YHR - You Have Rights

အမျိုးသမီးများအတွက် ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ပေးခြင်း (Legal Empowerment) က ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ။

ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ပေးခြင်းဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးများနှင့် ထိခိုက်လွယ်သော အုပ်စုများအနေဖြင့် အရင်းအမြစ်များ၊ ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် အခွင့်အလမ်းများကို ရယူနိုင်ရန် ဥပဒေနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို အသုံးပြုနိုင်စွမ်းရှိခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ဤသို့ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ပေးခြင်းသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး လူတိုင်းပါဝင်နိုင်သော တိုးတက်မှု (inclusive growth) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အလွန်အစွမ်းထက်သော နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

အမျိုးသမီးများအတွက် ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ပေးခြင်း၏ အရေးကြီးသော အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် -

စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အားပေးခြင်း:
အမျိုးသမီးများ၏ စီးပွားရေးအရ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုနှင့် လိင်ကွာဟချက်များကို ပိတ်ပင်လိုက်ခြင်းသည် စီးပွားရေးတိုးတက်မှု မြင့်မားစေခြင်း၊ မညီမျှမှုများ လျော့ကျစေခြင်း၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းအား တိုးတက်စေခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးတည်ငြိမ်မှု ပိုမိုအားကောင်းစေခြင်း စသည့် အပြုသဘောဆောင်သော ရလဒ်များနှင့် ဆက်စပ်နေပါသည်။ ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားလိုက်သည့်အခါ အမျိုးသမီးများသည် စီးပွားရေးနယ်ပယ်တွင် ပိုမိုတက်ကြွစွာ ပါဝင်လာနိုင်ပါသည်။

ခွဲခြားဆက်ဆံမှုနှင့် အတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားနိုင်ခြင်း:

နိုင်ငံများစွာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ မိသားစုဥပဒေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုဥပဒေနှင့် အလုပ်သမားဥပဒေ စသည့် ဥပဒေအမျိုးမျိုးတွင် အမျိုးသမီးများ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုအတွက် အဟန့်အတားများစွာ ရှိနေပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အမျိုးသမီးများသည် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ကိုယ်တိုင်စီမံခန့်ခွဲခွင့် ကန့်သတ်ခံရခြင်း နှင့် လုပ်ငန်းခွင်တွင် လစာမညီမျှမှုများကို ခံစားရလေ့ရှိပါသည်။ မိသားစုဥပဒေများတွင် ဥပဒေအရ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများကို ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းသည် မိသားစုအတွင်း အမျိုးသမီးများ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် ညှိနှိုင်းနိုင်စွမ်း (bargaining power) ကို ပိုမိုအားကောင်းစေပြီး အိမ်ထောင်စုပြင်ပရှိ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အခန်းကဏ္ဍများကိုပါ လွတ်လပ်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိလာစေပါသည်။

ယုံကြည်မှုနှင့် စွမ်းရည်များကို တည်ဆောက်ပေးခြင်း:

ဥပဒေရေးရာ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ပေးခြင်းသည် အမျိုးသမီးများအား အသိပညာ၊ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုတို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။ သတင်းအချက်အလက်၊ သင်တန်းများနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုများ ရရှိလာသည့်အခါ အမျိုးသမီးများသည် မိမိတို့၏ ဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ မျှော်လင့်ချက်များကို ပိုမိုရဲဝံ့စွာ ထုတ်ဖော်တောင်းဆိုလာနိုင်ပါသည်။

လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ အမြင်များကို ပြောင်းလဲစေခြင်း:

ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားပြီး တန်းတူညီမျှမှုများကို ဥပဒေတွင် ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းလိုက်သောအခါ၊ အမျိုးသမီးများ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်၍ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အမြင်များကို အပြုသဘောဆောင် ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါသည်။ ထို့ပြင် အစိုးရနှင့် အဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း ရလဒ်ကောင်းများ ထွက်ပေါ်လာစေရန် ပိုမိုတာဝန်ခံမှုရှိလာစေရန် တွန်းအားပေးနိုင်ပါသည်။

အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရလျှင် အမျိုးသမီးများအား ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ပေးခြင်းသည် အမျိုးသမီးများ၏ ဘဝကို မြှင့်တင်ပေးရုံသာမက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံး၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှင့် လူမှုရေးဖွံ့ဖြိုးမှုတို့အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်လှသော အရာတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

Ref:
Asian Development Bank. (2009). Legal empowerment for women and disadvantaged groups. Asian Development Bank.
Christopherson, K., Yiadom, A., Johnson, J., Fernando, F., & Gruet, L. (2022). Legal rights: Women’s economic empowerment. In Gender equality and economic development in Sub-Saharan Africa (pp. 225–235).
Joshi, R., & Sarkar, S. (2015). Legal empowerment of women: Need for current circumstances. In S. Sarkar, M. Patra, & S. K. Das (Eds.), Globalization and women empowerment (pp. 196–216). S.K. Book Agency.
Minasyan, A., & Montinola, G. (2022). Gendered aid and women legal empowerment [Unpublished manuscript]. University of Groningen; University of California, Davis.

အထူးကျေးဇူးတင်ရှိပါသည် ( English Version Below)

"Rights and Protections: The Legal Awareness Seminar" အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်ခြင်းအတွက် -

ဥပဒေပညာများ မျှဝေပေးခဲ့ကြသော ဆရာ၊ ဆရာမများ

တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်ခဲ့ကြသော တက်ရောက်သူများအားလုံး

ကို YHR မှ လှိုက်လှဲစွာ ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်။

"ဥပဒေဗဟုသုတ လူတိုင်းရစေရမည်"
(နောက်ထပ် အခမဲ့ အသိပညာပေး အစီအစဉ်များစွာ လာရန်ရှိပါသေးသည်)

Version

Special Thanks

For the successful completion of the "Rights and Protections: The Legal Awareness Seminar", YHR extends our heartfelt gratitude to:

Our Speakers for sharing their invaluable legal expertise.

All Attendees, for your active participation.

"Legal Knowledge for Everyone"
(Stay tuned for more free educational programs coming soon!)

အမျိုးသမီးများ စွမ်းအားမြှင့်တင်ရေး (Women's Empowerment) နှင့် ပတ်သက်၍ အကြီးမားဆုံးသော အထင်အမြင်လွဲမှားမှုမှာ အမျိုးသမီးများအား ငွေကြေး သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်များ (ဥပမာ- အသေးစားချေးငွေများ) ထောက်ပံ့ပေးလိုက်ရုံဖြင့် ၎င်းတို့ အလိုအလျောက် စွမ်းအားပြည့်ဝလာမည်ဟု ယူဆထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အဖွဲ့အစည်း အများစုသည် အမျိုးသမီးများ ဝင်ငွေရရှိလာပါက မိသားစုနှင့် နိုင်ငံစီးပွားရေး တိုးတက်လာမည်ဆိုသော "Smart Economics" (စီးပွားရေး တွက်ခြေကိုက်မှု) ရှုထောင့်မှသာ ကြည့်မြင်လေ့ရှိကြသည်။

အမျိုးသမီးများအား အသေးစားချေးငွေများ ပေးအပ်ခြင်းနှင့် ဝင်ငွေရှာဖွေနိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုကို ဖြေရှင်းရာတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်သော်လည်း၊ ကျား/မ မညီမျှမှု၏ အခြေခံအကြောင်းရင်းများကို ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း မရှိပေ။ ထို့ပြင် အမျိုးသမီးများသည် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဆက်သွယ်နေသောသူများဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား သီးခြားခွဲထုတ်၍ ကြည့်၍မရနိုင်ကြောင်း Huis က ထောက်ပြထားသည်။ အသေးစားချေးငွေများ ရရှိခြင်းကြောင့် အမျိုးသမီးများ ဝင်ငွေရှာနိုင်လာသောအခါ၊ ခင်ပွန်းဖြစ်သူများက ၎င်းတို့၏ ဩဇာအာဏာ ကျဆင်းသွားသည်ဟု ခံစားရပြီး တန်ပြန်ထိန်းချုပ်လိုမှုကြောင့် အမျိုးသမီးများအပေါ် အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှု (Intimate Partner Violence - IPV) များပင် ပိုမိုဆိုးရွားလာတတ်ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။

