Unia Literacka

Jako twórcy literatury z radością i ulgą przyjęliśmy nowelizację rozporządzenia dot. czystych nośników. Jesteśmy wdzięczni zarówno poprzedniej ministrze Hannie Wróblewskiej, która zainicjowała prace, jak i obecnej, Marcie Cienkowskiej, która podpisała aktualizację rozporządzenia - a także zespołowi Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego z ministrem Maciejem Wróblem i dyrektorem Maciejem Dydo na czele. Wszyscy oni stanęli po stronie polskich twórcow - to długo wyczekiwana i potrzebna zmiana.
Dotychczasowy system był przestarzały i nie zapewniał twórcom - w tym pisarkom i pisarzom - odpowiedniej rekompensaty za korzystanie z ich utworów. Polska przez lata pozostawała jednym z ostatnich krajów w UE, które nie zaktualizowały listy nośników o nowoczesne urządzenia.

Od dawna postulowaliśmy zmianę tych przepisów, zarówno indywidualnie, jak i w ramach Koalicji Kultury, apelując o szybką aktualizację listy i podpisanie rozporządzenia. Dlatego przyjęcie nowych regulacji oceniamy pozytywnie, choć nie bez zastrzeżeń.

W efekcie dotychczasowych zaniedbań polscy twórcy tracili – według Koalicji Kultury – ponad 500 tys. zł dziennie na rzecz cyfrowych gigantów. Nowe przepisy mogą sprawić, że część tych środków wróci do twórców.

Warto podkreślić, że opłata od czystych nośników nie jest podatkiem. Nie trafia do budżetu państwa i nie obciąża konsumentów. W krajach, które wcześniej wprowadziły podobne rozwiązania, ceny elektroniki nie wzrosły.

Nowelizację należy uznać za krok w dobrą stronę. Po 15 latach zaktualizowano przepisy, uwzględniając m.in. smartfony i komputery. Jednocześnie istotna część rynku nadal pozostaje poza systemem.

Wciąż nie uwzględniono chmury, mimo że coraz więcej treści jest dziś odtwarzanych w modelu streamingowym, bez pobierania plików na urządzenia. To budzi nasz niedosyt i pokazuje, że zmiany są niepełne.

Z perspektywy pisarzy szczególnie problematyczny jest brak czytników e-booków na liście. To urządzenia przeznaczone do korzystania z książek. E-booki stanowią już ok. 15% rynku książki w legalnym obrocie, a skala nielegalnych kopii jest jeszcze większa. Tymczasem rozporządzenie nie uwzględniło tej rzeczywistości.

Brak streamingu i czytników e-booków oznacza istotną lukę w systemie rekompensat. Czekamy też na szczegółowe rozwiązania ze strony organizacji zbiorowego zarządzania, które będą odpowiadały za dystrybucję tych środków wśród uprawnionych twórców.

Kapituła Nagrody Literackiej m.st. Warszawy wybrała 15 najlepszych polskich książek wydanych w 2025 roku. Nominacje otrzymali autorzy i autorki prozy, poezji, literatury dziecięcej, książek o tematyce warszawskiej oraz komiksów i powieści graficznych. Warszawa jest organizatorem konkursu i fundatorem nagród finansowych.

Wśród osób nominowanych znaleźli się członkowie i członkinie naszego stowarzyszenia, a wyróżniono ich za następujące książki:

Weronika Murek "Urodziny", wydawnictwo Czarne

Adam Robiński (tekst), Bartek Glaza (ilustracje), „Wodyseja”, wydawnictwo Widnokrag

Katarzyna Wasilkowska (tekst), Ludwika Gnyp (ilustracje), „Złodziejka”, wydawnictwo Literatura

Stanisław Łubieński, „Drugie życie Czarnego Kota”, wydawnictwo Agora.

Serdecznie gratulujemy wszystkim nominowanym!

Na stronie Tygodnik Powszechny ukazała się bardzo ciekawa relacja Moniki Ochędowskiej z Międzynarodowych Targów Książki dla Dzieci w Bolonii.

Dziennikarka wzięła udział w spotkaniu, podczas którego przewodnicząca Stowarzyszenia Wydawców i Księgarzy Gruzińskich, Gvantsa Jobava, powiedziała, że książki mają moc zmieniania życia – szczególnie życia dzieci. Tezę tę potwierdza Organizacja Narodów Zjednoczonych która uważa, że umiejętność krytycznej lektury, zmniejszająca podatność na dezinformację, jest fundamentem utrzymania demokracji.
W wielu krajach wprowadza się programy, których celem jest zwiększenie czytelnictwa. W Estonii każdego dnia podczas lekcji uczniowie mają dwadzieścia minut na czytanie tego, co sprawia im frajdę, a w Finlandii uczniowie mogą sięgać po książkę zawsze, gdy skończą powierzone im przez nauczycieli zadanie – niezależnie od przedmiotu, którego właśnie się uczą.

Kluczowe jest zaufanie do młodych czytelników - i założenie, że chętniej będą sięgać po książki, które ich interesują, a nie te, które dorosłym wydają się bardziej odpowiednie.

Cały artykuł można odnaleźć tutaj - https://tiny.pl/76c0jfknr