Solution House

एउटै बाघले १९ जना मार्‍यो

चितवन- बाघ धर्तीको सुन्दर जनावर हो। बाघलाई हिंस्रक वन्यजन्तुको रूपमा पनि चिनिन्छ। सबै बाघ मान्छेकै ज्यान लिने हिंस्रक हुँदैनन्। हिंस्रक भइहालेमा अकल्पनीय घटना पनि बन्न सक्छ। भनिन्छ, बाघ हिंस्रक भयो भने यसलाई रोक्न सकिँदैन।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रमा रहेका लगभग सवा सय बाघमध्ये २२ बाघले मात्रै मान्छे र पशुमाथि आक्रमण गर्ने र ज्यानसमेत लिने गरेको देखिएको छ। तीमध्ये एक बघिनीले १९ जना मान्छे मारेको पत्ता लागेको छ।

सो बघिनी पश्चिम चितवनको कालाबन्जर मध्यवर्ती उपभोक्ता समिति क्षेत्रअन्तर्गतका बस्तीभन्दा केही पर नारायणी नदीको भंगालो र सामुदायिक वन क्षेत्रमा ओहोरदोहोर गर्छे। लगभग १३ वर्षकी बघिनीको पछाडिको देब्रे खुट्टाको एउटा नंग्रा अलि बांगिएको छ। त्यसैले उसलाई 'नंग्रा बघिनी' भनिन्छ। सन् २००८ बाट बघिनीले मान्छे मार्न थालेकी हो। सन् २०१६ सम्म उसले मारेका मान्छेको संख्या १९ पुगेको छ।

'यो बाघ मान्छेको बस्तीमा छिरेको छैन तर जंगल र त्यसवरपर मान्छे भेटेमा आक्रमण गरेर ज्यानै लिने गरेको छ', राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष सौराहाका अनुसन्धान अधिकृत बाबुराम लामिछानेले भने। लामिछानेले सन् २००७ देखि २०१६ सम्ममा बाघले मान्छे र घरपालुवा जनावरमाथि गरेको आक्रमणबारे अनुसन्धान गरेका थिए।

उनी र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका पशु चिकित्सक कमल गैरेसहित १२ जनाको टोलीले गरेको अनुसन्धानमा सो अवधिमा बाघको आक्रमणमा परेर ४० जनाको ज्यान गएको पत्ता लागेको थियो। तीमध्ये १९ जनाको ज्यान एउटै बाघले लियो। आफ्नो बासस्थानभन्दा बाहिर ननिस्कने तर धेरै मान्छेको ज्यान लिने यो बाघको स्वभाव अरूको भन्दा फरक पाइएको लामिछानेले बताए।

'खासमा मान्छे बाघको आहारा होइन। घाइते, अशक्त वा बूढो भएर अरू जनावर मार्न नसक्ने भएमा वा आफ्नो वासस्थानबाट अरू वयस्क बाघका कारण धपाइए भाले बाघ सिकार गर्न बस्ती पस्छ। मान्छे र घरपालुवा जनावरमाथि आक्रमण गर्ने गर्छ। 'तर नङ्ग्रा बघिनीको स्वभाव अलग देखियो', लामिछानेले भने। यसले नियमितरूपमा अरू जनावरको पनि सिकार गर्छ र वन पनि छाड्दैन तर मान्छे पटकपटक मारेको छ।

सन्तानले पनि मार्‍यो मान्छे

बाघको नियमित अनुगमनका लागि निकुञ्ज र संरक्षणमा सक्रिय संस्थाले क्यामेरा ट्र्यापिङ गरेर फोटो खिच्छन्। सन् २००८ को क्यामेरा ट्र्यापिङका बेलामा नङ्ग्रा बघिनी बच्चासँग रहेको फोटो खिचिएको थियो। सन् २००९ मा मेघौली दिव्यनगर क्षेत्रमा एउटा भाले बाघले मान्छे मार्न थाल्यो। सो बाघलाई नियन्त्रणमा लिइयो। मजुवा भाले नाम दिइएको सो बाघको तस्बिर भिडाएर हेर्दा नङ्ग्रा बघिनीको बच्चासँग मिल्यो।

