EI engineering

GS for Solar PV Array and Main Junction Box
****************************************
Offshore (ပင်လယ်ပြင်) နဲ့ Remote Site တွေရဲ့ ကြမ်းတမ်းတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ Solar System တစ်ခု ရေရှည်ခိုင်ခံ့ဖို့ အဓိက သတ်မှတ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။အဲဒီ အတွက်ရေးထားတဲ့ GS တချို့ကို Knowledge အဖြစ်ဖေါ်ပြလိုက်ပါတယ်။
၁။ PV Array တည်ဆောက်ပုံ Hierarchy
PV Array ဆိုတာ အလွယ်ပြောရရင် Solar Panel အချပ်ပေါင်းများစွာကို Series / Parallel ချိတ်ဆက်ပြီး ကျွန်တော်တို့ လိုအပ်တဲ့ Voltage, Current နဲ့ Power Output ရအောင် လုပ်ထားတဲ့ DC Power Generation Unit ကြီးတစ်ခုပေါ့။
ဒီကောင်ရဲ့ တည်ဆောက်ပုံ အဆင့်ဆင့် (Hierarchy) ကို Specification ထဲမှာ ဒီလို သတ်မှတ်ထားပါတယ် -
PV Cell: အခြေခံ အကျဆုံး Semiconductor Device (အလင်းကနေ လျှပ်စစ်ထုတ်ပေးတဲ့ အကွက်လေးတွေ)။
PV Module: ဆဲလ်လေးတွေကို စုပြီး Panel (တစ်ချပ်) ဖြစ်အောင် Encapsulate လုပ်ထားတာ။
PV String: ဗို့အား (Voltage) တိုးချင်လို့ Module တွေကို တစ်ခုနဲ့တစ်ခု Series ချိတ်ထားတာ။
PV Array: အမ်ပီယာ (Current) နဲ့ ပါဝါ ပိုရချင်လို့ အဲဒီ String တွေကို Parallel ပြန်စုလိုက်တာ (ဒါက အကြီးဆုံး Unit ပါပဲ)။
၂။ IP & IK Protection နဲ့ ပစ္စည်းအမျိုးအစား သတ်မှတ်ချက်
Offshore Platform တွေမှာ ဆားငန်ရေ၊ လေပြင်း၊ သဲမုန်တိုင်းနဲ့ မိုးဒဏ် တွေ ရှိလို့ ပစ္စည်း Quality ကို အဆင့်မြင့်ဆုံး သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
Protection Level: အနည်းဆုံး IP66 (ဖုန်မှုန့် လုံးဝမဝင်စေရ၊ ရေပြင်းပြင်းနဲ့ ပက်လည်း ခံနိုင်ရမယ်) နဲ့ IK08 (ပြင်ပကနေ ရိုက်မိ/ဆောင့်မိတဲ့ အရှိန်ကို ခံနိုင်ရမယ်) ဖြစ်ရပါမယ်။
Material (ပစ္စည်း):
ဆားငန်လေနဲ့ $H_2S$ (ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဆာလဖိုက်) ရှိတဲ့ Corrosive Area တွေမှာ Epoxy Painted Stainless Steel 316L ကိုပဲ သုံးရပါမယ်။
သာမန်နေရာ (Non-Corrosive Area) တွေမှာတော့ Hot Dip Galvanized Carbon Steel သုံးရင် ရပါတယ်။
၃။ Support Structure နဲ့ Natural Cooling
Panel တွေကို ထိန်းထားမယ့် Structure ဒီဇိုင်းကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။
Adjustable Tilt : ရာသီအလိုက် နေရောင်ခြည်ရတဲ့ မူလထောင့်ပြောင်းလဲမှုကို လိုက်ညှိလို့ရအောင် Panel ရဲ့ စောင်းထောင့် (Tilt Angle) ညှိလို့ရတဲ့ ဒီဇိုင်း ဖြစ်ရပါမယ်။
Natural Air Cooling: Panel အောက်ခြေကနေ လေဝင်လေထွက် ကောင်းရပါမယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ Solar Panel တွေက အပူချိန် အရမ်းတက်လာရင် Voltage ကျတယ်၊ Efficiency (စွမ်းဆောင်ရည်) ကျတယ်၊ သက်တမ်းတိုတတ်လို့ ပါ။
Earthing: လျှပ်စီးကြောင်း ဘေးအန္တရာယ်ကင်းဖို့ (Lightning, Static Charge နဲ့ Fault Current တွေအတွက်) Structure မှာ Earthing Terminal (၂) ခု တိတိကျကျ ပါရပါမယ်။
၄။ Bird Protection (ငှက်ကာကွယ်ရေး)
