Lok Raj Ojha

मनोवैज्ञानिकहरूका अनुसार, बाल्यकालमा पर्याप्त प्रशंसा र प्रोत्साहन नपाएका व्यक्तिहरू वयस्क भएपछि विशेषगरी १० प्रकारका समस्या वा स्वभाव बोकेर अघि बढ्ने गर्छन्।
1. आत्मसम्मानको कमी – बाल्यकालमा प्रशंसा नपाउँदा आत्ममूल्यबोध कमजोर हुन्छ र आफू पर्याप्त सक्षम छैनन् भन्ने सोच बस्छ।
2. सामाजिक चिन्ता र एक्लोपन – अरूलाई प्रशंसा दिन वा लिन नसक्दा सम्बन्ध बनाउन कठिन हुन्छ जसले एक्लोपन निम्त्याउँछ।
3. नकारात्मक सोच (पेसिमिज्म) – सधैं कमजोरी मात्र देखाइएमा वयस्क हुँदा जीवनलाई नकारात्मक दृष्टिकोणबाट हेर्ने प्रवृत्ति बढ्छ।
4. प्रेरणाको कमी – मेहनतलाई मान्यता नदिँदा ठूलो भएर पनि उत्साह र लगाव हराउन सक्छ।
5. बाहिरी मान्यताको खोजी – कतिपयले लगातार अरूको प्रशंसा खोज्ने बानी बसाल्छन् तर त्यसलाई स्वीकार गर्न कठिनाइ हुन्छ।
6. प्रशंसा स्वीकार्न कठिनाइ – सानैदेखि प्रशंसा नपाउँदा ठूलो भएपछि आफूले प्रशंसा पाउन योग्य छैन भन्ने सोच बस्छ।
7. सफलता मनाउन नसक्ने – उपलब्धि भए पनि त्यसलाई सानो देखाउने वा दोषी महसुस गर्ने स्वभाव देखा पर्छ।
8. पूर्णतावाद (परफेक्सनिज्म) – अत्यधिक उच्च मापदण्ड तोक्ने र सधैं बढी गर्ने प्रयासले चिन्ता र थकान बढाउँछ।
9. अत्यधिक संवेदनशीलता – सामान्य आलोचनालाई पनि व्यक्तिगत आक्रमणको रूपमा लिने बानी बस्छ।
10. सम्बन्धमा कठिनाइ – स्वस्थ सम्बन्ध बनाउने र सीमा कायम गर्न गाह्रो हुने, अरूको व्यवहार सजिलै सहने प्रवृत्ति देखिन्छ।
विशेषज्ञहरूले अभिभावकलाई साना-ठूला उपलब्धिहरूमा बच्चालाई प्रशंसा गर्न आग्रह गरेका छन्। उनीहरूको भनाइमा, प्रशंसाले मात्र आत्मबल बढाउँदैन, बरु दीर्घकालीन रूपमा मानसिक स्वास्थ्य र सम्बन्ध सुधार्न ठूलो भूमिका खेल्छ।