सो मजुवा भालेलाई चितवन निकुञ्जको मुख्यालय कसरामा रहेको खोरमा राखिएको थियो। सन् २०१० मा खोरभित्रै सो भालेको मृत्यु भयो। अहिले नवलपरासीको नवलपुर क्षेत्रमा एउटा बाघले ज्यादै दुःख दिएको छ। अनुसन्धान नभए पनि सो बाघ पनि कतै नङ्ग्रा पोथीकै सन्तान पो हो कि भन्ने आशंका भने जन्मिएको छ।

सन् २००४ मा मेघौलीको भगेडीमा एउटा बाघ तीनवटा बच्चासहित बस्तीमा पसेर मान्छेमाथि आक्रमण गरेको थियो। नियन्त्रणमा लिएर रेडियो कलर जडान गरेपछि माउ बाघ मर्‍यो। तीनवटा बच्चामध्ये एउटा मृत फेला पर्‍यो। एउटालाई निकुञ्ज कार्यालयले नियन्त्रणमा लिएर खोरमा राख्यो। एउटा बच्चा हराइरहेको थियो। नङ्ग्रा सोही भगेडी पोथीको बच्चा पो हो कि भन्ने आशंका छ। तर अध्ययन भएको छैन।

सजग भए जोगिन सकिन्छ

एउटै बाघले १९ जनाको ज्यान लिए पनि स्थानीयहरू सो बाघप्रति खासै आक्रोशित छैनन्। बस्तीमा नआउने भएका कारण डराउनुपर्ने अवस्था नरहेको कालाबञ्जर मध्यवर्ती उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष रेविजंग गुरुङले बताए। तर वनक्षेत्रमा पस्दा स्थानीयहरू सजग हुनुपर्ने आवश्यकता उनले औंल्याए। वनक्षेत्रभन्दा केही बाहिरको नदी इलाकामा पनि आक्रमणको डर कायमै छ।

भरतपुर महानगरपालिकाका १७, १८ र २६ नम्बर वडा कालाबञ्जर मध्यवर्ती उपभोक्ता समितिअन्तर्गत पर्दछन्। यो समितिको क्षेत्रभित्र छवटा सामुदायिक वन छन्। सो बाघ सामुदायिक वनक्षेत्र भन्दा पनि पर मंगलपुरको ज्ञानेश्वर वनक्षेत्रसम्म ओहोरदोहोर गर्ने गरेको क्यामेरा ट्र्यापिङ गर्दा खिचिएको फोटोबाट पत्ता लागेको छ। नदी क्षेत्रको १७ किलोमिटर दूरीमा यो बाघ ओहोरदोहोर गर्ने गरेको भेटिएको छ।

'बाघ कहाँ छ भनेर पत्ता लगाउन क्यामेरा ट््यापिङ भरपर्दो माध्यम हो। क्यामेरा ट्र्यापिङ नियमित गर्ने र रेडियो कलरसमेत राखेर सो बाघ हिंड्डुल गरेको क्षेत्र जानकारी लिन सक्ने हो भने जहाँ बाघ छ त्यहाँ नजाऊ है भनेर स्थानीयलाई सजग गराउन सकिन्थ्यो', अध्यक्ष गुरुङले भने।

नङ्ग्रा पोथीले लामो समयदेखि मान्छेमाथि आक्रमण गर्दै आए पनि बस्तीमा नआउने भएका कारण सजग भए स्थानीयको ज्यान जोगिने चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका सूचना अधिकारीसमेत रहेका नुरेन्द्र अर्यालले बताए। बस्तीमा नआउने भएका कारण सो बाघलाई नियन्त्रणमा लिन पनि गाह्रो छ। चार वर्षअघि नियन्त्रणमा लिने प्रयास भए पनि सम्भव नभएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

मान्छे नै खाने बाघ ज्यादै कम

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा १२० बाघ छन्। तर सन् २००७ देखि २०१६ सम्मको अवस्था अध्ययन गर्दा तीमध्ये २२ वटा बाघमात्रैले मान्छे र घरपालुवा पशुचौपायाको हानि गरेको भेटिए। जंगलमा रहेकामध्ये पाँच प्रतिशतभन्दा कम बाघले मान्छेलाई दुःख दिने गरेको भेटियो भन्छन् अनुसन्धानकर्ता लामिछाने।