Offshore မှာ စင်ရော်လို ပင်လယ်ငှက်တွေရဲ့ ပြဿနာက တော်တော် ခေါင်းခဲရပါတယ်။ ဒါကြောင့် GS ရဲ့ ထူးခြားချက်က Structure ပေါ်မှာ Bird Spikes (ငှက်ထိုင်လို့မရတဲ့ ဆူးချွန်လေးတွေ) တပ်ခိုင်းတာပါ။ ငှက်တွေ လာအသိုက်လုပ်ရင် သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ရဲ့ အညစ်အကြေးတွေ Panel ပေါ် ပေကျံရင် Efficiency ကျရုံတင်မကဘဲ Cable တွေကိုပါ ကိုက်ဖြတ် ပျက်စီးစေနိုင်လို့ ပါ။
၅။ PV Module နဲ့ Bypass Diode သတ်မှတ်ချက်
Cell Type: Multi-Crystalline Cells အမျိုးအစား သုံးရမယ်လို့ ညွှန်ကြားထားပါတယ်။
Front Surface: အလင်းပြန်သက်သာစေမယ့် Anti-Reflective Coating ပါတဲ့ Tempered Glass ဖြစ်ရပါမယ်။
Bypass Diode: Module တစ်ခုချင်းစီမှာ Plug-in Bypass Diode ပါရပါမယ်။ ဒါက ဘာလို့လဲဆိုတော့ Panel ပေါ်မှာ အရိပ်တပိုင်းတစ ကျသွားတဲ့အခါ (Partial Shading) အဲဒီနေရာမှာ အပူလွန်ကဲပြီး ပျက်စီးတာ (Hot Spot) မဖြစ်စေဘဲ လျှပ်စီးကြောင်းကို ဆက်စီးသွားနိုင်အောင် ကာကွယ်ပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
High Efficiency: Offshore မှာ နေရာအကန့်အသတ် (Space Limitation) အရမ်းကြီးလို့ Panel အကျယ်ကြီး သုံးလို့မရပါဘူး။ ဒါကြောင့် Efficiency မြင့်တဲ့ Module တွေကိုပဲ သုံးဖို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
၆။ PV String Combiner Box
ဒီကောင်က String အများကြီးကနေ လာတဲ့ DC Wire တွေကို စုစည်းပေးတဲ့နေရာပါ။ သူ့မှာ အဓိက (၄) ချက် ပါရပါမယ်။
Surge Protection: မိုးကြိုးပစ်တာ ဒါမှမဟုတ် Voltage ဆောင့်တက်တာတွေကို ကာကွယ်ဖို့ Surge Arrestor/Diverter ပါရမယ်။
Reverse Current Protection: ညဘက် နေမရှိတဲ့အချိန်မှာ Battery ထဲက ပါဝါတွေ Panel ဘက် ပြန်စီးမလာအောင် Blocking Diode ခံထားရမယ်။
Isolation: Maintenance လုပ်ရလွယ်အောင် String တစ်ခုချင်းစီကို (Isolate) လုပ်နိုင်ရမယ်။
Monitoring: String တစ်ခုချင်းစီရဲ့ Voltage နဲ့ Current ကို အမြဲ တိုင်းတာနိုင်ရမယ်။
၇။ Main Junction Box (Solar DC Hub)
Main Junction Box ဆိုတာ Solar Power System တစ်ခုလုံးရဲ့ DC Hub (ဗဟိုချက်) ဖြစ်ပြီး Charge Controller, Battery နဲ့ Distribution Panel တွေကို ချိတ်ဆက်ပေးတဲ့ နေရာပါ။
Protection
DC Overvoltage Disconnect: ဗို့အား သတ်မှတ်ချက်ထက် များလာရင် PV Array ကို Auto ဖြတ်ချရမှာဖြစ်ပြီး၊ ဗို့အား ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်ရင် Automatic Reconnection (အလိုအလျောက် ပြန်ချိတ်ဆက်) ပေးရပါမယ်။
Earth Fault Monitoring: DC System မှာ Earth Fault ဖြစ်တာကို သိနိုင်ဖို့ Detection စနစ် မဖြစ်မနေ ပါရပါမယ်။
Local Display: Panel ဘောက်စ် အပြင်ဘက် Display မှာ PV Voltage/Current, Output Voltage, Battery Current နဲ့ Alarm/Fault Status တွေကို အလွယ်တကူ ကြည့်လို့ရရပါမယ်။
Mimic Diagram: Operator တွေ Troubleshooting (ပြဿနာရှာဖွေပြင်ဆင်ခြင်း) လုပ်ရလွယ်ကူစေဖို့ Main Junction Box ရဲ့ အရှေ့မျက်နှာပြင်မှာ System ပုံကြမ်း (Mimic Diagram) ပါရပါမယ်။
