BOSS LEKEM

MGA URI NG PWD NA MADALAS “HIGH SUPPORT NEEDS”

Hindi lahat ng Persons with Disabilities (PWDs) ay pare-pareho ng pangangailangan. May ilang PWD na kayang maging independent sa maraming bagay, pero mayroon ding nangangailangan ng mas matinding suporta araw-araw. Ito ang tinatawag na “high support needs.”

Ibig sabihin nito: 👉 kailangan nila ng tulong sa pagkain, pagligo, paglalakad, pag-inom ng gamot, communication, therapy, o minsan pati sa simpleng paggalaw at kaligtasan nila araw-araw.

Hindi ibig sabihin nito na mahina sila o walang kakayahan. Ang ibig sabihin lang ay mas marami silang support na kailangan para maging ligtas, komportable, at maayos ang buhay.

1. SEVERE CEREBRAL PALSY
Ang cerebral palsy ay kondisyon na nakakaapekto sa galaw ng katawan at muscles. Ang ibang may severe cerebral palsy ay hirap:
maglakad,
magsalita,
kumain mag-isa,
o kontrolin ang paggalaw ng katawan.

May ilan na kailangang buhatin, pakainin, o tulungan sa wheelchair araw-araw. Kaya madalas, full-time caregiver ang kailangan nila.

2. SEVERE AUTISM WITH HIGH SUPPORT NEEDS
Hindi lahat ng autism ay pare-pareho. May ilang autistic individuals na nangangailangan ng mas malaking suporta lalo na sa:
communication,
behavior regulation,
sensory overload,
at daily routines.

May mga batang autistic na hindi pa nakakapagsalita, madaling ma-overwhelm, o hindi ligtas maiwang mag-isa. Kaya kailangan nila ng gabay, pasensya, at consistent support araw-araw.

3. INTELLECTUAL DISABILITY WITH DEPENDENCY
Ang intellectual disability ay nakakaapekto sa pag-intindi, pag-aaral, problem solving, at daily living skills. May ilang individuals na hirap:
magdesisyon mag-isa,
maalala ang instructions,
o alagaan ang sarili nang walang supervision.

Dahil dito, may mga PWD na kailangan ng gabay sa pagkain, pag-inom ng gamot, at pang-araw-araw na gawain.

4. PSYCHOSOCIAL DISABILITY
Ito ay disability related sa mental health condition na malaki ang epekto sa pag-iisip, emotions, behavior, at daily functioning ng tao.

May ilang taong may psychosocial disability na:
hirap makipag-communicate,
nagkakaroon ng severe anxiety,
panic attacks,
emotional breakdowns,
o episodes na kailangan ng supervision at support.

Importante dito ang understanding, treatment, support system, at hindi panghuhusga.

5. MULTIPLE DISABILITIES
May mga PWD na may higit sa isang disability. Halimbawa:
physical disability + intellectual disability,
hearing disability + visual impairment,
autism + mobility challenges.

Dahil mas komplikado ang needs nila, mas malaki rin ang support na kailangan araw-araw.

6. BEDRIDDEN OR PERMANENT TOTAL DISABILITY CASES

May ilang PWD na halos hindi na makatayo o makagalaw nang mag-isa dahil sa severe illness o disability. Kadalasan kailangan nila ng full-time assistance, pagbubuhat, diaper changing, feeding support, at tulong sa halos lahat ng daily activities.

Ito ang isa sa pinakamabigat na caregiving responsibilities para sa pamilya.

MAHALAGANG TANDAAN

❌ Hindi dapat kaawaan ang PWD
❌ Hindi sila “pabigat”
❌ Hindi sila dapat maliitin

✔ Kailangan nila ng support
✔ accessibility
✔ respeto
✔ inclusion
✔ at tamang pag-unawa mula sa lipunan

BAKIT MAHALAGA ITONG MAINTINDIHAN?

Kapag naiintindihan natin ang “high support needs,” mas nagiging maunawain tayo, less judgmental, at mas supportive sa mga PWD at caregivers.

