ART BAR - Creative Studio

ကျွန်တော်နဲ့ Layout များ (၃)

တကယ်က ကျွန်တော်တို့ နားမလည်လိုက်တာလေး တခုကြောင့် ဆိုတာကို အချိန်တော်တော်လေး ကြာမှ သိလိုက်ရတာပါ။ တကယ်က ကျွန်တော်တို့ သုံးနေတဲ့ Software အများစုက Adobe က ထုတ်တဲ့ ထုတ်ကုန်တွေပါ။ သူတို့ရဲ့ ထုတ်ကုန်တွေ တပြေးညီသုံးလို့ရနေမယ့် common color setting ကို တော်တော်များများ သတိမထားမိကြတာပါ။ တကယ်က PageMaker ကိုပဲ သုံးသုံး၊ InDesign ကိုပဲ သုံးသုံး၊ Photoshop ကိုပဲ သုံးသုံး၊ Illustrator ကိုပဲ သုံးသုံး Color Setting ထဲက Setting ရယ်၊ Working Spaces ရယ် Color Management Policies တွေကို ကိုယ်သုံးမဲ့ Setting Profile တစ်ခုကို သေချာပုံသေထားပြီး သုံးရင် Adobe ထဲက Any Software ကိုပဲ သုံးသုံး color အမှန်ကို သိနိုင်ပါပြီ။ အာ့လို သိနိုင်ဖို့ Error ပေါင်းများစွာ…..အထိအခိုက်ပေါင်းများစွာနဲ့ ဟိုမေး ဒီမေးလုပ်ရင်းနဲ့ CE Myanamr က Technician ကိုခင်မောင်သော်က သေချာရှင်းပြပေးလိုက်လို့ သိရတာပါ။ ကိုသော်ကြီးရဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ၊ ပြောပြ သင်ပြပေးတဲ့ အကြောင်းအရာတွေ နောက်ပိုင်းမှာ ပိုပိုများများလာပါတယ်။

နောက်တချက်က ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ သုံးနေကျတာက အများအားဖြင့်က PC တွေ များပါတယ်။ Monitor တွေကတော့ လက်လှမ်းမီရာ နာမည်ကြီးရာ မျိုးစုံကို ဝယ်တပ်ကြတာပေါ့နော်၊ တကယ်က Monitor ဝယ်ပြီး တပ်လိုက်တာနဲ့ ပြီးသွားပြီးလို့ ထင်ကြတာပါ။ တကယ်က Monitor ကို install လုပ်ပြီး သူရဲ့ Process အတိုင်း Brightness, Contract, Gamma တွေကို adjust လုပ်ရပါတယ်။ အာ့လို adjust လုပ်လိုက်တာတောင် Press ကိုရောက်ပြီး ပုံနှိပ်လို့ ထွက်လာရင်လဲ လွယ်ပါတယ် ခင်ဗျာ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံ ပုံနှိပ်စက်တွေကို Japan Used တွေ သုံးတာ များပါတယ်။ စက်က ဂျပန်၊ သုံးရတဲ့ မင်ကျတော့ ကိုရီးယား၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ် ရရာ မင်ကို သုံးရတာပါ။ ရရာမင်နဲ့ ရှိတဲ့ အကောင်းဆုံး စက္ကူဆိုတဲ့ အပေါ်ပုံနှိပ်လိုက်တော့ Computer, Press and Ink ကြားထဲက ထွက်လို့ရတဲ့ အရောင်တွေ ထွက်လာတာပေါ့နော်။ တခါတရံ အနီးစပ်ဆုံး ရပေမယ့် တခါတရံ အဝေးဆုံးဆိုတဲ့ အရောင်တွေထိ ရတတ်လာပါတယ်။

