Healthy Life

သင်ကြန်ကာလ နေပူထဲထွက်ရေကစားသူများအတွက် အပူဒဏ်ကာကွယ်ရေး ဗဟုသုတ ဝေငှအပ်ပါတယ်
👇
နေပူထဲတွင် ပြင်းထန်စွာ အလုပ်လုပ်ရသူများ သည် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကြောင့်ဖြစ်သော အပူလျှပ်ခြင်း (Exertional heat stroke) ဖြစ်ရန် အန္တရာယ်ပိုများပါသည်
ထို့ကြောင့် အပူဒဏ်မှ ကာကွယ်ရန် အောက်ပါအချက်များကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သင့်ပါသည် -
ရေများများသောက်ပါ၊ချွေးထွက်ခြင်းမှတစ်ဆင့် ဆုံးရှုံးသွားသော အရည်များကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် ရေငတ်သည်ဟု မခံစားရလျှင်တောင်မှ ရေကို ပုံမှန်သောက်ပေးပါ
ခန္ဓာကိုယ်၏ အပူချိန်ထိန်းညှိမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သော အရက်သောက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ
သင့်လျော်သော အဝတ်အစားများဝတ်ဆင်ပါ: အပူလှောင်စေနိုင်သည့် အဝတ်အစားထူထူများ ဝတ်ဆင်ခြင်းကို ရှောင်ပြီး
ချည်သား သို့မဟုတ် ပိတ်ချည် (linen) ကဲ့သို့သော သဘာဝချည်မျှင်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ပေါ့ပါးပြီး ချောင်ချောင်ချိချိရှိသော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ပါ
နေရောင်ခြည်ဒဏ်မှ ကာကွယ်ပါ: နေလောင်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်ကို အေးမြစေရန် ပိုမိုခက်ခဲစေသောကြောင့် နေလောင်ခံခရင်မ် (sunscreen) ကို အသုံးပြုပါ၊ တတ်နိုင်သမျှ အရိပ်ထဲတွင် နေပါ
အပူဆုံးအချိန်များကို ရှောင်ကြဉ်ပါ: နေ့တစ်နေ့၏ အပူဆုံးအချိန်များဖြစ်သည့် နံနက် ၁၁ နာရီမှ မွန်းလွဲ ၃ နာရီအတွင်း ပြင်ပတွင် အလုပ်လုပ်ခြင်းကို တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ကြဉ်ပါ
တဖြည်းဖြည်း ကျင့်သားရအောင်လုပ်ပါ: သင်သည် ပူပြင်းသော ရာသီဥတုတွင် အလုပ်စလုပ်ခါစဖြစ်လျှင် ခန္ဓာကိုယ်ကို အပူဒဏ်နှင့် တဖြည်းဖြည်း ကျင့်သားရလာအောင် အချိန်ယူ၍ လုပ်ဆောင်ပါ
Aircon ဖွင့်ထားသော အအေးခန်းထဲမှ အပူ
အပူထဲမှ အေးသောနေရာသို့ ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်ခြင်းမပြုလုပ်ပါနဲ့
မေတ္တာဖြင့်🥰

ဒီနေ့ Facebook ပေါ်မှာတွေ့လိုက်ရတဲ့ စိတ်မချမ်းမြေ့ဖွယ်သတင်းတစ်ခုကနေ ဒီစာစုကိုရေးလိုက်ပါတယ်။

မျက်နှာပေါ်က ဝက်ခြံသေးသေးလေးတစ်လုံးကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်တာကို မိတ်ဆွေသိပါသလား။

တစ်ခါတလေ မျက်နှာပေါ်က ဝက်ခြံတစ်လုံးက ဘာမှမဟုတ်တဲ့ သေးသေးလေးလို့ပဲထင်ရပေမဲ့ အဲ့၀က်ခြံလေးကိုပဲညှစ်မိတာကနေ အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်တဲ့အဖြစ်အထိ ရောက်နိုင်ပါတယ်။

ဒီလိုအန္တရာယ်များတဲ့နေရာကို မျက်နှာရဲ့အန္တရာယ်တြိဂံ (Danger Triangle of the Face) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

---

မျက်နှာရဲ့အန္တရာယ်တြိဂံဆိုတာဘာလဲ

အရိုးရှင်းဆုံးပြောရရင် ဘယ်ဘက်နှုတ်ခမ်းထိပ်ကနေ နှာခေါင်းပေါ်ကို မျဉ်းဖြောင့်တစ်ကြောင်း၊ ညာဘက်နှုတ်ခမ်းထိပ်ကနေ နှာခေါင်းပေါ်ကို မျဉ်းဖြောင့်တစ်ကြောင်းဆွဲပြီးရင် မျဉ်းတွေကိုဆက်လိုက်ပါ။ အဲ့လိုဆက်လိုက်ပြီးတော့ ပေါ်လာတဲ့တြိဂံက အန္တရာယ်တြိဂံပါပဲ။

