365

၁ မိနစ်မှာ ဘာဖြစ်လို့ စက္ကန့် ၆၀ ရှိသလဲ ❓

ငယ်ငယ်ကတည်းက သိလာတဲ့အသိတစ်ခုက
စက္ကန့် (၆၀) ဟာ ၁ မိနစ် ဖြစ်ပြီး
မိနစ် (၆၀) ဟာ ၁ နာရီဖြစ်ပါတယ်။

ဘာ့ကြောင့် ၆၀ ဖြစ်သလဲ..?
ဘာ့ကြောင့် ၁၀၀ မဖြစ်တာလဲ..? စသည်ဖြင့်
စဉ်းစားကြည့်ဖူးကြမည် ထင်ပါတယ်။

စဉ်းစားတတ်တဲ့ကျောင်းသားကမေးတဲ့အခါ..
ဆရာတို့ ဘယ်လိုဖြေကြမလဲ..?

အခုလို (၆၀) ကို အခြေထားပြီး တွက်တဲ့စနစ်ဟာ
ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃၅၀၀ ခုနှစ် (BC 3500)
ကတည်းက ဆူမားရီးယမ်း လူမျိုးတွေ စတင်
အသုံးပြုခဲ့တဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။

စက်ဝိုင်းတို့ တြိဂံတို့ဟာ (၆၀) နဲ့ တွက်လို့ရသော ပုံစံများဖြစ်ပါတယ်။
ဒီစနစ်ကို ဘေဘီလိုနီယန်း (ဘေဘီလုံ)တွေက
ဆက်လက် ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး
သင်္ချာပညာ နဲ့ နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရပ်များမှာ
အသုံးချခဲ့ကြပါတယ်။

(၆၀) ကို အခြေယူတဲ့ နည်းစနစ်ကို စက်စီဂျက်စီမယ် (sexagesimal) လို့ခေါ်ပါတယ်။
ရှေးအခါက နေ့ နှင့် ည အချိန်များကို
နေ နာရီ၊ ကြယ်တာရာ များကိုကြည့်ပြီး
တွက်ခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။

နေ့ နှင့်ည ကို ၂၄ နာရီအဖြစ် စတင်သတ်မှတ်တာကတော့ ရှေး အီဂျစ်များ ဖြစ်ပါတယ်။
နေနာရီိရဲ့ အရိပ်ကိုကြည့်ပြီး
နေ့ (၁၀) နာရီ အဖြစ်သတ်မှတ်ကာ
မိုးသောက်ချိန် ၁ နာရီ၊ ညနေ ၁ နာရီ ရှေ့နောက်ထည့်ပေါင်းပါတယ်။
ညကတော့ ကြယ်တာရာတွေကို ကြည့်ပြီး
၁၂ နာရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါတယ်။

စုစုပေါင်း ၂၄ နာရီပါ။ sexagesimal (၆) နဲ့ စားလို့ ပြတ်တဲ့ ဂဏန်းတွေပါပဲ။

စက္ကန့် (၆၀) ကို ၁ မိနစ်လို့ စပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့တာကတော့ ဂရိ နက္ခတ်ပညာရှင် Hipparchus ဖြစ်ပါတယ်
၁ နာရီကို sexagesimal သင်္ချာနည်းနဲ့ ၆၀ ပိုင်းလိုက်တာကို “Prime Minute” ပထမပိုင်းသေးလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။

အဲ့ဒီ့ သေးငယ်ခြင်း Minute (မိုင်နျု) ကနေ မိနစ် ဖြစ်လာပါတယ်။
Prime Minute ကို နောက်ထပ် (၆၀) နဲ့ ဆက်ပိုင်းတဲ့အခါ “Second minute” လို့ခေါ်တဲ့ ဒုတိယ အပိုင်း (သေးငယ်ခြင်း) ကို ရပါတယ်။
အဲ့ဒီ့ ဒုတိယ Second ကနေ စက္ကန့် ဖြစ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ (Third Minute နဲ့ Fourth Minute တို့လည်း ရှိပါသေးတယ်။)

ကျနော်တို့ သုံးနေတဲ့ နာရီကိုတော့..
၁၆၅၆ မှာ ဒတ်ခ်ျလူမျိုး အာကာသပညာရှင်
ခရစ်ရှန် ဟူဂျင်း (Christiaan Huygens) က စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့တာပါ။
ဒါပေမယ့် သူသုံးခဲ့တာ ချိန်သီးပါတဲ့ နာရီမျိုး (Pendulum clock) ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ပိုင်းမှာတော့.. သူ့ရဲ့ နာရီပုံစံဒီဇိုင်းကိုပဲ
တစ်ကမ္ဘာလုံး ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုလာခဲ့ကြတာပဲ ဖြစ်ပါတော့တယ်…။

"ကျွန်တော်က လူတွေကို ကျန်းမာပါစေ ( ဒါမှမဟုတ် ) ချမ်းသာပါစေလို့ ဆုတောင်းမပေးချင်တော့ပါဘူး။ ကျွန်တော်သူတို့ကို ''ကံကောင်းပါစေ'' လို့ပဲဆုတောင်း ပေးချင်ပါတော့တယ်။ ''

" ဘာလို့လဲဆိုတော့ တိုက်တန်းနစ်သင်္ဘောပေါ်က လူတွေဟာ ကျန်းမာ​ကြတယ်၊ သူတို့ဟာ ချမ်းလည်း ချမ်းသာကြပါတယ်။ ''

