DAY Club

विकृतिसँग होमिँदै गएको नेपाली राजनीति

नेपालको लोकतान्त्रिक यात्रा लामो संघर्ष र बलिदानको परिणाम हो। तर पछिल्ला वर्षहरूमा राजनीतिक प्रणालीमा सेवा, त्याग र जनउत्तरदायित्वभन्दा पनि सत्ता–प्राप्ति र संरक्षणको खेल हावी हुँदै गएको देखिन्छ।

१. विचारभन्दा पदमुखी राजनीति

अघिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिस्पर्धा विचार, नीति र जन–मुद्दामा केन्द्रित हुन्थ्यो। तर अहिले प्रतिस्पर्धा कसरी सरकार बनाउने वा ढाल्ने मा सिमित भएको छ। गठबन्धनहरू स्थायित्वभन्दा पनि तत्कालीन सत्ता समीकरणमा आधारित छन्, जसका कारण नीति कार्यान्वयनको निरन्तरता कमजोर हुन्छ।

२. विकासभन्दा सत्ता समीकरण प्राथमिकतामा

संसददेखि स्थानीय तहसम्म, विकास योजना र जनसेवाभन्दा बढी पद बाँडफाँड, ठेक्का वितरण, र नियुक्ति जस्ता स्वार्थपरक काममा ऊर्जा खर्च भइरहेको छ। ग्रामीण क्षेत्रमा आधारभूत सेवा—जस्तै सडक, स्वास्थ्य, खानेपानी—वर्षौंसम्म अपूरा रहँदा पनि राजनीतिक नेतृत्वको प्राथमिकता सत्ता टिकाउनेतर्फ देखिन्छ।

३. जनविश्वासमा गिरावट

बारम्बारको असफलता र अपारदर्शिताका कारण जनताको विश्वास कमजोर बन्दै गएको छ। युवापुस्तामा “राजनीति भनेको भ्रष्टाचार र स्वार्थको खेल” भन्ने सोच गहिरिँदै छ। यसले भविष्यमा राजनीति र नीति निर्माणमा सक्षम व्यक्तिहरूको आकर्षण घटाउने खतरा बढाएको छ।

४. समाधानका सम्भावना

पारदर्शिता र जवाफदेहिता: नीति निर्माणदेखि कार्यान्वयनसम्म स्पष्ट प्रतिवेदन र सार्वजनिक समीक्षा।

विचार–आधारित प्रतिस्पर्धा: चुनावी प्रतिस्पर्धा विचार र जननीतिमा आधारित बनाउन कानुनी र संस्थागत सुधार।

स्थानीय सरकारको सुदृढीकरण: विकेन्द्रित अधिकारको प्रभावकारी प्रयोग र स्थानीय स्तरमा भ्रष्टाचार नियन्त्रण।

नागरिक सचेतना: जनताले केवल चुनावमा होइन, निरन्तर रूपमा नेतृत्वको कार्यक्षमता मूल्याङ्कन गर्ने संस्कार।