Sahal Tech

Maansada iyo Xeerarka Nolosha

1. Qofku marka uu naftiisa u taliyo ee uu meel saaro ayuu nafaha dadka kale isku mashquuliyaa in uu u taliyo. Adiga oo aan taada u talin in aad isku mashquuliso qof kale tiisa waa tala-xumo. Haddaba, tuducani waxa uu innugu boorinayaa in aynu marka h**e nafaheenna ka adkaanno, ka dibna ta dadka ku daro. Hase ahaatee, innaga oo aan teennii ka adkaan ta dadka in aynu isku qaadno waa khalad. Bal dhugo.

"Isku tali dabeed tali
Ma-tashade ha ii talin
Hadal toosan weeyaan
Haddaan saarku kula tegin".

—Weedhsame

2. Haddii aad hawl qabanayso, hawshaasna aad meesha kuugu dhow ka fulin karto in aad meel durugsan u tagto waa waqti lumis. Haddaba, tuducani waxa uu innoo sheegayaa in xaajada meel innoo dhow taal aynaan u tagin meel innoo jirta masaafo. Waxa uu tusaale u soo qaadanayaa Togdheer oo uu xaajadda dhow tusaale ugu soo qaatay iyo Talaabiib oo uu ta fog tusaale ugu soo qaatay. Bal dhugo tuducan.

"Xaajada Togdheer taal
Ha u tagin Talaabiib".

—Weedhsame

3. Nolosha gu'ba gu' buu innoo dhiibaa. Gu'yaasha waxaa ku sugan cibro. Haddaba, haddii ayna maalimaha, bilaha iyo sannaduhu waxba kugu soo kordhin waxa ay ka dhigan tahay geedka baxa ee caleenta daadiya, ka dibna dhinta, waxba kagama duwanid. Tuducan oo si waafiya arrinkaa innoogu sheegaya bal dhugo.

"Haddaan gugii kuu kordhaa
Gobaw mooyee ku tarin
Garaad iyo waayo'arag
Illeen wax ma dhaantid geed".

—Gaarriye

4. Waxa jira golayaal aan mudnayn tegid, ha ahaadaan kuwo aad feker diidan tahay ama kuwa aad fal diidan tahay e, gole kasta in aad taagnaato ma aha mid qumman. Meeriskani waxa uu innoo sheegayaa in garaadku uusan qofka siin mararka qaar in uu xaadiro meelaha qaar, waxa uuna inna leeyahay ka dhawrso tegidda goobaha aan habboonayn.

"Garaadkaygu meelaha badhkood ani i gayn maayo".

—Raage Ugaas

5. Qof kasta waxa uu beerto, aqoon ama tacab, un buu leeyahay. Tacabku nolosha waa u sed, qof kastana dhan buu ka galaa tacabka nolosha. Haddaba, tuducani waxa uu innagu boorinayaa in aynu tabcanno wax, waxa uuna inna leeyahay waxa aad soo saarato un baad goosan dheeftiisana heli.

"Wax la cuno sabiib baa ah
Nin samaystay baa faan leh
Waxaad haysataa saas ah".

—Hadraawi

6. Bini aadanku wuu khaldamaa, waana Ina Daanweyne in qofku khaldamo. Marka aad khalad gasho in aad ka garaabto oo aad qirto in aad gashay khalad raalligelinna bixiso waa astaanta gobannimada. Haddaba, tuducani waxa uu innagu gubaabinaynaa in aynu yeellanno dhaqankaa gobannimada ku astaysan, khaladkeenanna aynu ka garaabno.

"Gefkana bashar baad u tee
Haddaad ka garawdo khalad
Gobbey caadadeeda tahay".

—Gaarriye

7. Haddii aad qof is-afdhaaftaan waxa gar ah in aad eedda isaga ku koobto, se in aad qofka qabiilkiisa ama gobalkiisa kabaha la dul marto waa gunnimo. Qofka aad fekerka isku diidaan, feker ayaad isku diideen, ee marna ha u dhaafin reerkiisa ama gobalkiisa. Bal dhugo Gaarriye oo innaga gala talinaya in aynu falkaa ku dhaqaaqno.

"Haddaad Gorod diidan tahay
Ku koob dirirtaada Gorod
Ha nicin gobolkuu ka yimid
Ha giijin xadhkaha ha jarin
Ha goynin waxa la isku yahay".

