Basic Maritime Technology Knowledge Sharing

မဂၤလာပါ။
သေဘၤာေပၚမွာ Sewage plant ဆိုတာ႐ွိပါတယ္။ Sewage system အမ်ိဳးမ်ိဳး႐ွိၿပီး ဒီ post မွာေတာ့ Zero discharge system အေၾကာင္း sharing လုပ္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ အရင္ဆံုး sewage ဆိုတာဘာလဲေလ့လာၾကည့္ပါမယ္။
- Toilet ေတြကလာတဲ့ Drainage ေတြ waste ေတြ
- သေဘၤာရဲ႕ ေဆးရံုအခန္းမွာ႐ွိတဲ့ Basin ေတြကေနလာတဲ့ Drainage ေတြ
- တိရစၦာန္တင္သေဘၤာေတြမွာ ဆိုတိရစၦာန္ အညစ္အေၾကးေတြ
- Drainage ေတြနဲ႔ေရာသြားတဲ့ waste water ေတြ
- Oxygen absorbing vacteria ေတြပါဝင္တဲ့ sewage ေတြျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေတာ့ သေဘၤာတစ္စီးေပၚမွာ႐ွိေနတဲ့ sewage ေတြရဲ႕ျပႆနာကိုေျဖ႐ွင္းရန္ Sewage plant ထားရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ Sewage နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး IMO ရဲ႕ MARPOL 73/78 မွာပါတဲ့ Annex IV အရ Regulation ေတြထုတ္ၿပီးကာကြယ္ထားပါတယ္။

Sewage treatment system ေတြကေတာ့
- CHT system
- Vacuum system
- Biological sewage treatment system
- Chemical sewage treatment system or Zero discharge system တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

Zero discharge system အသံုးျပဳရတဲ့အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ ဘယ္လို sewage မ်ိဳးကိုမွလံုးဝ discharge လုပ္ခြင့္မေပးလို႔ျဖစ္ပါတယ္။ Chemical နဲ႔ sewage ေတြဆို treatment လုပ္ၿပီး sanitary water အျဖစ္ပါ ျပန္သံုးလို႔ရတဲ့ system လည္းျဖစ္ပါတယ္။ Basin ေတြ ေရခ်ိဳးခန္းကေရေတြကိုေတာ့ ဒီ system မွာမသံုးပါ။

Zero discharge system မွာဆိုရင္
အရင္ဆံုး toilet ကေနေရဆြဲခ်လိုက္တဲ့ sewage ေတြကို seperating tank ထဲပို႔ၿပီး Solid နဲ႔ liquid ခြဲလိုက္ပါတယ္။ Liquid ေတြကို Treatment tank ထဲပို႔ကာ Chlorine and Caustic compound ေတြနဲ႔ treatment လုပ္ပါတယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ filter ကိုျဖတ္ Sanitary pump နဲ႔ဆြဲပီး Sanitary water hydrophore tank ထဲပို႔ေပးပါတယ္။ Hydrophore tank ကေန ျပန္ယူၿပီး toilet ေတြမွာ flush လုပ္ဖို႔ျပန္သံုးပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ Sea water or fresh water တစ္ခုခု ယူသံုးပါတယ္။ Filer ကိုျဖတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ က်န္ခဲ့တဲ့ solid ေတြကိုေတာ့ ေအာက္က Holding tank ထဲပို႔ပါတယ္။ ဒီလို Liquid sewage ကိုျပန္သန္႔စင္ၿပီး သံုးတာကို Pneupress Arrangement လို႔ေခၚပါတယ္။
Seperating tank ထဲမွာ ခြဲျခားခံလိုက္ရတဲ့ Solid ေတြကို Caustic compund နဲ႔ treatment လုပ္ပါတယ္။ ၿပီးရင္ Grinder pump နဲ႔ဆြဲ ႀကိတ္ၿပီး holding tank ထဲပို႔ပါတယ္။ Holding tank ရဲ႕ Capacity က 2 Ltrs/Man/Day ျဖစ္ပါတယ္။ လူတစ္​ေယာက္ကို တစ္ရက္မွာ 2 Ltrs ပဲသြားခိုင္းပါတယ္ 😂 Holding tank ျပည့္ရင္ Sullage tank ထဲ overflow ျဖစ္မွာျဖစ္ၿပီး Prohibited area ရဲ႕အျပင္ေရာက္ရင္ရင္ စြန္႔ထုတ္လိုက္တာျဖစ္ျဖစ္ shore ပို႔တာျဖစ္ျဖစ္လုပ္ပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ incinerator နဲ႔မီး႐ိႈ့ပါတယ္။

