TOKHA LIVE

आज सुपरमुन देखिँदै
१६ श्रावण २०८०,

वासिङ्टन । अगस्ट १ अर्थात आज तपाईंले आकाशमा धेरै ठूलो चन्द्रमा देख्नुहुनेछ। यो देखेर अचम्म नमान्नुहोस् किनभने यो सुपरमुन हुनेछ। यसमा, चन्द्रमा सामान्यतया ठूलो र उज्यालो देखिन्छ। तर अगस्ट सुपरमुनका हिसाबले निकै विशेष छ, किनकि यस महिना दुईवटा सुपरमुन देखिनेछन्। सुपरमुन बाँकी पूर्णिमाको तुलनामा करिब ८ प्रतिशत ठूला देखिन्छन्।जब चन्द्रमा पृथ्वीको परिक्रमा गर्दा धेरै नजिक आउँछ तब सुपरमुन हुन्छ र यस समयमा पूर्णिमा पनि हुन्छ। अर्थस्काई वेबसाइटका अनुसार यस वर्ष चन्द्रमा पृथ्वीको नजिक हुने र पूर्णिमा पनि हुने चारवटा अवसर हुनेछन्। यी मध्ये पहिलो असार १७–१८ मा अवलोकन गरिएको थियो। दोस्रो मौका आज आएको छ। सुपरमुन हेर्ने तेस्रो मौका भदौ १३–१४ मा हुनेछ। र अन्तिम सुपरमुन असोज ११–१२ मा देखिनेछ।

पूर्णिमादेखि नयाँ औँसीसम्म चन्द्रमाको घट्ने र बढ्ने आठ चरणहरू छन्, जुन हरेक २९.५ दिनमा दोहोरिन्छन्। चन्द्रमाले सूर्यको प्रकाशलाई प्रतिबिम्बित गर्छ र सूर्यको प्रकाश चन्द्रमाको पछाडिपट्टि पर्दा त्यो देखिँदैन। यस घटनालाई अमावस्या (औँसी) वा नयाँ चन्द्रमा भनिन्छ। अर्कोतर्फ, जब पूरा चन्द्रमा चम्किरहेको देखिने गरी प्रकाश पर्दा त्यसलाई पूर्णिमा भनिन्छ।

किन हुन्छ सुपरमुन ?

सुपरमुन शब्द सन् १९७९ मा खगोलविद् रिचर्ड नोलले राखेका थिए । यो शब्द पूर्णिमाको समयमा चन्द्रमा पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक रहेको विन्दुलाई जनाउन प्रयोग गरिएको हो।

तर चन्द्रमा कसरी टाढा वा नजिक हुन सक्छ ? वास्तवमा चन्द्रमा हाम्रो पृथ्वीको वरिपरि घुम्छ, तर यो पूर्णतया गोलाकार नभई अण्डाकार रहेको छ । यस कारणले गर्दा चन्द्रमा र पृथ्वी बीचको दूरी निरन्तर परिवर्तन भइरहेको छ। आज चन्द्रमा पृथ्वीबाट ३५७,५३० किलोमिटर टाढा हुनेछ । पृथ्वीबाट चन्द्रमाको दूरी ३.६ लाख किलोमिटरदेखि ४ लाख किलोमिटरसम्म फरक हुन्छ।

चन्द्रग्रहण कहिले लाग्छ ?

चन्द्रमाले पृथ्वीमा समुद्रमा छालहरू कम गर्न वा बढाउन सक्छ। नासाका अनुसार सुपरमुनको समयमा समुद्री छालको तीव्रता बढ्न सक्छ।

यद्यपि, चन्द्रमासँग सम्बन्धित खगोलीय घटना भनेको चन्द्रग्रहण हो। सन् २०२३ मा २ वटा चन्द्रग्रहण छन् । पहिलो चन्द्रग्रहण वैशाख २२ गते परेको थियो । नासाका अनुसार अर्को चन्द्रग्रहण कात्तिक ११ गते देखिनेछ । यो युरोप, अफ्रिका, एशिया र अष्ट्रेलियामा देख्न सकिन्छ।

फ्लोरीसेन्ट स्कुल ३.७३ जिपिएका साथ टाेखा नगरपालिकाको उत्कृष्ट विद्यालय घोषित

टाेखालाइभ / श्रावण १५,२०८० काठमाडौं ।टाेखा नगरपालिकामा २०७९ मा लिइएको एस.ई.ई(SEE) परिक्षामा टाेखा नगरपालिकाबाट सम्मीलित भएका नीजि र सरकारी स्कुल गरि जम्मा ७० ओटा स्कुल मध्य टप १० मा पर्न सफल भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। विवरणमा टाेखा नगरपालिका वडा ८ मा अवस्थित फ्लोरीसेन्ट स्कुल ३.७३ जिपिए ल्याएर प्रथम हुन सफल भएका छन् ।त्यस्तै टाेखा नगरपालिका वडा ५ को पृथ्वी मावि ३.६० जिपिए ल्याएर द्वितिय भएका छन् । र टाेखा वडा १० मा रहेको काठमाडौं ग्लोबल स्कुल ३.५८ जिपिए साथ तृतीय भएका छन् । टाेखा नगरपालिका सरकारी विद्यालय मध्यबाट टाेखा नगरपालिका वडा ८ को जालुपा मावी ३.२३ जिपिएका साथ प्रथम भएको छ। २०७८ को मा लिइएको एस.ई.ई(SEE) परिक्षामा टाेखा नगरपालिकाबाट सम्मीलित भएका मध्य निजिस्कुलबाट टाेखा नगरपालिका वडा ३ को विन्ध्यावासिनी स्कुलले उत्कृष्ट जिपिएको साथ प्रथम हुन सफल भएको थियो ।

टाेखा नगरपालिकामा हाल ८ अाेटा सरकारी विद्यालय , ८१ ओटा निजि विद्यालय र ३ ओटा बैकल्पिक विद्यालय छन् ।