कूल २२ मध्ये मान्छे मार्न पल्केका बाघ (नरभक्षी भएका) सातवटा मात्रै थिए। अरू छवटा बाघले संयोगवश मान्छेलाई आक्रमण गरेको लामिछानेले जानकारी दिए। यसरी १३ वटा बाघले मात्रै मान्छेलाई आक्रमण गरेका थिए। बाँकी छवटा बाघले मान्छेलाई केही गरेनन् तर पटक पटक घरपालुवा जनावर मारेर हानि पुर्‍याएका थिए। तीनवटा बाघ मानवबस्तीमा पसे पनि मान्छे वा घरपालुवा जनावरलाई आक्रमण गरेनन्।

मान्छे तथा जनावरलाई केही नगरे पनि बस्तीमा फेला परेका ती तीनवटा बाघलाई सुरक्षाका कारण नियन्त्रणमा लिनुपरेको थियो। चितवन निकुञ्जको सिमानासँग जोडिएका चितवनसहित मकवानपुर, पर्सा र नवलपरासीमा भएका घटनाहरूको अनुसन्धान गरी तथ्य संकलन गरेको लामिछानेले बताए।

-नागरिक

मनमोहन अस्पताल काण्ड : पत्थरी निकाल्ने नाममा कसरी झिकियो किड्नी?
काठमाडौं : नुवाकोटको विदुर नगरपालिकाका शिवप्रसाद रिमाल मनमोहन मेडिकल कलेज एन्ड टिचिङ हस्पिटल विरुद्ध उजुरी बोकेर जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौं पुगेका छन्। आफ्नी पत्नी र आफन्तका साथ उजुरी गर्न पुगेका रिमालले पत्थरीको शल्यक्रिया गर्दा अस्पतालले मिर्गौला झिकेको आरोप लगाएका छन्।

उनी जेठ २२ गते कोख अत्यधिक दुखेर जाच गर्न अस्पताल गएको बताउँछन्।
‘जाँचपछि पत्थरीको अपरेशन गर्ने डाक्टरको सल्लाह आयो,’ उनले भने, ‘२५ गते अपरेशन भयो। मैले केही थाहा पाइन। गलत नियतले अस्पतालले मेरो मृगौला झिकेर श्रीमतीसँग ६ बुँदे सहमति गराएछ।’

प्रशासन कार्यलयमा भेटिएका रिमालले न्यायको लागि अपील गर्न आएको बताए। निराश देखिएका उनले भने, ‘अस्पतालले मेरो मृगौला अन्य प्रयोजनको लागि झिक्यो। म बेहोश भएको बेला मेरी श्रीमतीलाई दवाव दिएर सम्झौता गर्न बाध्य बनायो।’

रिमालले आफ्नो मृगौला झिकेको १५ दिनपछि थाहा पाएको बताए। उनले अस्पतालसँग गरेको सम्झौतापत्र हेर्दा पत्नीको हस्ताक्षर भएकोमा अचम्ममा परेको सुनाए। र, रिमालले सम्झौता मान्य नहुने बताए।

हस्ताक्षर किन गरेको भन्दै पत्नी रन्जुसँग उनले सोधे। ‘दबावमा परेर सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्नुपरेको’ पत्नीले जवाफ दिइन्।

रन्जुले भनिन्, ‘उपाय केही थिएन। यो सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्नुस्। नत्र, बिरामीको ज्यान जान्छ भनेर अनेक दबाब आउन थाल्यो। त्यसपछि मैले सही गरे। त्यो बेला उहाँको बचाउका लागि हस्ताक्षर गर्नुपर्छ जस्तो भयो। अरु केही थाहा भएन।’

रिमाल ४ वर्ष साउदी अरेबिया बसेर एक वर्षअघि नेपाल फर्किएका थिए। उनको ६ र २ वर्षको छोराहरु छन्। कोखमा अत्याधिक दुखाई भएर अस्पताल जाँदा पत्थरीको अपरेशन गनुपर्छ भन्ने सल्लाह आएको उनले बताए।
‘अस्पताले एउटा मृगौला झिकिदियो। भएको एउटामा पनि पत्थरी छ। मलाई तलमाथि भयो भने मेरो लालाबालाको के हुन्छ?’ उनले दुखेसो पोखे।
‘मलाई थाहा नदिइ मृगौला झिके। थाहा नदिइ नै सम्झौता पनि भएछ। मलाई मान्य भएन। मैलै दुइ'टा माग फेरि अस्पताल समक्ष प्रस्तुत गरेँ ,’ उनले भने, ‘त्यो माग अस्पतालले नमानेकाले न्यायको लागि यहाँसम्म आउनुपरेको हो।’

के हो उनको माग ?

