Gyanendra Raut

भक्तपुरको चासुखेलमा माता चण्डेश्वरीको भब्य मन्दिर अवस्थित रहेको छ । दुईवटा मयुरको मुर्ती सहित निर्मित सुनौलो मन्दिर हेर्ने जो कोहिलाई मोहित पार्दछ । यो मन्दिर उपत्यकाको पुरानो मन्दिरहरु मध्य एक हो । सम्भवत लिच्छवि राजा आनन्ददेवको पालामा निर्मित यस मन्दिरमा बर्षको २ दिन जात्रा हुने गर्दछ । चन्दासुर दैत्यको संहार गर्न माता पर्वतीले माता चण्डेश्वरीको रुप धारण गर्नु भएको थियो । चण्डेश्वरी माता काठमाण्डौको स्वेतकाली (नरदेवी) कि छोरी पनि मानिन्छ । दैत्यको संहार पछि गाजाबाजाका साथ जात्रा गरि देवताहरुले स्वर्ग लग्नु भएका थिए । यसै दिनलाई स्मरण गरि चण्डेश्वरी जात्रा गर्ने गरिन्छ । बैसाख शुक्ल पुर्णिमाका अघिल्लो दिन र पुर्णिमाका दिन मनाइने यस जात्रा अरु जात्रा भन्दा पृथक रहेको छ । चण्डेश्वरी मातालाई नेवारीमा चासुद्य: भन्ने गरिन्छ र चासुद्य:को जात्रा मनाउने दिनलाई चासु पुन्ही भनिन्छ । अघिल्लो दिन मनाउने जात्रालाई "तिप्वा" जात्रा भनिन्छ । यसदिन माता चण्डेश्वरीको मुर्तिलाई आगो तपाउने गरिन्छ । यो पृथक जात्रा हेर्ने भक्तालुहरुको धुइचो लाग्ने गर्दछ । भोलिको दिन हिन्दु परम्परा अनुसार बलि दिई पुजा गर्ने गर्दछ जस्लाई "बलिपुजा" पनि भनिन्छ । बलिपुजा पश्चात् चण्डेश्वरीको खटलाई दरवार परिक्रमा गर्ने गरिन्छ । राजा आनन्ददेव चण्डेश्वरी माताको भक्त थिए । दिनहुुँ माताको दर्शन नगरी दिनचर्या सुरु गर्दैनथ्यो । समय बित्दै गयो राजाको बुढेसकालले माताको दर्शन गर्न आउन नसकेपछि माताले नै आफ्नो दर्शन गराउन दरवार गएर दर्शन दिएको थियो भन्ने किंवदन्ती रहेको छ । तसर्थ चण्डेश्वरीको जात्रा दरवार देखि दत्तात्रय (पुरानो लायकु दरवार) सम्म मात्र हुने गर्दछ । र अन्तमा एकदम रमणीय जात्रा हुने गर्दछ जसलाई "चतामरी जात्रा" भनिन्छ । यस जात्रामा भक्तपुरको कुटुपालीमा चण्डेश्वरी माताको खटलाई एक तर्फ मात्र बोकि घिसारेर तानिन्छ (स्थानिय भाषामा धकु टुकु गर्ने भनिन्छ) भने भक्तालुजनहरुले चतामरी उडाउने गरिन्छ । आकास तिर हेर्दा चराहरु उडेको जस्तै गरि चतामरी उडाउने गरिन्छ ।
बनेपाको प्रसिद्ध जात्रामा चण्डेश्वरी जात्रा हुन । यस चण्डेश्वरी जात्रा सुरु गर्ने भक्तपुरको चण्डेश्वरीको फुल र प्रसाद नलगे सम्म बनेपामा जात्रा सुरु गर्दैनन ।
मध्यपुर थिमि या कला संस्कृती ।।
तजिलजि पुच: मध्यपुर थिमि

राधाकृष्ण भगवानको जोडी जस्तै सुखी र खुसी रहोस् तपाईको 🙏🏻🙏🏻

शुभ बिहानी पशुपतीनाथले सबैको कल्याण गरुन!! जय गोरख 🕉️🙏