประดับตกแต่งที่เป็นงานชั่วคราว ทั้งงานมงคลและงานอวมงคล ในพิธีกรรมทางศาสนา งานประเพณีต่าง ๆ ได้แก่ งานบวช งานโกนจุก งานกฐิน ทําบุญขึ้นบ้านใหม่ ทําบุษบกแห่พระวันออกพรรษา และงานศพ เป็นต้น
•
งานแทงหยวก ถือเป็นงานที่ต้องใช้ความละเอียดอ่อนและความรวดเร็ว ในการทำงานแข่งกับเวลาที่มีจำกัด เนื่องด้วยวัสดุที่ใช้ เป็นวัสดุธรรมชาติที่พร้อมจะเหี่ยวเฉา ดำ คล้ำ ได้ โดยง่าย โดยเทคนิคการเขียนลวดลายไทย มีทั้งลวดลายแบบ สมัยใหม่ และลวดลายแบบโบราณดั้งเดิม บางลวดลาย ถูกจำกัดให้ใช้ได้เฉพาะในงานพระราชพิธีเท่านั้น เช่น ลายลูกแก้ว และลายช่องกระจก เป็นต้น ลวดลายทั่วไป เช่น ลายฟันปลา ลายฟันสาม ลายฟันห้า ลายเกลียว กนก ลายกนกเสาแข้งสิงห์ ลายสิงห์กนก เป็นต้น
•
งานแทงหยวก จำแนกได้ 2 ลักษณะ คือ งานแทงหยวก รูปแบบราชสำนักในสมัยโบราณ และงานแทงหยวกรูปแบบสกุลช่างทั่วไป กลุ่มช่างแทงหยวกที่ยังคงสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน เหลืออยู่เพียงไม่กี่แห่ง เช่น กลุ่มช่างแทงหยวกสกุลช่างเพชรบุรี สงขลา พระนครศรีอยุธยา อ่างทอง เป็นต้น
•
แหล่งอ้างอิงที่มาข้อมูลและรูปภาพ
• สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย. คลังข้อมูลหัตถศิลป์.
งานแทงหยวก (ใกล้สูญหาย).https://www.sacit.or.th/th/detail/2021-02-09-10-39-4
• ฐานข้อมูลท้องถิ่นจังหวัดเพชรบุรี.ศิลปะการแทงหยวกเมืองเพชรบุรี. https://localphetchaburi.net/eLocal/items/show/12 #?c=&m=&s=&cv=&xywh=-1056%2C-250%2C5110%2C4995
------------------------
แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม : ห้องสมุดบรรณศิลปาคาร
สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน)
59 หมู่ 4 ต.ช้างใหญ่ อ.บางไทร จ.พระนครศรีอยุธยา

[ #แนะนำหนังสือ ] Silk in Africa | Chris Spring & Julie Hudson
•
Sacit Library ขอนำเสนอหนังสือ Silk in Africa เล่มนี้เกี่ยวกับ ผ้าไหมจากแอฟริกา ซึ่งรวบรวมประเพณีการทอและปักผ้าไหมอันเป็นเอกลักษณ์จากทั่วทวีปแอฟริกาเป็นครั้งแรก สิ่งทอเหล่านี้มีตั้งแต่ผ้าที่ราชวงศ์และข้าราชการชั้นสูงเป็นผู้ว่าจ้าง เช่น ผ้าอันโดดเด่นของชาวอาซันเต (กานา) หรือชุดคลุมจากเอธิโอเปียที่ประดับด้วยทองคำ ไปจนถึงชิ้นงานที่ไม่ค่อยมีชื่อเสียงแต่ก็งดงามไม่แพ้กัน เช่น ผ้าห่อศพเมอรินาหลากสีจากมาดากัสการ์ ในฐานะของหนังสืออ้างอิงเกี่ยวกับลวดลาย ผู้อ่านจะได้พบกับแรงบันดาลใจสำหรับสีสันและการผสมผสานโทนสีที่โดดเด่น ตลอดจนไอเดียมากมายสำหรับการใช้แถบ ลายเรขาคณิต และลวดลายเชิงรูปธรรม
•
ในบทนำผู้เขียนทำให้สิ่งทอเหล่านี้มีชีวิตขึ้นมาโดยการตรวจสอบว่าใครเป็นผู้ประดิษฐ์ แนวคิดต่าง ๆ เดินทางไปทั่วทวีปได้อย่างไร และความสำคัญของลวดลายและสัญลักษณ์ นอกจากนี้ ยังมีการอธิบายเทคนิคหลักทั้งหมดในขณะที่คำอธิบายสั้นๆ จะเน้นย้ำถึงคุณลักษณะของการออกแบบ ไม่ว่าคุณจะสนใจด้านการออกแบบกราฟิกหรือรายละเอียดทางเทคนิค หนังสือที่สร้างแรงบันดาลใจเล่มนี้จะเล่มแรกที่จะเปิดตาคุณให้มองเห็นด้านใหม่ ๆ ของแอฟริกาที่ยังไม่เคยมีใครสำรวจมาก่อน หนังสือเล่มนี้เน้นที่ชิ้นงานกว่า 30 ชิ้นจากคอลเลกชันอันน่าตื่นตาตื่นใจของพิพิธภัณฑ์อังกฤษ
------------------------
แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม : ห้องสมุดบรรณศิลปาคาร
สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (องค์การมหาชน)
59 หมู่ 4 ต.ช้างใหญ่ อ.บางไทร จ.พระนครศรีอยุธยา