ဒီနေရာက မျက်နှာအရေပြားအောက်က သွေးကြောတွေနဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာရှိတဲ့ cavernous sinus ဆိုတဲ့အရေးကြီးတဲ့သွေးကြောကွန်ယက်နဲ့ တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်နေပါတယ်။

---

ဟုတ်ပြီ။ အဲ့တော့ ဒီတြိဂံလေးက ဘာကြောင့်အန္တရာယ်ကြီးတာလဲ။ ဒီမှာပေါက်တဲ့ ၀က်ခြံကဘာတွေပိုထူးနေလို့လဲ။

ဒီနေရာတွေမှာ ဝက်ခြံဖြစ်လာပြီး အဲ့ဒီ၀က်ခြံကိုဖိညှစ်လိုက်တာနဲ့ အဲ့ပေါက်သွားတဲ့နေရာကပိုးတွေဟာ မျက်စိ၊ နားနဲ့ ဦးနှောက်ထဲကို သွေးကြောကနေ တက်သွားနိုင်ပါတယ်။

ဒီသွေးကြောတွေဟာ အတားအဆီးမရှိတဲ့သွေးကြောတွေဖြစ်လို့ ပိုးတွေဟာဦးနှောက်ထဲကို လွယ်လင့်တကူပဲ ၀င်သွားမှာပါ။

အဲ့ဒါကနေတဆင့် အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ဦးနှောက်တ၀ိုက်မှာသွေးကြောပိတ်ခြင်း ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

မျက်နှာအလယ်ဗဟိုမှာ ဝက်ခြံညှစ်မိပြီးတဲ့နောက်မှာ အောက်ပါလက္ခဏာတွေ တစ်ခုခု ဖြစ်လာခဲ့ရင် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှုလိုအပ်ပါတယ်။
✅ မျက်နှာထုံလာခြင်း
✅ မျက်စိ နားတ၀ိုက် နာကျင်ခြင်း
✅ မျက်စိကြည့်ရခက်ခြင်း၊ မျက်စိအလင်းမမြင်ခြင်း၊ ပုံရိပ်နှစ်ထပ်မြင်ခြင်း
✅ မူးဝေခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်း

---

သတိထားဖို့လိုတဲ့ အရေးကြီးအချက်တွေကတော့

မျက်နှာအလယ်မှာရှိတဲ့ ဝက်ခြံကို လုံး၀ဖိမချေပါနဲ့။
သဘာဝအတိုင်း သူ့ဘာသာပျောက်သွားတာကိုပဲ စောင့်ပါ။
အနာဖြစ်လာမယ်ထင်ရင် ဆရာဝန်ကို ပြသပါ။
မိမိလက်သန့်ရှင်းမှုမရှိဘဲ၊ မလိုအပ်ဘဲ မျက်နှာအလယ်ကို မပွတ်သပ် မကိုင်တွယ်ပါနဲ့။

နူးညံ့တဲ့ ဝက်ခြံတစ်လုံးပဲဖြစ်ပေမဲ့ မျက်နှာအလယ်ဗဟိုမှာဆိုရင် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်ကြောင်းကို သတိချပ်ထားစေလိုရင်းနဲ့ ဒီစာစုကိုရေးလိုက်ပါတယ်။

ဒေါက်တာ ရေအေး (ဆေး ၁)

Image source: Wikipedia

"Saline Gargle"
***

တုပ်ကွေးရာသီမှာ နှာစေး ချောင်းဆိုး ဖျားနာကြတယ်။ ရံဖန်ရံခါ အရမ်း ချမ်းတုန်ဖျားပါတယ်။
ချောင်းဆိုးတဲ့အခါ သလိပ်ပါသလို မပါဘဲလည်း ဆိုးတတ်တယ်။ သလိပ်မထွက်တဲ့ dry cough ဆိုရင် ပိုခံစားရတယ်။
တွဲပါလာတတ်တာက လည်ပင်းနာတာပါပဲ။
ညအိပ်ပျော်နေရာက တရေးနိုးမှာ လည်ပင်းနာလို့ ဆက်မအိပ်နိုင်ရာကလည်း စဖြစ်တတ်ပါတယ်။

လည်ချောင်းအဝနဲ့ အသက်ရှုလမ်းကြောင်း အပေါ်ပိုင်းမှာ ပိုးဝင်တဲ့အခါ၊ အာသီးယောင်တဲ့အခါ အဲဒီနေရာတဝိုက်က တစ်ရှူးတွေဟာ ယောင်ယမ်း တင်းမာလာ(tissue oedema) တာကြောင့် နာကျင်တာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို လည်ပင်းနာတဲ့ ဝေဒ နာကို ထိထိရောက်ရောက် အမြန်ဆုံး သက်သာစေတာကတော့ Saline gargling" ဆားရည်နဲ့ ပလုတ်ကျင်းတာပါပဲ။