ဒီ system ရဲ႕အားသာခ်က္ေတြက
- Sewage ေတြရဲ႕ အနံ႔ေတြ appearance ေတြက acceptable အေနအထားမွာ႐ွိေစပါတယ္။
- Liquid sewage ကို Flush water အေနနဲ႔ toilets ​ေတြမွာျပန္သံုးလို႔ရ​ေစပါတယ္။
- Very short time မွာ start လုပ္လို႔ရပါတယ္
- Sewage ေတြကိုျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ treatment လုပ္ၿပီး discharge လုပ္လို႔ရပါတယ္။

အားနည္းခ်က္ေတြကေတာ့
- Chemical ေတြကို ဆက္တိုက္သံုးေနရဖို႔လိုပါတယ္။ Dosage လုပ္တာမမွန္ရင္ အနံ႔ထြက္တာေတြ Flush water မွာအေရာင္ေျပာင္းတာေတြ႐ွိႏိုင္ပါတယ္။ Tank နဲ႔ pipe ေတြ corrosion ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
- Chemical dosage rate ကို ေန႔တိုင္း check လုပ္ရပါတယ္။

Zero discharge system ကေတာ့ဒီေလာက္ပဲျဖစ္ပါတယ္။

Air Compressor ဆိုတာ ေလရဲ႕ volume ကိုေလွ်ာ့ၿပီး Pressure ကိုတိုးေစတဲ့ စက္ပစၥည္းတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။
Air compressor ေတြကိုအလုပ္လုပ္ပံု ( working principle ) ​ေပၚမူတည္ၿပီးအုပ္စု၂ခုခြဲျခားလို႔ရပါတယ္။
- Positive Displacement
- Dynamic ဆိုၿပီးခြဲလို႔ရပါတယ္။

Positive Displacement မွာမွ Reciprocating air compressor နဲ႔ Rotary air compressor ဆိုၿပီး ၂ မ်ိဳးထပ္ခြဲပါတယ္။

Reciprocating air compressor မွာမွ single acting နဲ႔ double acting ဆိုၿပီးထပ္ခြဲပါတယ္။

Rotary air compressor မွာေတာ့ေအာက္ပါအမ်ိဳးအစားေတြပါဝင္ပါတယ္။
- Helical-screw type
- Liquid ring type
- Scroll type
- Sliding vane type
- Lobe type air compressor ေတြပါဝင္ပါတယ္။

Dynamic air compressor မွာေတာ့ Centrifugal နဲ႔ Axial air compressor ေတြပါဝင္ပါတယ္။

Air compressor ေတြရဲ႕ ေလကိုဖိညႇစ္ ( compress) လုပ္တဲ့အဆင့္ ( stage ) ေပၚမူတည္ၿပီး
Single stage, Double stage နဲ႔ Multi- stage ဆိုၿပီး ခြဲလို႔ရပါတယ္။
Cooling method ေတြကေတာ့ Air cooled, Water cooled နဲ႔ Oil cooled ေတြျဖစ္ပါတယ္။
Engine, Turbine, Motor, Steam ေတြနဲ႔ ေမာင္းႏွင္ၾကပါတယ္။
Air compressor ေတြရဲ႕ service pressure ကိုလိုက္ၿပီး low, medium နဲ႔ high pressure ဆိုၿပီးခြဲျခားလို႔ရပါတယ္။
Lubrication method ေတြကိုေတာ့ splash lubrication နဲ႔ forced lubrication ၂မ်ိဳးခြဲလို႔ရပါတယ္။ Oil-free lubrication လည္း႐ွိပါတယ္။

