NeuroPsyche

“Wpływ korzystania z ChataGPT na mózg / zdolności poznawcze”

“Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task”
Kosmyna, N., Hauptmann, E., Yuan, Y. T., Situ, J., Liao, X. H., Beresnitzky, A. V., Maes, P. (2025). Your brain on ChatGPT: Accumulation of cognitive debt when using an AI assistant for essay writing task. arXiv preprint arXiv:2506.08872, 4. PREPRINT, UNDER REVIEW.

Korzystanie z LLM (Large Language Models) tj. ChatGPT i DeepSeek, w środowisku akademickim (i każdym innym) jest coraz częstszym zjawiskiem. Coraz więcej mówi się o ich wpływie na środowisko naturalne, ale czy wiesz, że wpływają również na funkcjonowanie twojego mózgu?
Narzędzia typu LLM mogą usprawniać uczenie się i wyszukiwanie informacji ale mają również wpływ m. in. na umiejętności poznawcze, tj. pamięć, uwaga i myślenie krytyczne. Naukowcy z MIT przeprowadzili badanie, w którym porównali 3 grupy piszące esej: osoby piszące prace samodzielnie, z pomocą wyszukiwarki internetowej oraz z Chat-emGPT. Dzięki EEG (Elektroencefalografii) mierzono aktywność ich mózgów podczas pisania, a sędziowie kompetentni oceniali jakość ich prac. Cały proces trwał 4 miesiące.
Z badania wiemy, że osoby korzystające z Chata przy pisaniu rzadziej podchodziły krytycznie do jego odpowiedzi, szybciej kończyły swoje eseje, wkładały w nie mniej pracy i miały problem z ich cytowaniem. Dodatkowo, eseje generowane przez LLM miały konwencjonalną strukturę i były mniej oryginalne. EEG ujawniło, że ci którzy nie korzystali z żadnych pomocy wykazywali lepszą łączność mózgową w porównaniu z innymi grupami. Zarówno oni jak i użytkownicy wspomagający się wyszukiwarką internetową wykazali lepsze przywoływanie wspomnień i wyższą aktywność niektórych obszarów mózgu (potyliczno-ciemieniowych i przedczołowych) od grupy korzystającej z Chata. W ciągu 4 miesięcy użytkownicy LLM osiągali gorsze wyniki na poziomie neuronalnym, językowym i behawioralnym (zachowania), a pod koniec badania część z nich po prostu kopiowała i wklejała wygenerowane teksty. Autorzy badania sugerują, że korzystanie z LLM może wpłynąć negatywnie na umiejętność uczenia się.
Oczywiście to badanie ma swoje ograniczenia - badanych było stosunkowo mało, a badana aktywność mózgu dotyczyła tylko pisania eseju (dot. tematów typu: szczęście, odwaga, filantropia). Nie zostało jeszcze opublikowane w czasopiśmie naukowym i jest w procesie sprawdzania. Warto jednak wziąć jego wyniki pod uwagę jeśli jest się regularnym użytkownikiem narzędzi typu ChatGPT.
Przy obecnym tempie rozwoju technologii AI i naszej rosnącej zależności od niej, niezbędne są dalsze badania w tej dziedzinie, a zwłaszcza mierzące ich długoterminowy wpływ na nasze funkcjonowanie.

Źródło: Kosmyna, N., Hauptmann, E., Yuan, Y. T., Situ, J., Liao, X. H., Beresnitzky, A. V., Maes, P. (2025). Your brain on ChatGPT: Accumulation of cognitive debt when using an AI assistant for essay writing task. arXiv preprint arXiv:2506.08872, 4.
https://www.media.mit.edu/publications/your-brain-on-chatgpt/

„Pytajmy zarówno o to, co dzieje się w umyśle, jak i o świat, w którym umysł funkcjonuje.”— prof. Joanna Rączaszek-Leonardi

Często myślimy o umyśle jak o czymś zamkniętym w głowie. Jakby znaczenia, decyzje i myśli powstawały wyłącznie „wewnątrz”. Tymczasem badania prof. Joanny Rączaszek-Leonardi pokazują coś innego: umysł zawsze działa w kontekście i bez niego nie da się go zrozumieć.

W artykule o komunikacji zależnej od kontekstu autorka wraz ze współpracownikami pokazuje, że znaczenie nie jest stałe ani oderwane od sytuacji. To, co mówimy i jak jesteśmy rozumiani, zależy od warunków, w których się znajdujemy.

Wyobraź sobie słowo „zamek”.
Czy chodzi o królewską budowlę?
O zamek w drzwiach?
Odpowiedź nie tkwi w samym słowie. Tkwi w przytaczanej sytuacji.

Badania pokazują, że komunikat może być niejednoznaczny poza kontekstem, ale działać niemal perfekcyjnie w konkretnej sytuacji. Dlaczego? Bo środowisko ogranicza możliwe interpretacje.

Niejednoznaczność w języku nie jest wadą. To naturalna cecha komunikacji, która wynika z oszczędności i jest możliwa właśnie dzięki kontekstowi. Dzięki temu, że nie musimy nazywać wszystkiego precyzyjnie, nasz język jest bardziej efektywny.

To zmienia sposób myślenia o poznaniu.
Zamiast pytać wyłącznie:
„Co dzieje się w umyśle?”
powinniśmy też pytać:
„W jakim świecie ten umysł działa?”

Umysł nie jest samotną wyspą. Jest częścią większej całości — systemu ludzi, narzędzi, przestrzeni i sytuacji.

Dlatego, jeśli chcemy naprawdę zrozumieć człowieka w edukacji, terapii, pracy zespołowej czy badaniach naukowych — nie wystarczy zaglądać „do środka”. Trzeba zobaczyć jego kontekst.

Bo myślenie nie dzieje się obok świata.
Myślenie dzieje się w świecie.
I może właśnie od tego warto zacząć każdą refleksję o umyśle.

Wpadnijcie na Dni Mózgu 2026, aby dowiedzieć się więcej na ten temat podczas wykładu prof. dr hab. Joanna Rączaszek-Leonardi pt. „Pytajmy zarówno o to, co dzieje się w umyśle, jak i o świat, w którym umysł funkcjonuje.”

📍Uniwersytet SWPS
📅 8.03 2026
🕐15:30