အမှန်တကယ် စွမ်းအားပြည့်ဝလာခြင်းဆိုသည်မှာ ငွေကြေးရရှိလာခြင်းထက် ပိုမိုနက်နဲပြီး၊ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော မညီမျှသည့် အာဏာဆက်ဆံရေး (Power Relations) များကို အခြေခံမှစ၍ ပြောင်းလဲပစ်သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အောက်ပါ အဓိကအချက်များဖြင့် တိုင်းတာနိုင်သည်-

အတွေးအခေါ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နိုးကြားလာခြင်း (Critical Consciousness):

စွမ်းအားမြှင့်တင်ခြင်း၏ အစမှာ အမျိုးသမီးများအနေဖြင့် ၎င်းတို့အပေါ် ဖိနှိပ်ဆက်ဆံမှုများသည် သဘာဝမဟုတ်ကြောင်းနှင့် လက်ခံရန်မသင့်ကြောင်းကို သဘောပေါက်နားလည်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ မိမိကိုယ်ကို အားနည်းသည်၊ ယုတ်ညံ့သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသော အမြင်များမှ ရုန်းထွက်ပြီး ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းရှိသည်ဟူသော ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ပေါင်းစပ်လှုပ်ရှားခြင်းနှင့် ဆက်ဆံရေးများ ပြောင်းလဲခြင်း (Collective Action and Relational Change):

လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ တိုးတက်မှုထက်၊ အမျိုးသမီးများ အချင်းချင်း စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းပြီး လက်ရှိခိုင်မာနေသော အစဉ်အလာများကို စုပေါင်းတွန်းလှန်ခြင်းသည် အစစ်အမှန် စွမ်းအားပြည့်ဝခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မိသားစုအတွင်း ပုံမှန်အားဖြင့် အမျိုးသားများသာ ဆုံးဖြတ်လေ့ရှိသော ငွေကြေးသုံးစွဲမှု ဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးများ (ဥပမာ- ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ အိမ်ခြံမြေ ဝယ်ယူမှုများ) ချမှတ်ရာတွင် အမျိုးသမီးများ ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ဆုံးဖြတ်ခွင့် ရရှိလာခြင်းသည် တကယ့် ပြောင်းလဲမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။

အချုပ်အားဖြင့် ငွေကြေး သို့မဟုတ် အပ်ချုပ်စက်ကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်များ ပေးအပ်ခြင်းသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု လျှော့ချရေးအတွက် အထောက်အကူပြုနိုင်သော်လည်း၊ ယင်းအချက်တစ်ခုတည်းဖြင့် အမျိုးသမီးများ လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်နိုင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းကို မဖန်တီးနိုင်ပေ။ တကယ့် စွမ်းအားပြည့်ဝမှု ဖြစ်စဉ်တွင် အရင်းအမြစ်များအပြင် အမျိုးသမီးများ၏ အသိအမြင်များ ပြောင်းလဲလာစေရန်နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ မညီမျှသော အာဏာဆက်ဆံရေးများကို ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြသထားသည်။

References
Cornwall, A. (2014). Women's empowerment: What works and why? (WIDER Working Paper No. 2014/104). United Nations University World Institute for Development Economics Research.

Huis, M. A., Hansen, N., Lensink, R., & Otten, S. (2020). A relational perspective on women’s empowerment: Intimate partner violence and empowerment among women entrepreneurs in Vietnam. British Journal of Social Psychology, 59, 365–386.