8. Naftu waxa ay u baahan tahay xadhig dabra, kaas oo u diidaya falidda wax kasta ama ku dhaaqidda falalka aan xadka lahayn. Haddii ay naftu seeto waydo waxa ay ku dhaqaaqaysaa waxa ay damacdo, se haddii ay seeto u taallo waxa ay falaysaa waxa aad adigu ku fuliso. Hadraawi ayaa inna leh, nafta dabar u yeella, hana falinna wax kasta.

"Naftu seeto yay waayin
Hana falin sidaad doonto".

9. Magacaagu waxa uu ka tarjumayaa shaqsiyadaad, waa ka sheegaya waxa aad gudo iyo waxa aad gasho. Haddaba, ka dhawrso in aad magacaaga ku bixiso wasakh, ka dhawrso in aad ku fasho xume, kana dhawrso in aad u adeegsato meel aan ku munaasib ahayn. Sababta oo ah, magacaagu adiga ayuu kaa tarjumayaa waana waxa aqoonsigaaga shaqsinnimo caddaynaya. Ibraahin-Gadhle waxa uu innooga digayaa in aynu magaceenna meel xun ku bixinno, waxa uuna inna leeyahay yuusan noqon mid qofba maalin xidho. Bal dhugo hadda meerisyadan.

"Magacaagu yuu noqon
Mid xumaan ka marag kaca
Sida macawisaha qaar
Ninba maalin yuu xidhan".

10. Marka uu magaca innooga digay in aynu dhigno meel uusan u qalmin, haddana waxa uu mar kale innooga digayaa Ibraahin-Gadhle in aynu maskaxdeennana dhawrno. Maskaxda ka dhig mid aad adigu leedahay oo ha u oggalaan in ay noqoto mid dadka kale kula leeyihiin. Sababta oo ah, maskaxdu waa halka la iska addoonsado, haddii maskaxda lagaa qabsadana waa lagu addoonsaday ayay ka dhigan tahay.

"Maskaxdaadu yay noqon
Maqal lagula leeyahay
Yaan toban muftaax iyo
Lagu furin masaabiir".

Waxaan ka dheefay dhowr wax oo aad u weyn. Maanta waxa aad u badan in qofku waxba diiradda(focus) saari kari waayo, in qofka maskaxdiisu hal shay qaban kari weydo.

Kow, waxaa jirta in abuurteennu kala gaar tahay, qof walba waa gaar. Waxaa jira hal wax oo adiga kuu gaar ah, si guud waxaa jirta waxyaabo badan oo adiga kuu gaar ah, ama sida aad wax fahanto waa gaar. Qof ayaa laga yaabaa in uu dhegaysiga wax ku fahmo, qof ayaa isaguna aragtida ama sheygaas ilaa uu arko mooyaane si kale ku fahmi karahayn. Qof kale ayaa qoraalka wax ku fahma, marka uu wax qoro si wacan waxaas u garta. Horta is ogow sida aad wax ku fahanto. Qofkee tahay?

Middaas waxay kaa caawinaysaa in adiga oo fahankaagu yahay qoraalka aadan daawashada ama dhegaysiga ku daalin ama nooc kale oo aan fahankaaga ahayn. Horta sidee ayaad wax ku fahantaa? Ka dib na taas ku dhaqaaq. Siina xooji. Aad na ugu tiirsanoow halka fahankaagu ka dhaw yahay.

Ta labaad, subaxdii daqiiqadaha u h**eeya adiga ayay ku sugayaan. Waxa ay u ooman yihiin amarkaaga iyo in ay ku leeyihiin maxaan kuu qabannaa maanta. Shayga ugu h**eeya ee aad qabato subixii wuxuu ka qeyb qaataa in maalinkaaga shaygaas aad u saameeyo moodhkaaga iyo maskaxdaada shaqadeeda. Wakhtigaaga daqiiqadahaas u h**eeya ku dedaal in aad amar kufarto in ay kuu qabato shay aad kuu anfacaya, sida jimicsi, akhris iyo hawlo maalinlahaaga kuu yaal in aad diiradda saartid.