Safety Marking: Solar Panel တွေက နေရောင်ရှိနေသရွေ့ (Power ပိတ်ထားရင်တောင်) Voltage Live ဖြစ်နေတတ်လို့ သတိပေး Warning Labels တွေကို အထင်အရှား ကပ်ထားရပါမယ်။
🛠️ ၈။ Practical Offshore Lessons (လက်တွေ့သင်ခန်းစာများ)
လက်တွေ့ Offshore Platform တွေမှာ Solar System အဓိက Failure (ပျက်စီးမှု) ဖြစ်တတ်တဲ့ အားနည်းချက်တွေကတော့ -
Junction Box တွေ သံချေးတက်တာ (Corrosion)
Cable Gland တွေကနေ ရေဝင်တာ (Water Ingress)
ငှက်တွေကြောင့် ပျက်စီးတာ (Bird Damage)
DC Connection တွေ ချောင်ပြီး အပူလွန်ကဲတာ (Loose Connection & Overheating)
Earthing မကောင်းလို့ Surge မိတာ
Specification ဟာ အထက်ပါ လက်တွေ့ပြဿနာတွေကို ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့၊ အနည်းဆုံး သက်တမ်း (၂၅) နှစ် (Design Life) အထိ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းကင်းနဲ့ စိတ်ချရစွာ လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် စနစ်တကျ ပြဌာန်းထားတဲ့ ဒီဇိုင်းစံနှုန်း ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။

Solar inverter hybrid / off grid တွေရဲ့ Neutral / Erath
*********************************************
အားလုံးပဲ မင်္ဂလာပါဗျာ။
ကျနော်တို့ Solar field ထဲမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့အခါ အမြဲတမ်း ခေါင်းကိုက်ရတဲ့ လက်တွေ့ practical issue တစ်ခုအကြောင်း ပြောပြချင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဒီ HF inverter တွေ သုံးတဲ့အခါ ကြုံရတတ်တဲ့ AC output floating ဖြစ်တဲ့ ကိစ္စနဲ့ Neutral-Earth (N-E) bonding အကြောင်းပါ။
AC output floating ဆိုတာကတော့ လိုင်းနှစ်ခုလုံးမှာ voltage ရှိနေတာ၊ တနည်းအားဖြင့် နှစ်ဖက်လုံး မီးရှိ နေတာကို ပြောတာပါ။ line ၂ ခုပေါင်းပြီး မီးပေးတာပေါ့။ တချို့ လျပ်စစ်ပစ္စည်းတွေက အဲဒါကိုလက်မခံတတ်ပါ။ EV charger လို မျိုးတွေပေါ့။
ဘာလို့ AC output က Floating ဖြစ်နေရတာလဲဆိုရင် သူတို့ရဲ့ design မှာ High-frequency switching စနစ် သုံးထားတယ်၊ Transformerless topology ဖြစ်နေတယ်၊ ပြီးတော့ EMI filter capacitors တွေ ပါဝင်နေလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ earth reference ပေါ် မူတည်ပြီး "ဒါကတော့ Neutral ကြိုးပါ" လို့ တိတိကျကျ define လုပ်မထားဘူး ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။
အဲဒီလို Earth မချိတ်ထားဘဲ Floating ဖြစ်နေတဲ့အတွက် လက်တွေ့ site မှာ ဘာတွေ ကြုံရလဲဆိုရင် -
၁။ Tester pen နဲ့ ထောက်ကြည့်ရင် နှစ်ဖက်လုံး မီးလင်းနေမယ်။ ၂။ Leakage tester နဲ့ တိုင်းရင်လည်း တည်ငြိမ်မှုမရှိဘဲ weird reading (ဂဏန်းတွေ လျှောက်ပြတာမျိုး) တွေ ဖြစ်နေလိမ့်မယ်။ ၃။ အိမ်က RCCB / ELCB တွေကလည်း မတိကျတော့ဘဲ အကြောင်းမရှိဘဲ ခဏခဏ trip ဖြစ်မယ်။ ၄။ Inverter body ကို သွားထိရင် Touch voltage ကြောင့် ကျဉ်စိမ့်စိမ့် ခံစားရမယ်။
Neutral Reference ဘယ်လို ပြန်ယူမလဲဆိုရင် -