‘पहिलो माग मृगौला किन निकालियो उपयुक्त कारण प्रस्तुत गर्नुपर्छ भन्ने थियो,’ उनले भने, ‘दोस्रो माग ५० लाखको जीवन बीमा अस्पतालले गर्नुपर्छ भन्ने थियो। तर, अस्पतालले दुई पटक समय माग्यो। र, पछि माग पूरा गर्न नसक्ने जानकारी दियो।’

रिमाल पहिलेको ६ बुँदे माग पूरासँगै आफ्नो बैंक खातामा ५० लाख रकम अस्पतालले जम्मा गरिदिनुपर्ने बताउँछन्। 'यही माग अस्पतालले सामान्य तरिकाले पूरा नगरेकाले कानुनी प्रक्रिया अपनाउनु परेको हो,’ उनले भने।

के भन्छ मनमोहन अस्पताल?

मनमोहन अस्पतालका अधिकृत नवराज रुपाखेती सम्झौतापत्रको बारेमा बिरामीलाई जानकारी भए पनि पछि 'बार्गेनिङ' गर्न यस्तो बहाना बनाएको बताउँछन्। लापर्वाही र खराब नियतले मृगौला नझिकेको उनको दावी छ।
‘अनुभवी डाक्टर गुणकुमार श्रेष्ठले गरेको शल्यक्रिया हो। न त त्यहाँ नियत गलत थियो न लापर्बाही,’ उनले भने, ‘मिलिसकेको कुरा राजीतिक कारणले गर्दा यस्तो भएको हो।’

रुपाखेतीका अनुसार रिमाल अस्पताल आउँदा सामान्य भए पनि उनको मृगौलामा गम्भीर असर परेको रिर्पोटले देखाएको थियो।

‘उनको मृगौला सामान्य थिएन। पत्थरी देखिएको बायाँ तर्फको मृगौला जुन स्थानमा हुनुपर्ने थियो, त्यो भन्दा तल थियो,’ रुपाखेतीले भने, ‘पत्थरी र मृगौला जटिल ठाउँमा थियो। २ सेमीको पत्थरी शल्यक्रिया गर्ने सहमति गरेर २५ गते अपरेशन सुरु गरियो।’

रुपाखेतीका अनुसार अपरेशन भइरहेको थियो। अन्तिममा पत्थरी निकालेर सिलाउने बेलामा मृगौलाबाट धेरै रगत बग्यो। डाक्टरहरुले सबै प्रविधि प्रयोग गरेर रगत रोक्न खोज्दा रोकिएन।

‘हामीले बिरामीको आफन्तहरुलाई जटिल परिस्थिति बारे जानकारी दियौँ। उनीहरुले मृगौला झिक्ने स्वीकृति दिए,’ उनले भने, ‘हामीले ढिलो गरेको भए या मृगौला नझिकेको भए बिरामी मर्न सक्थ्यो। त्यसैले बिरामी बचाउन हतार गरेर मृगौला झिक्यौ र बिरामी बचायौं। त्यहाँ कागज नगर्नु हाम्रो गल्ती भयो।’ उनका अनुसार त्यसपछि ६ बुँदे सहमति भयो।

के थियो ६ बुदे सहमतिमा

विरामीको आफन्तहरुले प्रस्तुत गरेको मागपत्रमा ‘बिरामीलाई अर्को मिर्गौला फेर्नुपर्ने भए फेरिदिने, जीवनभर उपचार निःशुल्क गर्ने, हालसम्म लागेको औषधिलगायतका सम्पूर्ण उपचार शुल्क मिनाहा गर्ने छ।’

त्यसैगरी ‘बिरामीका दुई छोराको स्वास्थ्य र शिक्षाको निःशुल्क व्यवस्था गर्ने, बिरामीकी श्रीमती र बिरामीलाई पनि निको भएपछि सोही अस्पतालमा रोजगारीको व्यवस्था गर्ने र बिरामीको जीवन बीमा गरिदिने विषय उल्लेख छ।’
‘सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर भइसकेकपछि पटक पटक नुवाकोटका राजनीतिक दलका प्रतिनिधि ध्रुब अधिकारी र यादव नेपाल आएर ५० लाख जीवन बीमाको माग राखे। सामान्य घटनालाई राजनीतिक रङ दिए। नकारात्मक हल्ला फैलाए,’ अधिकृत रुपाखेतीको उल्टै आरोप छ, ‘उहाँहरुको माग सम्झौता गर्न अस्पतालले सकेन। उहाँहरु नकारात्मक हल्ला फैलाउन सफल हुनुभयो। उहाँहरु कानुनी प्रक्रियामा जानुभएको छ। हामी त्यो स्वीकार गर्छौं।’