သေဘၤာေပၚမွာ Reciprocating air compressor ကအသံုးအမ်ားဆံုးျဖစ္ၿပီး screw type နဲ႔ vane type ေတြကိုလည္း compressor အေသးေတြမွာသံုးပါတယ္။

Reciprocaitng air compressor မွာ single stage, double stage နဲ႔ multi stage ဆိုၿပီး႐ွိပါတယ္။ Labyrinth sealed type နဲ႔ Diaphragm type လည္း႐ွိပါတယ္။

Single stage ဆိုတာ ေလကို တစ္ခါပဲ compress လုပ္ၿပီး အေအးခံကာ air bottle ထဲပို႔ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

Double stage ဆိုတာ ကေတာ့ ​ေလကို ၂ခါ compress လုပ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ပထမ Piston ကေန compress လုပ္လိုက္တဲ့ေလကို Intercooler ကိုျဖတ္ၿပီးအေအးခံပါတယ္။ ၿပီးရင္ေနာက္ထပ္ Piston ကထပ္ compress လုပ္ၿပီး Aftercooler ကိုျဖတ္ၿပီးအေအးခံပါတယ္။ ၿပီးရင္ air bottle ထဲပို႔ပါတယ္။

ပထမ piston ကေန compress လုပ္ၿပီးခ်ိန္မွာ ေလက 5 bar, 135°C ေလာက္႐ွိပါတယ္။
ၿပီးရင္ေတာ့ compressed air က Intercooler ကိုျဖတ္ရပါတယ္။Intercooler ကိုလာတဲ့လမ္းေၾကာင္းမွာ Pressure Gauge, Relief valve နဲ႔ Thermometer ေတြတပ္ဆင္ထားပါတယ္။​ေလက Intercooler ရဲ႕ Tube ေတြထဲကိုျဖတ္သြားမွာျဖစ္ၿပီး ေရနဲ႔အေအးခံပါတယ္။ Intercooler က Single pass type ပါ။ Intercooler ရဲ႕shellမွာ cooler ရဲ႕ tube ေပါက္ရင္ဖိအားေလ်ွာ့ခ်ဖို႔ bursting disc တပ္ဆင္ထားပါတယ္။ Bursting disc ေနရာမွာ Relief valve တပ္လို႔မရပါဘူး။ Relief valve က setting pressure ( 10% above working pressure) မွာပြင့္ၿပီး pressure ျပန္က်သြားရင္ျပန္ပိတ္သြားတာေၾကာင့္ tube ေပါက္တာကိုမသိႏိုင္ေတာ့ပါ။ Intercooler ကျပန္ထြက္ခ်ိန္မွာေတာ့ ေလက 5 bar, 35°C ျဖစ္သြားပါတယ္။ အဲ့အထိက First Stage ( Low Pressure Stage) ပါ။