Ta saddexaad, tusaale ahaan halkii aad subaxa marka aad indhaha kala qaaddo, aad mobile ka fiirin lahayd dib u dhigo nafta ku qasbaysana waxaad tidhaa horta daqiiqadahan waxan baa qabanayaa, ka dib waxaas na mobile ka ayaan isticmaalaysaa. Taas waxay kaa caawinaysaa dabarka in aad u qabatid damaca naftaada ama doonistaada. Naftadana seeto ku haysid.

"Naftu seeto yay waayin
Hana falin sidaad doonto."

—Sirta Nolosha | 1986.

" Self Education ".

Hababka wax loo barto casrigaan kuwa ugu muhiimsan waxaa ka mida "wax is barid" inaad kaligaa wax isbarto, faa,iidooyin ayee leedahay dhanka kale dhibkeeda ayee leedahay laakiin, xalkeeda waa la heli karaa!

Core Tools for Self-Education.

Inta aadan bilaabin wax is baridda waxaa muhiim ah arrimahaan soo socda.

Goal: inaa hadaf leedahay, kuu caddahay waxa aad baranayso. Research skills: waa inaa taqaano habka wax loo baaro, sida aad ku heli lahayd courses ugu fcn laga diyaariye maadada aad baranayso ama books ugu fcn laga qore. Sidoo kale meelaha aad ka baranayso waa inay noqdaan meelo lagu kalsoonaan karo aqoonta ay soo gudbiyaan. Tusaale: haddaad programming baranayso meelaha ugu fcn laga barto waxaa ka mida Freecodecamp, sidoo kale meelaha ugu fcn laga barto luqaddaada hooyo uga baranee waxaa ka mida Dugsiiye. Haddii aad luqadda soomaaliga ah rabto inaa ku barato programming waa meesha ugu fcn baa dhihi karaa.

Critical thinking: waxaa u baahantahay hab fakir wanaagsan la falgalayo maadada aad qaadanee. Time management: waa in jadwal joogta ah leedahay, maadada aad baranee qayb kaste intaa ku dhamaynee waa in ay kuu xadidantahay.

Problem Solving: waa iska caadi markaad wax is barayso in dhibaatooyin ku soo wajahaan lagaana rabo inaad xalliso, haddaba macalin kula xalinaa majiro, waa inaad is xallisaa, qaabka aad isku xallinayso waa inaad aqoon u leedahay.

Faa'iidooyinka: waxa ugu h**eeyo ka faa'iidayso ayaa ah markaad wax is barayso, in waqtiga uu kuu soo koobmo, muddo kooban inaad wax ku barato, laga yaabee haddaad meel lagu barto tagto sida jaamacad, in muddo 4 sano kugu qaadan lahayd. Dhaqaalaha: haddii ay dhaqaalo yari ku heesato halkaan waa kaga maarmaysaa dhaqaalaha kaaga bixi lahaa, sababtoo ah wixii aad baranayse ayagoo free ah helaysaa, online-ka baa ka helaysaa. Waxaa awood u yeelanaysaa marka aad wax is barayso habka wax loo baaro, sababtoo ah ma sugaysid in cidi ku hagto adigaa is hagaya, isku mid ma noqonaysaan ardayga jaamacadda maadadaa ka barte habka wax u baaraa iyo adiga, waxaa xoogganaanyo habka wax u baarayso.

Salbiyaatka ay leedahay: waxaa yaaranaya dhaxgalkaaga badan ee bulashada, sababtoo ah jaaniskaa maba helaysid, waxaad galaysaa kalinimo. Caafimaad darro: haddii aad maanta dhan computer dulfadhiso indhahaada dacfi yari ku imaanayso, sidoo kale fadhiga badan kuuma fiicna, dhaqaaqada ayaa yaraanayo, inuu dhaq-dhaqaaqada yaraado ma wanaagsano.

Raodmap: si guud qofka marka uu waxbaranayo, wuxuu u baahanayahay hage(Mentor), maadada uu baranayo waddo u maro qaabka u kala horaysiin lahaa, qofka wax is barayo qof hago ma helayo waxaa laga yaabaa inuu Raodmap-kii qaadi lahaa waayo, sidaa darteed marka aad maaddo baranayso raadi qof aqoon u leh maadada kugu haga wadadii aad u mari lahayd.

waqtigaan la joogo qofka inuu wax is baro k**a maarmayo!

اللهم صّلِ وسَلّمْ عَلۓِ نَبِيْنَامُحَمد ﷺ

Dheegasho.