-पहिलो पोष्ट

विज्ञ भन्छन्– स्थानीयतह शासन संचालन र कर्मचारी समायोजन सम्बन्धी विधेयकमा कयौं जटिलता

काठमाडौं– व्यवस्थापिका संसदमा विचाराधिन स्थानीयतह शासन संचालन र कर्मचारी समायोजन सम्बन्धी विधेयकमा कयौ जटिलता रहेको भन्दै विज्ञहरुले त्यसलाई स्पष्ट पार्न सुझाव दिएका छन् ।

संघीय संरचनामा संविधानले धेरै काम र अधिकार स्थानीय तहलाई प्रदान गरेको भए पनि सोही अनुसार राजश्व अधिकार र वित्तीय व्यवस्थापन नभएको भन्दै विज्ञहरुले चिन्ता व्यक्त गरेका हुन् ।

शनिबार राजधानीमा नेपाल नगरपालिका संघले गरेको कार्यक्रममा विज्ञहरुले स्थानीय तह शासन संचालन सम्बन्धी विधेयकमा उल्लेखित वित्तीय व्यवस्थापन सम्बन्धी अधिकार स्थानीय स्वायत्त शासन ऐनले दिएको अधिकार भन्दा कमि रहेको दाबी गरेका हुन् । प्रदेश र स्थानीय तहको राजश्व अधिकार बाझिएको भन्दै त्यसले भविष्यमा जटिलता निम्त्याउने स्थानीय स्वशासन विज्ञ डा. खिमलाल देवकोटा बताउँछन् ।

कर्मचारी व्यवस्थापन, स्थानीय वित्तिय स्रोत उपभोग, परिचालन तथा राजश्व बाडफांडमा प्रसस्त जटिलताहरुका बाबजुत संविधानसंम्बत् जनताप्रति उत्तरदायी र पारदर्शी भई भुमिका निर्वाह गर्नुपर्ने स्थानीय स्वशासन विज्ञ द्धारिका ढुंङगेल सुझाव दिन्छन् ।

कार्यक्रममा नेपाल नगरपालिका संघका अध्यक्ष डोरमणि पौडेलले संविधानले दिएको अधिकार कटौती गर्दे कर्मचारी व्यवस्थापन सम्बन्धी विधेयक ल्याईएको आरोप लगाए । नीतिनिर्माण तहमा बसेका उच्च पदस्थ कर्मचारीको महत्वकांक्षी मनोकामना अनुसार विधेयक आएको पनि उनले दाबी गरे । सरकारको आवश्यक तयारी विना नै स्थानीय तहको निर्वाचन गरिएकाले आगामी कार्य, जिम्मेवारी, क्षेत्राधिकार लगायत विषयमा निर्वाचित पदाधिकारी सहित सबै अन्योलमा रहेको बताए ।

कार्यक्रममा नव निर्वाचित स्थानीय तहका पदाधिकारीले आ आफ्नो नगरको वस्तुस्थिति जानकारी गराउदै स्थानीय सरकारको कार्यसञ्चालनमा केन्द्रको हस्तक्षेपकारी भुमिका राख्नु गलत भएको भन्दै ध्यानाकर्षण गराएका थिए ।

मीरा राई बनिन् नेशनल ज्योग्राफिकको ‘वर्षकै साहसी’

काठमाण्डौं, १४ माघ । नेशनल ज्योग्राफिकले असाधारण व्यक्तिलाई प्रदान गर्ने ‘वर्षकै साहसी’ अवार्डको बाजी यसपटक नेपाली चेली मीरा राईले मारेकी छिन् ।

असाधारण १० सहासी महिलासँगै मनोनित भएकी राइले सर्वाधिक भोट प्राप्त गरी उक्त उपाधि (एड्भेन्चर अफ द इयर) आफ्नो पोल्टामा पार्न सफल भएकी हुन् ।