တကယ်တမ်း ကျနော်တို့ လိုချင်တာက Earth နဲ့ တိုင်းရင် Neutral က zero ဝန်းကျင်ဖြစ်ပြီး Line က 230 VAC ဖြစ်စေမယ့် တည်ငြိမ်တဲ့ reference မျိုးပါ။ အဲဒီလိုဖြစ်ဖို့ဆိုရင် တချို့ system တွေမှာ N-E bond relay၊ Internal bonding relay၊ External grounding transformer ဒါမှမဟုတ် ATS neutral switching တွေကို သုံးပြီးတော့ neutral reference ကို တည်ဆောက်ပေးရပါတယ်။
Grid ရှိနေရင်တော့ inverter က EPC ရဲ့ neutral ကို သူ့ရဲ့ neutral အဖြစ် ယူသုံးပါတယ်။ Internal / Auto Bonding ပါတဲ့ Inverter မျိုးကတော့ Grid (EPC) ပျက်သွားလို့ EPS (Emergency Power Supply) mode (Backup) ထဲ ရောက်သွားတာနဲ့ Internal relay ကနေ Neutral ကို Earth နဲ့ auto bond လုပ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင်တော့ EPS Neutral က stable ဖြစ်မယ်၊ RCCB/ELCB လည်း စနစ်တကျ အလုပ်လုပ်မယ်၊ အိမ်တွင်း wiring နဲ့လည်း compatibility အဆင်ပြေသွားမယ်။ ဒါကိုတော့ Datasheet ထဲမှာ "Neutral-earth relay"၊ "Bonding relay" ဒါမှမဟုတ် "EPS neutral switching" ဆိုပြီး ရေးထားတာမျိုးကို ကြည့်ပြီး သိနိုင်ပါတယ်ဗျ။
Manual External Bond လုပ်ရမယ့် ဈေးသက်သာတဲ့ inverter တော်တော်များများကတော့ internal relay မပါဘူး။ အဲဒီအခါ ကျနော်တို့က EPS output side မှာ Neutral နဲ့ Earth ကို manual bonding (External N-E bond) လုပ်ပေးကြရတယ်။ အဲဒါကတော့ manual contactor သုံးပြီး ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် modify လုပ်ယူရတာပါ။
အရေးအကြီးဆုံး သတိထားရမယ့် Important Reality ကတော့ -
ဒီနေရာမှာ အဓိက အန္တရာယ်ရှိတာက Cheap HF inverter အချို့မှာ Neutral bonding သဘောတရားကို နားမလည်ဘဲ မှားလုပ်လိုက်မိရင် inverter ရဲ့ output stage (Power electronics block) တစ်ခုလုံး damage ဖြစ်ပြီး လောင်သွားနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Recommendation အနေနဲ့ N-E bond တန်းမလုပ်လိုက်ပါနဲ့ဦး။ အောက်ပါအဆင့်အတိုင်း အရင်လုပ်ပါ -
Earthing ကောင်းအောင် လုပ်ပါ။
Manual စစ်ပါ: Inverter ရဲ့ အညွှန်းစာအုပ်ကို သေချာဖတ်ပါ။
Topology သိပါ: သူက ဘယ်လို circuit ပုံစံမျိုးလဲဆိုတာ နားလည်အောင် လုပ်ပါ။
Manufacturer recommendation ကြည့်ပါ: ထုတ်လုပ်သူက N-E bond လုပ်ဖို့ ခွင့်ပြုလား၊ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ညွှန်ကြားချက်ကို ကြည့်ပါ။
Floating output ဟုတ်မဟုတ် အရင်တိုင်းပါ: Multi-meter နဲ့ သေချာ အရင်တိုင်းကြည့်ပါ။
ဒီအချက်တွေကို သေချာစိစစ်ပြီး လုံခြုံစိတ်ချရပြီဆိုမှသာ Bonding ကို လုပ်ဆောင်ကြပါလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်ဗျာ။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ဖြန့်ဖြူးရေးစနစ် (အပိုင်း - ၂)
**********************************************
လိုင်းပေါ်မှ အိမ်ထဲသို့ လျှပ်စစ်သွယ်တန်းခြင်း
