Museum Rotterdam

In de laatste blog van de stoomcursus Rotterdamse Oude Meesters schrijft conservator Liesbeth van der Zeeuw over Adriaen van der Werff en zijn invloed.

Adriaen van der Werff (1659-1722) begon zijn loopbaan met het schilderen van alledaagse taferelen en portretten. Later richtte hij zich op de ‘hogere’ kunst van het classicisme, met onderwerpen uit de Bijbel en mythologie. Hij schilderde deze voorstellingen heel precies en glad, zonder zichtbare penseelstreken. Zo groeide hij uit tot een van de beroemdste schilders van zijn tijd.

Van der Werff schilderde ook behangsels: monumentale doeken die dienden als wand- en plafonddecoratie. Voor de Rotterdamse kunstverzamelaar Nicolaes Flinck vervaardigde hij een plafondstuk met de voorstelling De Faam voor diens huis aan de Hoogstraat. In zijn eigen woning aan de Delftsevaart bracht hij een reeks behangsels aan die samen een doorlopend tuinlandschap vormen. Voor het Oudemannenhuis in Rotterdam schilderde hij een schoorsteenstuk met een allegorie op de Liefdadigheid.

Hoewel Van der Werff weinig behangsels schilderde, is zijn invloed zichtbaar in het werk van Elias van Nijmegen (1667-1755). Rond 1730 kreeg Van Nijmegen een omvangrijke opdracht van Josua van Belle II, die aan de Leuvehaven een huis liet bouwen met het vermogen dat zijn vader mede in de trans-Atlantische slavenhandel had vergaard. Voor de ontvangstzaal schilderde Van Nijmegen een reeks van negen monumentale behangsels met Bijbelse voorstellingen, uitgevoerd in de classicistische stijl die sterk doet denken aan Van der Werff. Het volledige ensemble, is in de collectie van Museum Rotterdam.

Dionys van Nijmegen (1705-1798) trad in de voetsporen van zijn vader en werd een succesvol decoratieschilder. Waarschijnlijk werkte hij al op jonge leeftijd in het atelier van zijn vader mee aan de opdracht voor Van Belle. Ook zijn zus Barbara (1713-1777) was schilder, al is van haar geen werk bewaard gebleven.

📸1: De Faam, Adriaen van der Werff, 1692
📸2: Shepherd and Shepherdess, 1696, Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel.
📸3: Liefdadigheid, Adriaen van der Werff, 1702
📸4: Ester, Elias van Nijmegen, 1731
📸5: Mozes bij de farao, Dionys van Nijmegen, ca. 1750

Op 11 juni gaat het WK weer van start, wat betekent dat heel Nederland weer aan de buis gekluisterd zit. Een paar weken lang verandert het land in één groot collectief kijkmoment.

Voor wie echt alleen Oranje aan wil moedigen: 14 juni opent het Nederlands Elftal tegen Japan in het AT&T Stadium in Dallas. Zet je televisie aan om 22:00 en vergeet vooral niet om je straat oranje te versieren.

We wensen het Nederlands Elftal heel veel succes!

📸: Versierd huis in de Roggestraat tijdens WK Voetbal 2010. Erno Wientjens (1967). Collectie Museum Rotterdam

De Verhalenwerkplaats keert terug met een nieuwe editie, deze keer helemaal in het teken van São João!

Samen met Melanie de Andrade staan we stil bij de vraag wat dit Kaapverdische feest zo bijzonder maakt. Misschien is het wel de muziek, het samen dansen op straat, of het gevoel dat iedereen erbij hoort.

Tijdens de Verhalenwerkplaats duiken we samen in de verhalen en tradities van São João. We ontdekken wat de stadscollectie van Museum Rotterdam hierover bewaart en wat dit vertelt over de Kaapverdische gemeenschap in Rotterdam. Want de geschiedenis van de stad leeft niet alleen in het museum, maar juist ook bij de mensen die haar maken.

Daarna ga je zelf aan de slag: we maken Kaapverdiaanse rozenkransen en versieren de studio met geschilderde bootjes. Muziek mag natuurlijk niet ontbreken om helemaal in de São João-sfeer te komen.

Ondertussen gaan we met elkaar in gesprek: wat moet er volgens jou zeker een plek krijgen in het nieuwe stadsmuseum?

📅 woensdag 24 juni
📍Je bent welkom van 14:00 – 17:00 in Studio 5 van De Doelen
⏰ Deelname is gratis en aanmelden is niet nodig.

📸: Erik van de Belt

Museum Rotterdam heeft een nieuw thuis aan Het Steiger een plek met een bijzonder verhaal.

Tussen het steeds oplaaiende geweld in middeleeuws Holland, houdt het nietige Rotterdam zich met moeite en wat geluk staande. Verdedigingswerken maken van het Steiger een binnenhaven en beschermen bij de Oudehaven de monding van de Rotte. In rustige periodes worden de havenactiviteiten zelfs uitgebouwd. De stad trekt geld uit voor onderhoud en aanleg van bruggen, vaarwegen en aanlegplaatsen.

Voor de handel is het betrouwbare meten en wegen van allerlei soorten goederen van groot belang. Aan de Botersloot komt hiervoor in de 14e eeuw de eerste stadswaag. Later krijgt de stadswaag een plek naast het Raadhuis. Alle handelswaar wordt hier verplicht gewogen, gekeurd en uiteraard belast. Hoe sneller en zorgvuldiger alle ladingen worden afgewikkeld, hoe meer het oplevert.

Voor het laden en lossen verschijnt daarom begin 15e eeuw een houten stadskraan op het Steiger bij de Oudehaven. Naast deze hoofdkraan doet bijvoorbeeld bij het spui tussen Steigersgracht en Delftsevaart een kleiner exemplaar ook zijn best. Bij de Kolk wordt rond 1475 een tweede grote kraan in gebruik genomen, speciaal voor de groeiende wijnhandel.

Het aantal havenkranen blijft toenemen met de groei van het handelsverkeer. In de 19e eeuw verschijnen de eerste metalen kranen en wordt spierkracht langzamerhand vervangen door machinale aandrijving. Eerst op stoomkracht, dan hydraulisch en uiteindelijk elektrisch. Steeds grotere kranen domineren de haventerreinen die meer buiten de stad komen te liggen.

Kranen bepalen tot op de dag van vandaag het Rotterdamse stadsbeeld. Van de sierlijke, maar stoere verlichting op het Schouwburgplein en de historische kranen bij de Leuvehaven, tot aan de bouwkranen in het centrum en de enorme containerkranen in de havens. Het begon allemaal bij het Steiger, een ideale plek voor het meest Rotterdamse museum ter wereld!

📸1: De eerste kraan aan het Middensteiger, Van Leeuwen. Stadsarchief Rotterdam
📸2: Kraan bij Gapersbrug kaart Haestens 1599. Stadsarchief Rotterdam
📸 3: Detail schilderij Maasgezicht, P.J. Kool, ca. 1915. Museum Rotterdam
📸 4: kranenbouw Markthal 2012