भोजपुरमा जन्मिएकी उनले एक महिलाका लागि नेपाली समाजले तोक्ने मूल्य मान्यताभन्दा फरक गर्ने सोचिन् । यहि सोचाइले आज उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि प्राप्त गर्न सहयोग गरेको उनले बताइन् ।

१४ वर्षको उमेरमा माओवादीमा प्रवेश गरेकी उनी शान्ति प्रक्रिया पछि भएको सेना समायोजनमा अयोग्य ठहरिएकी थिइन् ।

अरुलाई सशक्त बनाउने आफ्नो अभियान भर्खरै सुरु भएको मीरा बताउँछिन् । ‘प्रतिस्पर्धी खेलाडीका लागि नेपालमा अथाह क्षमता छ यसका लागि काठमाडौंमा अल्ट्रा म्याराथन रेसको आयोजना हुन लागेको छ,’ मीराले बताइन् ।

‘मैले आफूले सोचेको जस्तो गर्न सकें किनभने सबैले मलाई विश्वास गर्नुभयो र साथ दिनुभयो। त्यसकारण म यी सबै कुरा नया आउने पीढिका लागि हस्तान्तरण गर्न चाहन्छु जसरी मैले अरुबाट पाएँ ।’ राइले भनिन् । नेपालमा हाम्रो निकै चर्चित भनाई छ, ‘खान पुगोस् दिन पुगोस् ।’

ट्रम्पको अर्को कार्यकारी आदेशः गैरकानुनी विदेशीलार्इ देश निकाला गरिने

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विदेशीलाई गैरकानुनी रूपमा प्रवेश रोक्न अमेरिका मेक्सिको सीमामा पर्खाल लगाउने र कागजात नभई बसोबास गर्नेलाई फिर्ता पठाउने (डिर्पोटेशन) दुई कार्यकारी निर्देशन हस्ताक्षर गरेका छन् ।

केही शहरहरु (सेन्जुरी सिटी) ले गैरकानुनी रूपमा बसोबास गर्नेप्रति उदारता देखाउँदै समाउने र छाड्ने गर्ने नीतिलाई पनि यो कार्यकारी निर्देशनमार्फत समाप्त गरिएको छ ।

निर्वाचनका बेला ट्रम्पले गैरकानुनी रूपमा अमेरिका प्रवेश रोक्न मेक्सिको सीमामा पर्खाल लगाउने र कागजात विना बसोबास गर्दै आएका विदेशलाई डिर्पोटेशन गर्ने मुद्दालार्इ प्राथमिकता दिएका थिए । सुरूका १०० दिनमै यी काम गरिसक्ने उनको वाचा थियो ।

अमेरिकामा करिब १ करोड १० लाख कागजात विहिन बसोबास गर्दै आएको तथ्याङ्क छ । यसमा केही हजार नेपाली पनि पर्छन ।

इमिग्रेशन मामिला हेर्ने मुख्य निकाय होम ल्याण्ड सेक्युरिटीजको भ्रमणका अवसरमा डोनाल्डले यो कार्यकारी निर्देशनमा हस्ताक्षर गरेका हुन् । अमेरिकालाई सुरक्षित बनाउन यो कदम चालिएको राष्ट्रपतिको दाबी छ । होमल्याण्ड सेक्युरिटीजलाई बढी जनशक्ति र साधनस्रोत सम्पन्न बनाई गैरकानुनी रूपमा बस्ने विदेशीमाथि कडाई गरिने छ ।

अमेरिका मेक्सिको सीमामा महिना भित्रै पर्खाल लगाउन पनि सुरु गरिने भएको छ । यसमा लाग्ने खर्चका बारेमा पनि मक्सिकोसँग मागिने तर, तत्काल केन्द्रीय कोष (फेडरल फण्ड)वाट पर्खाल निमार्ण सुरु गरिने जनाईएको छ । निर्देशनमा सीमा क्षेत्रमा हिरासतमा राख्ने जेल निर्माण गर्ने र डिर्पोटेशन बढाउने तथा समात्ने र छाड्ने कार्यलाई रोकिने उल्लेख भएको ट्रम्पले बताएका छन् । ‘यसका लागि कुनै नयाँ कानुन चाहिंदैन’ ट्रम्पले भने ।