လျှပ်စစ်မီး သွယ်တန်းတဲ့နေရာမှာ အရေးအကြီးဆုံးက Cable Size ရွေးချယ်မှုနဲ့ Connection ချိတ်ဆက်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီနှစ်ခုကပဲ အိမ်တစ်အိမ်လုံးရဲ့ လျှပ်စစ်စနစ်ကို လုံခြုံစေမလား၊ အန္တရာယ်ဖြစ်စေမလား ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ပေးတာပါ။ အပြင်မှာ ကြည့်ရင် ကြိုးနှစ်ချောင်းပဲ မြင်ရပေမယ့် အဲ့ဒီနောက်ကွယ်မှာ Technical အချက်တွေ အများကြီးရှိပါတယ်။
Distribution Line ပေါ်ကနေ အိမ်ထဲကို Single Phase Supply ယူတဲ့အခါ Phase (Line) တစ်ချောင်းနဲ့ Neutral တစ်ချောင်းကို သွယ်တန်းပေးရပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ လူအများ ပေါ့ပေါ့ဆဆ ဖြစ်တတ်တာက “မီးလာရင်ပြီးရော” ဆိုပြီး ကြိုး Size သေးသေးလေးတွေ သုံးတာ၊ Connection ကို ဖြစ်သလို ချိတ်တာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ အဲ့ဒီအရာတွေက နောက်ပိုင်း မီးလောင်မှုတွေ၊ Voltage ကျတာတွေ၊ ပစ္စည်းပျက်စီးတာတွေ ဖြစ်စေတဲ့ အဓိကအကြောင်းအရင်းတွေပါပဲ။
၁၀/၃၀ Amp Meter အတွက်ဆိုရင် အနည်းဆုံး 6 mm² Copper Cable ကို သုံးသင့်ပါတယ်။ ကြိုးအရွယ်အစား ပိုကြီးတာက ပြဿနာမရှိပေမယ့် သေးလွန်းရင်တော့ အန္တရာယ်များပါတယ်။ မီတာ Amp ပိုကြီးလာရင် ကြိုး Size ကိုလည်း လိုက်ပြီး ပိုကြီးသုံးရပါတယ်။ ကြိုး Size မှန်မှန်ကန်ကန် မရွေးရင် ကြိုးပူလာမယ်၊ Voltage ကျမယ်၊ Breaker ခဏခဏ Trip ဖြစ်မယ်၊ နောက်ဆုံး မီးလောင်တဲ့အထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
နောက်ထပ် အရေးကြီးတာက Voltage Drop ပါ။ လိုင်းကြိုးက ရှည်လေလေ Resistance များလာပြီး Voltage Drop ဖြစ်လေလေပါပဲ။ အိမ်က တိုင်နဲ့ဝေးရင်၊ သို့မဟုတ် ခြံကျယ်ပြီး အဝေးကြီးသွယ်ရမယ်ဆိုရင် ကြိုးအရွယ်အစားကို ပိုကြီးပေးရပါတယ်။ မဟုတ်ရင် အိမ်ထဲရောက်တဲ့ Voltage ကျသွားပြီး Aircon မနိုင်တာ၊ Pump မတက်တာ၊ Motor တွေပူတာတွေ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။
Cable အမျိုးအစားမှာလည်း Copper နဲ့ Aluminum ဆိုပြီး ရှိပါတယ်။ Aluminum ကြိုးက ဈေးသက်သာပေမယ့် Conductivity နည်းတဲ့အတွက် Copper ထက် Size ပိုကြီးသုံးရပါတယ်။ Connection နေရာတွေမှာလည်း Oxidation ပိုဖြစ်လွယ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အိမ်သုံး Supply အတွက်ဆိုရင် Copper Cable ကိုပဲ အသုံးပြုတာ ပိုကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် Aircon၊ Heater၊ Water Pump၊ Oven စတဲ့ Load များတဲ့အိမ်တွေမှာ Copper Cable က ပိုစိတ်ချရပါတယ်။
အပြင်ဖက်မှာ သွယ်တန်းတဲ့ကြိုးတွေက နေရောင်၊ မိုးရေ၊ အပူဒဏ်တွေ ခံရတဲ့အတွက် Weather Resistant Cable ကို သုံးဖို့လိုပါတယ်။ XLPE Insulated Cable လို 2-Layer Insulation ပါတဲ့ကြိုးတွေက ပိုပြီး လုံခြုံပါတယ်။ ကြိုးအပြင်သား ကွဲတာ၊ Insulation ပျက်တာတွေ ဖြစ်လာရင် Leakage Current ဖြစ်နိုင်ပြီး လူကို Shock ရိုက်နိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အရေးအကြီးဆုံးကတော့ Connection ချိတ်ဆက်တဲ့အပိုင်းပါပဲ။ Cable Size ကောင်းပြီး Connection မကောင်းရင်လည်း အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ လိုင်းပေါ်ကနေ Supply ယူတဲ့အခါ Copper Bare Wire နဲ့ ခိုင်မာစွာ ချိတ်ဆက်ဖို့ လိုပါတယ်။ Connection လုပ်မယ့်နေရာကို ကော်ဖတ် (Sandpaper) နဲ့ သေချာစားပြီး Oxidation တွေ ဖယ်ရှားပြီးမှ ကြိုးကို Tighten လုပ်ရပါတယ်။ Connection မတင်းရင် Resistance တက်လာပြီး အပူအရမ်းထွက်ပါတယ်။