အာ့ခေတ်ကာလ အနေအထားနဲ့ စဉ်းစားကြည့်မယ်ဆိုရင် Computer, Monitor, Film Making, Plate Making and Press ဆိုတဲ့ အပိုင်းများကို မစဉ်းစားလို့ မရပါ၊ ထည့်မတွက်လို့ မရပါ။ အာ့လို အချိန်ကာလမျိုးမှာ ဆရာဌေးရဲ့ အနီးကပ် သင်ကြားပေးခဲ့တဲ့ Bleed, Trend size ဆိုတဲ့ အရာများက အထူးအရေးပါလှပါသည်၊ အာ့ခေတ်ကာလ အနေအထားတုန်းက စက္ကူဖြတ်သည့် ဓားစက်များသည် အတိမ်းအစောင်းကို မြန်မာအခေါ်အဝေါ် တမူးပတ်လည် (0.125 inch) ပေးလို့ မရသေးတဲ့ အချိန်ကာလ ဖြစ်နေသေးတဲ့ အတွက် တမတ်ဟု ခေါ်သည့် 0.25 inch ထားပေးရသည့် အချိန်အခါပါ။ အခန့်မသင့်ရင် အတွင်းက ပုံရိပ်တွေပါ ထိနိုင်သည့် အနေအထားဖြစ်တဲ့အတွက် ရင်သိမ့်တုန် ရုပ်ရှင်ကား ကြည့်နေရသလို ခံစားရတာပါ။ တစ်ပတ်စာ ဂျာနယ်တစောင်လုံးစာ layout ထိုင်ပြီးရင် ပြီးတဲ့ စာမျက်နှာတွေကို print ထုတ် ပြင်ချက်ဖတ်……၊ ပြင်ချက်ပြန်လာရင် ပြင်ချက်ပြင် ပြီးရင် မသေချာရင် ထပ်ပရင့်ထုတ်ပြီး ပြန်စစ်ရပါတယ်။

အားလုံးပြီးသွားတဲ့ အချိန်မှာ pages တွေကို တခုချင်း ပြန်စစ်၊ link တွေစစ်၊ final proof စာရွက်တွေကို သေချာ ထုတ်ပိုးပြီး Film ထုတ်ရင် ALPHA Color Separation ကို ပြေးရတာပေါ့။ အဲဒီမှာ အဓိကက ဖလင်ထုတ်ဖို့ ထိုင်ထားပြီးသား စာမျက်နှာတွေကို Dummy ၂ ခြမ်းတွဲရတာပါ။ ဥပမာ - စာမျက်နှာ ၂၄ မျက်နှာရှိတယ်ဆိုရင် 24-1, 2-23 အာ့လိုမျိုးတွေ ပြန်တွဲရတာပါ။ အာ့ခေတ်တုန်းကတော့ Pagemaker ကနေ PDF ဖြစ်အောင် အကုန်မောင်းပြီး ပြန်တွဲလို့ ရတဲ့ခေတ် မဟုတ်သေးပါဘူး။ PDF နဲ့လည်း Film making လုပ်လို့ မရသေးပါဘူး။ Pagemaker နဲ့ စာမျက်နှာ ၂ မျက်နှာတွဲ၊ ပြီးရင် Postscript မောင်းပြီး Film ထုတ်ရတာပါ။ Postscript မှာ သတိထားစရာက စာမျက်နှာတွေမှာ သုံးထားတဲ့ ဓာတ်ပုံသည် RGB မရ CMYK ဖြစ်ရမယ်၊ Resolution သည် 300 DPI ဖြစ်ကို ဖြစ်ရမည်။ မဟုတ်ပါက Postscript မောင်းလို့ မရပါ။ Error တက်ပါသည်။ DPI ဆိုသည်မှာ တစ်လက်မ ပတ်လည် ပုံတစ်ပုံမှာ ရှိသော Dot per inch ခေါ် DOT အရေအတွက်ကို ခေါ်တာပါ။ နောက် Film ထုတ်ရမှာ မဖြစ်မနေ လုပ်ကို လုပ်ရတာက BLEED size ကို စာရွက် ၂ ရွက်စာရဲ့ အတိုင်းအတာအပြင် ဘေးပတ်ပတ်လည်ကို 0.25 တမတ်ပတ်ပတ်လည် ပိုးပေးရတာပါ။ 0.25 inch ပတ်ပတ်လည် မပိုးပေးမိရင်လည်း Postscript မောင်းလို့ မရပါ။ နောက်ဆုံးတစ်ခုက Postscript အတွက် နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ရသည်မှာ Postscript မောင်းဖို့ နောက်ဆုံးအဆင့် LPI (Line Per Inch) Resolution သည် 2400 LPI အနေဖြင့် Postscript ကို မောင်းပါသည်။