पक्राउ र डिर्पोटेसन बढ्ने

यी कार्यकारी निर्देशनमा हस्ताक्षर गरेपछि ट्रम्पले हज्जारौं हजारको जीवन र अरर्बौ डलर सुरक्षित हुने दावी गरेका छन् । ‘गैरकानुनी रूपमा बस्ने र अपराधमा सहभागी हुनेलार्इ पहिलेदेखि नै डिर्पोटेशन हुँदै आएको छ यो कुनै नयाँ होइन’ इमिग्रेशन कानुन विज्ञ विनोद रोक्काले भने- ‘अहिले नयाँ राष्ट्रपतिको यो कार्यकारी निर्देशनले थप कडाई हुने देखिन्छ ।’

कानुनी कागजात नभई गैरकानुनी रूपमा वस्नेलाई सतर्क रहन र इमिग्रेसन कानुन विज्ञसँग परामर्श गर्न म सुझाव दिन्छु उनले भने । सुरुमा कागजातविहीन गैरकानुनी रूपमा बसोबास गर्ने र अपराधमा संलग्नलाई कडा गर्दै प्रकाउ गर्ने र डिर्पोटेशन हुने सम्भावना बढी रहेको संचारमाध्यमहरुले जनाएका छन् ।

अमेरिकामा कानुनी रूपमा बस्ने कागजात छैन भने अपराध नगरेको भए पनि हुलमुलमा पक्राउ परियो भने डिर्पोटेशनमा पर्न सकिने रोक्काले बताए । ‘सकेसम्म कानुनी रूपमा बसोबास गर्नेतर्फ जानु नै उपयुक्त हुन्छ’ रोक्काले भने । यस अघिका राष्ट्रपति बाराक ओबामाको कार्यकालमा पनि गैरकानुनी अप्रावासीलाई वार्षिक औषत ४ लाखका दरले डिर्पोटेशन गरिएको थियो । यसमा केही नेपाली पनि परेका थिए ।

राष्ट्रपति ट्रम्पका कार्यकारी निर्देशनमा सिरियाका शरणार्थीलाई प्रवेश नदिने उल्लेख छ । विश्वका अन्य देशबाट शरणार्थी ल्याउने कार्यक्रमलाई पनि हाललाई रोकेका छन् । प्रकृयाहरुका बारेमा विस्तृत मूल्याङ्कन गर्न १ सय २० दिनका लागि शरणार्थी कार्यक्रम रोकिएको जनाईको छ । तर, यो वर्ष पहिले भन्दा कम शरणार्थीलाई मात्र अमेरिकामा स्थायी बसोबास गर्न दिइने छ ।

यस सम्बन्धी विस्तृत विवरण बिहीबार सार्वजनिक हुने न्युयोर्क टाइम्सले जनाएको छ । यसमा इराक, सिरिया, इरान, सुडान, लिविया, सोमालिया र यमनका नागरिकलाई अमेरिका प्रवेश रोक लगाउने व्यवस्था हुन सक्ने टाइम्सले उल्लेख गरेको छ ।
-अनलाइनखबर

पूर्वराजा वीरेन्द्रको दश कट्ठा जग्गा जलेश्वरमा फेला पर्‍यो

काठमाडौं, १३ माघ । पूर्वराजा वीरेन्द्र शाहको परिवारको १० कट्ठा जग्गा फेला परेको छ । पूर्वराजा वीरेन्द्र र उनका परिवारजनको नाममा रहेको सम्पत्ति हेर्ने नेपाल ट्रस्टले खोजबिन गर्दा महोत्तरीको जलेश्वरमा उक्त जग्गा फेला पारेको हो ।

ट्रस्टका सहसचिव लेखबहादुर कार्कीले पूर्वराजपरिवारको नाममा रहेको उक्त जग्गा कात्तिकमा फेला पारिएको भए पनि ट्रस्टको सञ्चालक समितिको बैठक बस्न नसक्दा ट्रस्टको नाममा ल्याउन नसकिएको बताए । उनले भने, “चाँडै नै सञ्चालक समितिको बैठक बसेर मन्त्रिपरिषदमा पठाउँछौँ । मन्त्रिपरिषद्ले पारित गरेपछि उक्त जग्गा ट्रस्टको नाममा आउँछ ।” उनले अरू स्थानमा रहेको जग्गाको पनि खोजी भइरहेको जानकारी दिए ।

ट्रस्टले पूर्वराजा र उनका परिवारजनको नाममा रहेको जग्गामध्ये हालसम्म २३ हजार रोपनी फेला पारिसकेको छ ।

-रासस