ညဘက်မှာ Connection နေရာကို ကြည့်လိုက်လို့ မီးပွင့်သေးသေး Spark ဖြစ်နေတာ မြင်ရရင် အဲ့ဒါ အန္တရာယ်အရမ်းရှိတဲ့ လက္ခဏာပါ။ Connection Loose ဖြစ်နေတာ၊ အပူလွန်ကဲနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုနေရာတွေက မီးလောင်မှု စတင်တဲ့နေရာတွေ အများဆုံးပါပဲ။ အထူးသဖြင့် Neutral Connection မကောင်းရင် Voltage မတည်ငြိမ်တော့ဘဲ TV၊ Refrigerator၊ Inverter စတဲ့ ပစ္စည်းတွေ ပျက်စီးနိုင်ပါတယ်။
Connection လုပ်ပြီးရင် Insulation ကိုလည်း သေချာလုပ်ရပါတယ်။ မိုးရေမဝင်အောင်၊ Oxidation မဖြစ်အောင် Bo***ge Tape သို့မဟုတ် သင့်တော်တဲ့ Insulation Tape တွေနဲ့ သေချာပတ်ထားဖို့ လိုပါတယ်။ ရေဝင်ပြီး သံချေးတက်လာရင် Resistance တက်လာပြီး Voltage Drop ဖြစ်မယ်၊ အပူတက်မယ်၊ နောက်ဆုံး မီးလောင်နိုင်ပါတယ်။
နိုင်ငံခြားမှာတော့ Service Connection တွေအတွက် Special Clamp၊ Compression Connector၊ Hydraulic Crimp Tool တွေ သုံးကြပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံမှာတော့ လက်တွေ့အတွေ့အကြုံရှိတဲ့ Lineman နဲ့ Electrician တွေရဲ့ Skill က အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ Connection ကောင်းကောင်းလုပ်ထားတဲ့အိမ်တွေက နှစ်ပေါင်းများစွာ ပြဿနာမရှိဘဲ သုံးနိုင်ပေမယ့် ဖြစ်သလိုလုပ်ထားတဲ့အိမ်တွေကတော့ နောက်ပိုင်း ပြဿနာမျိုးစုံ တက်လာတတ်ပါတယ်။
အနှစ်ချုပ်ပြောရရင် လျှပ်စစ်သွယ်တန်းတဲ့အလုပ်မှာ “မီးလာရင်ပြီးရော” ဆိုပြီး ပေါ့ပေါ့ဆဆ မလုပ်သင့်ပါဘူး။ မှန်ကန်တဲ့ Cable Size ကို ရွေးချယ်ခြင်း၊ Connection တွေကို တင်းကျပ်ခိုင်မာအောင် လုပ်ခြင်း၊ Insulation ကောင်းကောင်းလုပ်ခြင်းတွေက အိမ်တစ်အိမ်ရဲ့ လျှပ်စစ်လုံခြုံရေးအတွက် အရေးအကြီးဆုံးသော အချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆက်ရန်
ဖတ်ရှုပြီး Share ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

Kyaw Oo

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ဖြန့်ဖြူးရေးစနစ် (အပိုင်း - ၁)
*******************************************************
လူတိုင်း လွယ်စွာ နားလည်အောင်ရေးပေးထားပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းဆိုလာ Power generation တွေ ပါတတ်လာကျတော့ ပိုမို ရှင်းလင်းသွားအောင်ပါ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အိမ်သုံးလျှပ်စစ်မီးကို Distribution Transformer (ဗို့အားမြင့်/ဗို့အားနိမ့် ထရန်စဖော်မာ (High Voltage / Low Voltage Transformer) များမှတစ်ဆင့် 3 Phase + Neutral (ကြိုး ၄ ချောင်းစနစ်) ဖြင့် ဖြန့်ဖြူးပေးထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် လမ်းဘေးရှိ ထရန်စဖော်မာအထွက်တွင် ကြိုး ၄ ချောင်းကို တွေ့မြင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