" ဒါပေမယ့် သူတို့ ကံမကောင်းခဲ့​ကြပါဘူး။ ''

ဒီစကားက သင့်အတွက် စဉ်းစားစရာ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

9/11 တိုက်ခိုက်မှုအပြီးမှာ လူများစွာက သူတို့ရဲ့ အဲ့ဒီနေ့က အဖြစ်အပျက်တွေကို မျှဝေခဲ့ကြပါတယ်။

သူတို့ဘာကြောင့်အသက်ရှင်သန်ခဲ့သလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေဟာ၊ ရွေးချယ်မှု​တွေမဟုတ်ဘဲ အခွင့်အရေးတစ်ခုသာဖြစ်နေကြပါတယ်။

တစ်ယောက်က သူ့သားကို သူငယ်တန်း ပထမနေ့မှာ ကျောင်းသွား ပို့ပေးခဲ့လို့ အသက်ရှင်ခဲ့ပါတယ်။

နောက်တစ်ယောက်က ဒိုးနပ်စားဆိုင်မှာ၊ ဒိုးနပ်သွားယူဖို့ အလှည့်ကျနေခဲ့လို့ အသက်ရှင်ခဲ့ပါတယ်။

တစ်ယောက်က ရထားလွတ်သွားခဲ့တယ်။

တစ်ယောက်က ယာဉ်ကြောပိတ်နေခဲ့တယ်။

တစ်ယောက်က အချိန်မှန်နှိုးစက်မြည်ခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ဘူး။

နောက်တစ်ယောက်က သူမရဲ့အင်္ကျီပေါ်ကော်ဖီဖိတ်သွားလို့ တခြား အင်္ကျီ​ပြန်လဲခဲ့တယ်။

တစ်ယောက်ရဲ့က၊ ကားစက်နိူးတာအဆင်မပြေခဲ့ဘူး။

တစ်ယောက်က အရေးကြီးတဲ့ ဖုန်းဖြေဖို့ အိမ်ကိုပြန်သွားခဲ့တယ်။

တစ်ယောက်က သူတို့ကလေးက အဲ့ဒီနေ့မှာ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲနှေးနှေးလုပ်ခဲ့လို့ နောက်ကျခဲ့တယ်။

နောက်တစ်ယောက်ကတော့ တက္ကစီငှားတာ မအောင်မြင်ခဲ့ဘူး။

ဒါတွေဟာ တကယ်တော့ ပုံမှန်အချိန်မှာဆို အသေးအဖွဲ့ လို့ပြောလို့ရတဲ့ သာမန်အရာတွေပါ။

ဒါပေမယ့် ဒီသေးငယ်တဲ့အချိန်လေးတွေက၊ ထိုနေ့သူတို့ ဘဝရဲ့ဖြစ်စဉ်တွေကို ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့တယ်။

တနည်းအားဖြစ်ဆိုလျင် သေမဲ့ဘေးကနေ လွတ်မြောက်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဒီဇာတ်လမ်းတွေကိုဖတ်ပြီးကတည်းက ကျွန်တော်စဉ်းစားပုံပြောင်းလာခဲ့ပါတယ်။

အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် ကျွန်တော်နောက်ကျနေတဲ့အခါ၊

တစ်ခုခုမေ့သွားပြီး ပြန်သွားရတဲ့အခါ၊

မနက်ခင်းမှာ အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ အစီအစဉ်တွေပျက်သွားတဲ့အခါ၊

ကျွန်တော်ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတိပေးဖို့ကြိုးစားတယ်။

ဒါဟာ ကံမကောင်းတာမဟုတ်ဘူး၊
ငါလိုအပ်နေတဲ့နေရာမှာ ငါရောက်နေတာဖြစ်ကောင်းဖြစ်မယ်၊
ငါမမြင်နိုင်တဲ့အရာတစ်ခုခုကနေ ငါ့ကိုကာကွယ်ပေးနေတာဖြစ်ကောင်းဖြစ်မယ်။

ဒါကြောင့် နောက်တစ်ခါ သင့်အတွက်အဆင်မပြေတဲ့ အကြောင်းအရာတွေ ဖြစ်လာတဲ့အခါ ဥပမာ
သော့တွေပျောက်နေတဲ့အခါ၊ ယာဉ်ကြော​တွေပိတ်နေတဲ့အခါ၊ စီစဥ်ထားတဲ့ အစီအစဉ်တွေပျက်သွားတဲ့အခါ၊

ခဏ ရပ်လိုက်ပါ။
အသက်ပြင်းပြင်းရှုလိုက်ပါ။
ဒါဟာ အတားအဆီးမဟုတ်ဘူး၊
သင့်ဘဝက သင့်ကိုမထင်မှတ်ဘဲ ကူညီနေတာဖြစ်ကောင်းဖြစ်မယ်။

ဘာလို့လဲဆိုတော့ တစ်ခါတစ်လေ၊
ကျွန်တော်တို့ကို စိတ်ပျက်စေတဲ့ နှောင့်နှေးမှုတွေဟာ
ကျွန်တော်တို့ကို ကယ်တင်ပေးတဲ့အရာတွေလည်းဖြစ်နေတတ်လို့ပါ။

Saya U Khin Zaw ( ဘာသာပြန် )
မှတ်ချက်။ ။ 9/11 နေ့အမှတ်တရ post အဟောင်းကို ပြန်လည်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။