အခုလို စာမျက်နှာ ၂ မျက်နှာ တတွဲကို စာမျက်နှာတွဲ၊ Postscript မောင်းဖို့ ပြင်ရ ဆင်ရနဲ့ နောက်ဆုံး ဖလင် ၄ ချပ်ထွက်လာဖို့ အချိန်သည် ၂၅ မိနစ်ကနေ ၄၅ မိနစ်ကြား အချိန်ပေးရပါတယ်။ အရင်တုန်းက ၂ မျက်နှာတွဲလိုက် ဖလင်ထုတ်ဖို့ပြင်လိုက်နဲ့ အချိန်တော်တော်ကြာပေးရပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ Film ထုတ်ဖို့ ALPHA Color Separation ကိုရောက်တာနဲ့ စာမျက်နှာတွေကို အရင်တွဲ၊ Link စစ်ရတယ်၊ သုံးထားတဲ့ Color Tone တွေကို CMYK ဟုတ် မဟုတ်ပြန်စစ်ရတယ် (RGB ဖြစ်နေရင် Photoshop ထဲဝင်ပြီး CMYK ပြောင်းပေးရတယ်၊ မဟုတ်ရင် Postscript မောင်းလို့ မရဘူး)။ ပြီးတာနဲ့ Editor စစ်ထားနဲ့ ဆရာဌေးစစ်ထားတဲ့ နောက်ဆုံး Proof တွေနဲ့ ကိုယ်တွဲထားတဲ့ ဖိုင်နဲ့ ကိုက်မကိုက် ပြန်စစ်ရတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ALPHA မှာ ရှိတဲ့ Printer Driver နဲ့ ကိုယ်တွေ ရုံးမှာသုံးတဲ့ Default Printer Driver မတူတော့ စာမျက်နှာဖွဲ့ထားတဲ့ အထဲမှာပါတဲ့ စာတွေ လယ်ထွက်ကုန်တာကို တော်တော်ရှင်းယူရတာ။ စာတွေကို Squeez လုပ်ရတယ်၊ အာ့လို လုပ်လို့ မရတော့ရင် Line Spacing ကို မသိမာ ခိုးပြီး ကျဉ်းပလိုက်ရတယ်၊ အာ့လိုနဲ့မှ မရတော့ရင်တော့ ဆရာဌေးကို အကူအညီ တောင်းပြီး ခုတ်ထစ်ပလိုက်ရတော့တာပေါ့။ တနည်းပြောရရင် အာ့အချိန်မှာ ဆရာဌေးက Production Editor ကြီးပေါ့။ (နောက်မှ Production Editor ကြီးတွေရဲ့ တာဝန်နဲ့ ဝတ္တရားတွေကို ပြောပြပါ့မယ်)။