Phase ကြိုး ၃ ချောင်း = R (Red), Y (Yellow), B (Blue) ( အရင် အသုံး အနှုံးဖြစ်ပါတယ်) Line 1, 2,3
Neutral ကြိုး ၁ ချောင်း = N (Common Neutral)
ဗို့အားစနစ် (Voltage System)
မြန်မာနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်စနစ်သည် AC (Alternating Current - ပြန်လှန်လျှပ်စီး) စနစ်ဖြစ်ပြီး အသုံးပြုထားသော ဗို့အားနှင့် ကြိမ်နှုန်း (Frequency) မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
Phase to Phase (Line to Line Voltage) = 400 VAC
Phase to Neutral (Line to Neutral Voltage) = 230 VAC
Frequency (ကြိမ်နှုန်း) = 50 Hz (ဆိုလိုသည်မှာ တစ်စက္ကန့်လျှင် လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်း အပေါင်း/အနှုတ် အကြိမ်ရေ ၅၀ ပြောင်းလဲနေခြင်း ဖြစ်သည်။)
အိမ်သုံးမီတာနှင့် မီးလိုင်းစနစ်
ကျွန်ုပ်တို့အိမ်များတွင် အသုံးပြုသော မီတာ (Power Meter) များနှင့် ဖြန့်ဖြူးရေးကွန်ရက် (Distribution Network) တွင် အခြေခံအားဖြင့် 3 Phase + Neutral စနစ်ကို သွယ်တန်းထားသော်လည်း၊ သာမန်အိမ်သုံး Single Phase မီးလိုင်းများတွင်မူ အောက်ပါအတိုင်း ကြိုး ၂ ချောင်းသာ သုံးစွဲပါသည်။
Phase (Line) ကြိုး ၁ ချောင်း
Neutral ကြိုး ၁ ချောင်း
အိမ်သုံး ၂၃၀ ဗို့ (230 VAC) လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများအားလုံးသည် ၎င်း Line နှင့် Neutral ကြားရှိ ဗို့အားကွာခြားချက်ကို အခြေခံ၍ အလုပ်လုပ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် မြေစိုက်ကြိုးစနစ် (Safety & Earthing)
အိမ်တိုင်းတွင် လျှပ်စစ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရန်အတွက် ကိုယ်ပိုင် Earthing (Grounding - မြေစိုက်ကြိုး) ကို သီးသန့်ရိုက်နှက် ထည့်သွင်းထားရပါမည်။
အထူးသတိပြုရန် အချက်များ ကား -
Neutral ကြိုးနှင့် Earthing ကြိုးကို တိုက်ရိုက် ပူးမထားရပါ။
Neutral ကြိုးသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုင်း (Distribution System) မှ လာသော တခုတည်းသော ကြိုး (Common Neutral) ဖြစ်သည်။
Earthing ကြိုးသည် မိမိအိမ်ရှိ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ ဓာတ်လိုက်မှုမရှိစေရန် ကာကွယ်ပေးသည့် သီးသန့် Safety စနစ် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်သုံးလျှပ်စစ် ဖြန့်ဖြူးရေးစနစ်အများစုတွင် TT System (Earthing / Neutral Arrangement) ကို အဓိက အသုံးပြုထားပါသည်။

Kyaw Oo

ဒဂုံ ကတယောက် တင်ထားတာပါ။ over voltage 300 VAC
***************************************************
မီးအားတွေ၃၀၀ကျော်ဝင်ပြီး ဖုန်းအားသွင်းတုံးတွေပါထပေါက် တောင်ဒဂုံ ၁၉ ရပ်ကွက် EPC သိရန်တင်ခြင်းပါ မီးအန္တာရာယ် ဖြစ်မှာစိုးလို့ပါ ဖုန်းလည်းဆက်မရလို့ပါ Edit မီးအားအဲ့လိုဖြစ်ပြီး မိနစ် ပိုင်းအကြာ မီးပျက်သွားပါတယ် အခုပြန်လာတော့ မီးပုံမှန်ပြန်ဖြစ်ပါပြီ ။
********************
Very danger !!!!!!!