Kasi may mga laban silang araw-araw na hindi agad nakikita ng ibang tao.

ISANG SIMPLE NA MENSAHE
“Ang ilang PWD ay nangangailangan ng mas malaking suporta… pero hindi nito binabawasan ang halaga, dignidad, at karapatan nila bilang tao.” ♿💙

“PAANO MAKIPAG-USAP SA TAONG MAY HEARING DISABILITY?” 👂♿

Hindi lahat ng may hearing disability ay pare-pareho ang paraan ng pakikipag-usap. May ilan na gumagamit ng sign language, may marunong magbasa ng labi (lip reading), may gumagamit ng hearing aid, at mayroon ding mas komportable sa pagsusulat o pagta-type.

Ang pinakamahalaga: respeto, pasensya, at tamang pakikipagkomunikasyon.

Narito ang ilang simpleng paraan para mas maging maayos at inclusive ang pakikipag-usap:

✅ 1. Kunin muna ang kanilang atensyon

Bago magsalita, maari munang: • Kumaway nang maayos
• Bahagyang tapikin ang balikat (kung naaangkop)
• Gumamit ng visual cue o eye contact

Iwasan ang biglaang pagsigaw dahil hindi ito laging nakakatulong.

✅ 2. Humarap nang maayos habang nagsasalita

Maraming Deaf o hard of hearing individuals ang gumagamit ng lip reading.

Kaya mahalaga na: • Nakikita nila ang iyong mukha
• Maliwanag ang ilaw
• Hindi natatakpan ng kamay, mask, o cellphone ang bibig habang nagsasalita

✅ 3. Magsalita nang malinaw, hindi sobrang bilis

Hindi kailangang sumigaw.
Mas mahalaga ang malinaw at tamang bigkas kaysa malakas na boses.

Iwasan din ang: ❌ Pagmumura o pangmamaliit
❌ “Okay lang ‘yan, bingi ka lang naman.”
❌ Panggagaya sa paraan ng kanilang pagsasalita

Ang mga salitang ito ay nakakasakit at nakakadagdag sa diskriminasyon.

✅ 4. Gumamit ng pagsusulat o cellphone kung kinakailangan

Kung hindi magkaintindihan: 📱 Mag-type sa notes
📝 Sumulat sa papel
💬 Gumamit ng chat o text

Hindi kabawasan sa komunikasyon ang paghahanap ng paraan para magkaintindihan.

✅ 5. Kung may sign language interpreter, kausapin pa rin ang mismong tao

Isa ito sa madalas na nakakalimutan ng iba.

Kapag may interpreter: ✔ Tingnan at kausapin ang taong may hearing disability
❌ Huwag sa interpreter lang nakatingin buong usapan

Ipinapakita nito na nirerespeto mo sila bilang mismong kausap.

❤️ Tandaan:
Ang hearing disability ay hindi hadlang para maintindihan, respetuhin, at isama sa lipunan ang isang tao.

Minsan, hindi espesyal na treatment ang kailangan nila — kundi simpleng malasakit, tamang pakikipag-usap, at pantay na pagtingin.

Kung nais nating maging inclusive ang komunidad, magsimula tayo sa tamang pakikipag-usap at pagrespeto sa bawat tao anuman ang kanilang disability.

💬 I-share ito para mas maraming Pilipino ang matuto tungkol sa tamang pakikitungo sa Deaf at hard of hearing community.

⚠ DISCLAIMER:
Ang impormasyong ito ay para sa educational awareness lamang at maaaring magkaiba-iba ang communication preference ng bawat taong may hearing disability. Mas mainam pa ring tanungin sila nang maayos kung ano ang pinaka-komportable nilang paraan ng pakikipag-usap.

“NAKALBO LANG ANG NAKIKITA NILA…
PERO HINDI ANG PAGOD, SAKIT, AT TAKOT.”

Hindi lahat ng lumalaban sa cancer ay umiiyak sa harap ng tao.
May mga taong tahimik lang na nauubos habang pilit pa ring lumalaban.

👇 Basahin ang tunay na kwento sa comment section.

#