စာမျက်နှာတွေ စစ်ပြီး၊ Film တွေလဲ စစ်ဆေးပြီးပြီ Error တွေ မရှိဘူးဆိုရင် ထုတ်ထားတဲ့ film တွေကို ရေလုံဘူးထဲထည့် ပြီးရင် ပုံနှိပ်စက်ရှိတာ တောင်ဒဂုံကို ပြေးရတာပေါ့၊ မိုးတွင်းကာလဆိုရင် ပုံနှိပ်စက် ရှိတဲ့ လမ်းတွေက ရေကျော်၊ ရေဖုံးနေလို့ လမ်းထိပ်ကနေ ပုံနှိပ်စက်အထိ လမ်းဆင်းလျှောက်ရတယ်။ Process အားလုံးပြီးတဲ့ အချိန်က အစောဆုံးဆို မနက် ၂ နာရီပါ၊ နောက်ကျတဲ့ ရက်ဆို တခါတရံ မနက် ၄ နာရီခွဲပါတယ်။ နောက်ကျနိုင်တဲ့ရက်ဆိုရင်တော့ ပုံနှိပ်စက်ကို ကြိုတင် အကြောင်းကြား Film တွေကို အရင်ရိုက်လို့ရမယ့် ဟာတွေကို အရင်ထုတ် တယောက်က ဖလင်သွားပို့၊ ကျန်တဲ့သူက စာမျက်နှာ ဆက်တွဲ အာ့လို အတွဲလိုက်တွေ ပြေးရတာပါ။ Myanmar Times ကို ရောက်ကာစ စာမျက်နှာ ၂၄ မျက်နှာထုတ်ကို ကြာသပတေးည ဖောင်ပိတ်တယ်၊ နောက်ပိုင်းကျတော့ သတင်းစောင့်တာ ဘာညာနဲ့ ကြာသပတေးညကနေ သောကြာနေ့ခင်း၊ နောက်တော့ သောကြာနေ့ ညပိုင်းမှာမှ ဖောင်ပိတ်ရတဲ့ အဆင့်တွေ ဖြစ်ကုန်တော့တာပေါ့။ သောကြာနေ့ည ဖောင်ပိတ် စနေ တစ်ရက်လုံး ပုံနှိပ်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ ဂျာနယ်ဖြန့်၊ တနင်္လာနေ့ မနက် ရုံးရောက်ရင် တပတ်စာလုပ်ခဲ့ရတဲ့ တွေ့ခဲ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေကို DTP Section ရယ် Production Section ရယ်၊ Dy CEO ရယ်၊ Marketing ရယ် တဖြတ်ပြန် Meeting ထိုင် ဆောင်ရန်ရှောင်ရန်တွေ၊ သတိထားစရာတွေ အချင်းချင်းပြန် ဖလှယ်ကြပေါ့။ အာ့တုန်းက ပုံနှိပ် အကြောင်း မသိသေးတော့ တပတ်နဲ့ တပတ်က တွေ့ကြုံရတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေက ထပ်ကို မထပ်ဘူး၊ အပတ်တိုင်း အသစ်တွေချည်းပဲ၊ ၄ လလောက်အထိက ချာလပတ်ကို ရမ်းနေတာ၊ နောက်ကျမှ အသားကျလာတာ။ အဲဒါကို ဆရာဌေးက ရယ်စရာအနေနဲ့ ခဏခဏပြောပြတယ်၊ ကိုထွန်းမင်းစိုးရယ် နောက်ကျတော့လဲ အလွဲတွေ အမှားတွေနဲ့ အသားကျသွားမှာပါလို့ ပြောရင်း ခဏခဏ ရယ်ဖြစ်ကြတယ်။ တနည်းပြောရရင် DTP က ကျွန်တော်နဲ့ Production ဘက်က ဆရာဌေးတို့နဲ့က တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ပိုပိုစည်းလုံးလာတယ်၊ လော့လာ သင်ယူမှတ်သားရတာတွေက ကုန်သွားတယ်လို့ ရှိမှ မရှိတာချည်းကို။

ဆက်လက်ဖော်ပြပါ့မယ် . . .

အပြင်မှာသင်တဲ့ ဂရပ်ဖစ်ဒီဇိုင်းအ​ခြေခံအတန်းမှာ
အခုလိုမျိုး Production Knowledge တွေကိုပါ လေ့လာခွင့်ရပါတယ်…
အဲ့ဒါမှ ကိုယ်လုပ်လိုက်တဲ့ Design ဟာ Production Process မှာအဆင်ပြေမပြေပိုသိနိုင်ပါတယ်…

Social Media အတွက်လည်း လက်တွေ့သင်ခန်းစာတွေနဲ့ Project တခုချင်း လက်တွေ့ရေးဆွဲပြပါတယ်…