ၿပီးရင္ေတာ့​ေလက ဒုတိယ cylinder ( Second stage/High pressure stage) ထဲကိုဝင္ပါတယ္။ ဒုတိယ Piston နဲ႔ compress လုပ္ပါတယ္။ ေလက 25 to 30 bar( maximum 35 bar) နဲ႔ 135 to 140°C ေလာက္ျဖစ္သြားပါတယ္။ ၿပီးရင္ Pressure gauge, Relief valve, Thermometer တပ္ဆင္ထားတဲ့လမ္းေၾကာင္းကေန After cooler ထဲဝင္ပါတယ္။ Double pass type ပါ။ Atercooler မွာထပ္အေအးခံပါတယ္။ Cooler 2ခုလံုးမွာ ေလထဲမွာပါလာတဲ့ Condensated water နဲ႔ Oil emulsion ကို​ေဖာက္ထုတ္ရန္ Drain valves မ်ားတပ္ဆင္ထားပါတယ္။ Drain valve 2 ခုရဲ႕ Pipe line ေတြကို Automatic unloader နဲ႔ဆက္ထားပါတယ္။ Unloader ရဲ့တာဝန္ကေတာ့ Low pressure stage နဲ့ High pressure stage ရဲ့ delivery line ​ေတြက Pressurized air ေတြကိုေလွ်ာ့ခ်ျပီး motor ရဲ႕ starting torque ကို​ေလွ်ာ့ခ်ေပးပါတယ္။ Compressor စစႏိႈးမယ္ဆို compressor rated speed ရသည္အထိ Unloader ကိုဖြင့္ထားရပါတယ္။ Electrically or Pneumatically အလုပ္လုပ္ပါတယ္။ Atercooler ကထြက္ခ်ိန္မွာေတာ့ 20 to 30 or 35 bar, 35°C ႐ွိတဲ့ compressed air ျဖစ္သြားပါၿပီ။ Aftercoolerအထြက္မွာ Fusible plug, Thermometer ေတြတပ္ဆင္ထားပါတယ္။ Relief valve မတပ္ရင္ fusible plug တပ္ရပါတယ္။ Compressed air Temperature က Aftercooler အထြက္မွာ 104 or 105°C ျဖစ္ေနရင္ Fusible plug ေပ်ာ္က်ၿပီး Pressure ေလ်ွာ့ေပးပါတယ္။ Fusible plug ကို air bottle မွာလည္းတပ္ဆင္ထားပါတယ္။
ၿပီးရင္ေတာ့ Discharge valve နဲ႔ compressed air ကို Air bottle သို႔ပို႔ပါတယ္။ Pipe Line မွာ High temperature sensor alarm လည္းတပ္ထားပါတယ္။ Air bottle သို႔ Charging valve ကေနဝင္ပါတယ္။ Air bottle မွာ Relief valve, Pressure gauge, Drain valve, Fusible plug, Atmospheric relief valve ေတြတပ္ဆင္ထားပါတယ္။ Safety regulation အရ Air bottle ထဲကိုေလအျပည့္ျဖည့္ၿပီးရင္ ေလ ျပန္ျဖည့္စရာမလိုပဲနဲ႔ Direct reversible engine ဆိုရင္ အေ႐ွ႕ ၆ခါ အေနာက္ ၆ခါ Main engine က Reversible engine မဟုတ္ရင္ စုစုေပါင္း ၆ခါႏိႈးႏိုင္ရပါမယ္။

Air compressor ရဲ႕ Volumetric efficiency

Volumetric
Efficiency=Volume of air discharge as free air/Swept volume of LP piston

Bumping clearance
Piston TDC ေရာက္ခ်ိန္ piston ထိပ္ႏွင့္ cylinder cover ၾကားအကြာအေဝးျဖစ္ပါတယ္။ Piston ႏွင့္ Cylinder head မတိုက္မိေစရန္ထားထားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

အထက္မွာေျပာခဲ့တာက Single acting compressor မွာမွ Single stage နဲ႔ 2 stage compressor ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ပိုမ်ားတဲ့ output pressure လိုခ်င္ရင္ multi stage compressor ေတြသံုးပါတယ္။

Double acting compressor ကေတာ့ piston တစ္လံုးတည္းနဲ႔ Low pressure ေရာ High pressure stage ကိုလုပ္ေပးပါတယ္။ ေလကို air filter ကေနျဖတ္ၿပီး Cylinder ထဲကိုဆြဲယူပါတယ္။ Piston အေပၚတက္ ေလကို compress လုပ္ၿပီး Intercooler ထဲပို႔အေအးခံပါတယ္။ Intercooler ကထြက္လာတဲ့ေလက Piston ေအာက္ပိုင္းေနရာကိုဝင္ယူပါတယ္။ Piston က TDC ကေန BDC ကိုျပန္ဆင္းလာေတာ့ ေနရာယူထားတဲ့ေလကို Compress ထပ္လုပ္ၿပီး Aftercooler ထဲပို႔ပါတယ္။ ၿပီးရင္ Air bottle ကိုသြားပါတယ္။ Piston ရဲ႕ Up stroke ေရာ Down stroke ေရာမွာ ေလကို compress လုပ္တာျဖစ္ပါတယ္။

Single acting reicprocating air compressor type ေတြကေတာ့
- Vertical type
- V type
- W type
- Stepped piston ( 2 stage) တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

Double acting reciprocating air compressor type ေတြကေတာ့
- Inline
- L type
- V type
- W type
- Boxer type
- Horizontal stepped piston တို႔ျဖစ္ပါတယ္။