ဆားရည်နဲ့ ပလုပ်ကျင်းတဲ့အခါ saline gargling လုပ်ပေးတဲ့အခါ ဆားရည်ဟာ တင်းနေတဲ့ tissue ထဲက ရေကို ဆွဲယူသွားလို့ အယောင်လျှော့သွားတဲ့အတွက် နာကျင်မှုဟာ အချိန်တိုအတွင်း သက်သာသွားပါတယ်။

Saline gargling ကို စံနစ်တကျ လုပ်တတ်ဖို့လိုပါတယ်။ ဆားရည်ကို ပါးစပ်ထဲငုံပြီး ထွေးလိုက်တာမျိုးတော့ မဟုတ်ပေဘူး။

"Saline gargling စံနစ်တကျ ဘယ်လို လုပ်မလဲ"

၁။ ရေ ၈အောင်စလောက် (၂၅၀) စီစီလောက် ဆန့်တဲ့ လက်ကိုင်ပါ ဖန်ခွက်တခွက်ယူပါ။

၂။ အိမ်သုံးဆား လက်ဖက် ရည်ဇွန်း ဇွန်းတဝက် ကျော်ကျော် ထည့်ပါ။
( အနည်းငယ်များ သွားလည်း ကိစ္စမရှိပါ)

၃။ ရေနွေးဆူဆူကို ဖန်ခွက် တဝက်အောက် (လက် ၂လုံး လျှော့လျှော့) ထည့်ပါ။

၄။ ဆားပျော်အောင် မွှေပါ။

၅။ ဆားပျော်တဲ့အခါ ဖန် ခွက်ပြည့်အောင် ရေအေးဖြည့်လိုက်ရင် ငုံလို့ ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ အပူချိန် ရပါမယ်။
(ရေအေးနဲ့ လုပ်လည်းရပါတယ်။ ဆားပျော်ဖို့တော့ လိုပါတယ်)

၆။ ဆားရည်အနည်းငယ် ငုံပြီး ခေါင်းကို နောက်လှန်ပြီးမော့နိုင်သမျှ မော့ပါ။
အသက်ဝဝ ရှူသွင်းပါ။

၇။ ပြီးလျှင် ပါးစပ်ဟပြီးလည်ချောင်းကနေ လေကို ဖြည်းဖြည်း မှုတ်ထုတ်ပါ။
(၁၀ စက္ကန့်လောက်တော့ ကြာတတ်ပါတယ်။)

၈။ ဆားရည်ငုံထားတဲ့အတိုင်း ပါးစပ်ပိတ် ခေါင်းပြန်တည့်ပါ။ မထွေးထုတ်ပါနဲ့ဦး။

၉။ နောက်တကြိမ် ပြန်စဖို့ အသက်ဝဝ ရှုသွင်းပြီး အောင့်ထားပါ။
ခေါင်းပြန်မော့ပြီး ပါးစပ်ဟ အသက်ရှုထုတ်ပါ။

ဆားရည် တငုံစာကို မထွေးထုတ်ဘဲ ၆ကြိမ်လောက် မှုတ်ထုတ်ပြီးရင်တော့
ပလုတ်ကျင်းပြီး ထွေးထုတ်နိုင်ပါပြီ။

ဖန်ခွက်တခွက်စာ ဆားရည်အတွက် ၁၂-၁၅ ကြိမ်လောက် လုပ်ရပါလိမ့်မယ်။

ဒါကြောင့်မို့ ယောင်ယမ်းနေတဲ့ တစ်ရှူးတွေဟာ တကြိမ်လုပ်ရင် ၁၀မိနစ် ၁၅မိနစ်လောက် ထိတွေ့ရတာမို့ သိသိသာသာ အယောင်လျှော့ပြီး နာကျင်တာ သက်သာပါတယ်။

တနာရီ ၂နာရီခြားပြီး ၃-၄ကြိမ်လောက် လုပ်ပေးရင် သက်သာ ပျောက်ကင်းတတ်ပါတယ်။
ခံတွင်းလည်း သန့်ရှင်းပါတယ်။ ငွေကုန်ကြေးကျ မရှိသလို ချက်ခြင်း လုပ်နိုင်ပါတယ်။

မတော်တဆ မျိုချမိရင်လည်း အန္တရာယ် မရှိပါဘူး။

ကလေးဆိုရင် အသက် ၆နှစ်ကျော်လောက်ဆို လေ့ကျင့်ပေးထားလို့ရပါပြီ။

(ဆားရည်နဲ့ ပလုပ်ကျင်းပေးပါလို့ လူနာတွေကို မှာလိုက်ပေမယ့် ငုံပြီး ထွေးထုတ်လိုက်တာနဲ့ လွဲနေလို့ ရေးပေးလိုက်တာပါ။)

Dr.Maung Maung Myint