ဘာဖြစ်တာလဲဆိုတော့ Neutral ပြတ်သွားလို့ပါ။ အန္တာရာယ်များပါတယ်။ အားလုံး ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။
ဘာကြောင့် ဗို့အား (Voltage) တွေ ၃၀၀ ကျော်ထိ တက်သွားရတာလဲ။
သာမန်အချိန်မှာ Transformer ကနေ အိမ်တွေကို Phase ကြိုး နဲ့ Neutral ကြိုး ဆိုပြီး နှစ်ကြိုးပေးထားပါတယ်။ အဲဒီ နှစ်ကြိုးကြားမှာ 220V ရှိရပါမယ်။ floating neutral လို့ခေါ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လမ်းဘေး ဓာတ်တိုင်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ Transformer မှာဖြစ်ဖြစ် Neutral ကြိုး ပြတ်တောက်သွားရင် (Neutral Lost) အိမ်တွေဟာ Zero Reference Voltage ပျောက်ဆုံးသွားပါတယ်။ အဲဒီအခါမှာ အိမ်နီးချင်းအိမ်တွေနဲ့ Series (တန်းဆက်) ပတ်လမ်း ဖြစ်သွားပြီး Phase တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုကြား (Phase to Phase) ချိတ်ဆက်မိသလို ဖြစ်သွားပါတယ်။
Load နည်းတဲ့အိမ် (ဥပမာ- ဖုန်းအားသွင်းရုံ၊ မီးသီးပဲထွန်းထားတဲ့အိမ်): ဗို့အား ၃၀၀V ကျော်ထိ တက်သွားပြီး ပစ္စည်းတွေ ပေါက်ကွဲပျက်စီးပါတယ်။
Load များတဲ့အိမ် (ဥပမာ- Aircon, မီးပူ သုံးနေတဲ့အိမ်): ဗို့အား ၁၀၀V အောက်ထိ ထိုးကျသွားတတ်ပါတယ်။
Electrical ပစ္စည်းတွေ ဘာကြောင့် ပေါက်ကွဲတာလဲ။
အိမ်သုံး လျှပ်စစ်ပစ္စည်း တော်တော်များများ (အထူးသဖြင့် Phone Charger, TV, Router) ထဲမှာ Capacitor နဲ့ Varistor ဆိုတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေ ပါပါတယ်။ သူတို့က 220V (သို့မဟုတ်) အများဆုံး 265V လောက်အထိပဲ ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားတာပါ။ ဗို့အား ၃၀၀ ကျော် ဝင်လာတဲ့အခါ အဲဒီ အစိတ်အပိုင်းတွေက အပူလွန်ကဲပြီး "ဖောက်" ခနဲ အသံမြည်ကာ ပေါက်ကွဲသွားရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
နောင်မှာ ဒါမျိုးမဖြစ်အောင် ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ။
EPC ဘက်က အမှားအယွင်းကို ကျွန်တော်တို့ ထိန်းချုပ်လို့ မရပေမဲ့ မိမိအိမ်ထဲက ပစ္စည်းတွေကိုတော့ အောက်ပါအတိုင်း ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။
အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်း (Protection System)
Over/Under Voltage Protection Relay ကို Contactor နဲ့ တွဲသုံးတာဟာ အကောင်းဆုံးပါ။
Sensing: Relay က ဗို့အားကို အမြဲစောင့်ကြည့်နေမယ်။
Tripping: ဗို့အားက 250V ထက်ကျော်တာနဲ့ (သို့မဟုတ်) Neutral ပျောက်လို့ ဗို့အားမမှန်တာနဲ့ တပြိုင်နက် Contactor ကို ခိုင်းပြီး တအိမ်လုံး မီးဖြတ်ချလိုက်ပါမယ်။
Delay: မီးပြန်လာတဲ့အခါမှာလည်း ဗို့အားငြိမ်အောင် ၅ စက္ကန့်ကနေ စက္ကန့် ၃၀ အထိ စောင့်ပြီးမှ မီးပြန်လွှတ်ပေးတဲ့အတွက် ပစ္စည်းတွေ ပိုစိတ်ချရပါတယ်။
အခုလို Neutral lost ဖြစ်ပြီး မီးပြန်လာတဲ့အခါ မီးပုံမှန်ဖြစ်နေရင်တောင် အိမ်ထဲက ပစ္စည်းတွေကို တစ်လုံးချင်း စစ်ဆေးပါ။ အနံ့ထွက်နေတဲ့ ပစ္စည်းတွေရှိရင် မီးထပ်မသွင်းပါနဲ့ဦး။ အိမ်က Main Breaker တွေ၊ ကြိုးဆက်တွေကိုလည်း အပူလွန်ကဲပြီး အရည်ပျော်နေတာမျိုး ရှိမရှိ လျှပ်စစ်ပညာရှင်နဲ့ စစ်ဆေးဖို့ တိုက်တွန်းပါတယ်။
ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

Kyaw Oo