WUTT YEE - Pharmacy

စိုးရိမ်စရာပါ

#နေ့စဉ်ဘဝမှာ မျက်နှာသစ်ဆေး၊ ခေါင်းလျှော်ရည်၊ ရေချိုးဆပ်ပြာကစလို့ လိုးရှင်း (Lotion) နဲ့ ခရင်မ် (Cream) မျိုးစုံကို မသုံးဖူးတဲ့သူ မရှိသလောက်ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ ကျန်းမာလှပဖို့ ယုံကြည်စိတ်ချစွာ လိမ်းနေတဲ့ အလှကုန်တွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ကို တိတ်တဆိတ် ဒုက္ခပေးနေတဲ့ "ဓာတုဗေဒ အဆိပ်အတောက်" တစ်ခု ပုန်းကွယ်နေနိုင်တယ်ဆိုတာ သတိပြုမိကြရဲ့လား??

အဲဒါကတော့ တခြားမဟုတ်ပါဘူး။ ကျန်းမာရေးပညာရှင်တွေ သတိပေးတားမြစ်လာကြတဲ့ "Paraben (ပါရာဘင်)" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အရေပြားပြဿနာမျိုးစုံ၊ ဟော်မုန်းမညီမျှတဲ့ ပြဿနာမျိုးစုံနဲ့ လာပြကြတဲ့ လူနာတွေကို ကုသပေးရင်း သူတို့ သတိမထားမိဘဲ သုံးနေတဲ့ နေ့စဉ်သုံးပစ္စည်းတွေမှာ ပါရာဘင်တွေ ဘယ်လောက်တောင် လွှမ်းမိုးနေလဲဆိုတာ တွေ့ရလို့ တကယ်ပဲ စိုးရိမ်မိပါတယ်။ ဒါကြောင့် မိမိကိုယ်တိုင်နဲ့ မိသားစုဝင်တွေ၊ အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်တွေရဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် ပါရာဘင်အကြောင်းကို သေချာလေး မျှဝေပေးချင်လို့ ဒီဆောင်းပါးလေးကို ရေးရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

👉Paraben (ပါရာဘင်) ဆိုတာ တကယ်တော့ ဘာလဲ?

Paraben (ပါရာဘင်) ဆိုတာ အရိုးရှင်းဆုံးပြောရရင် အလှကုန်ပစ္စည်းတွေ၊ အရေပြားလိမ်းဆေးတွေမှာ ဗက်တီးရီးယားနဲ့ မှိုတွေမပေါက်အောင် တားဆီးပေးတဲ့ ဓာတုဗေဒ ကြာရှည်ခံဆေး (Preservative) တစ်မျိုးပါပဲ။

အလှကုန်တွေထဲမှာ ရေဓာတ်ပါဝင်မှု မြင့်မားတဲ့အခါ ပတ်ဝန်းကျင်က ပိုးမွှားတွေကြောင့် ပုပ်သိုးပျက်စီးလွယ်တတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို မပျက်စီးဘဲ နှစ်နဲ့ချီပြီး အထားခံအောင် ထည့်သုံးကြတာပါ။ သက်တမ်းရင့်ပြီး ဈေးပေါတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတစ်ခုလို့လည်း ဆိုနိုင်ပါတယ်။

👉ဘယ်လို အသုံးအဆောင်တွေမှာ ပါဝင်တတ်လဲ?

ပါရာဘင်ဟာ ထုတ်လုပ်တဲ့သူတွေအတွက် ကုန်ကျစရိတ် အလွန်သက်သာပြီး စွမ်းဆောင်ရည် ကောင်းတာကြောင့် ကျွန်တော်တို့ မနက်မိုးလင်းကနေ ညမအိပ်ခင်အထိ သုံးနေတဲ့ ပစ္စည်းတော်တော်များများမှာ ပါနေတတ်ပါတယ်။

တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေးသုံးပစ္စည်းများ - ခေါင်းလျှော်ရည်၊ ကွန်ဒီရှင်နာ၊ ရေချိုးဆပ်ပြာရည်၊ သွားတိုက်ဆေး နဲ့ ဂျိုင်းချွေးနံ့ပျောက်ဆေး (Deodorants)။

အရေပြားစောင့်ရှောက်မှုပစ္စည်းများ - မျက်နှာသစ်ဆေး၊ အစိုဓာတ်ထိန်းခရင်မ် (Moisturizer)၊ ကိုယ်လိမ်းလိုးရှင်း၊ နေလောင်ကာခရင်မ် (Sunscreen) တွေ။

အလှကုန်ပစ္စည်းများ - ဖောင်ဒေးရှင်း၊ ပေါင်ဒါမှုန့်၊ နှုတ်ခမ်းနီ နဲ့ မက်စကာရာ (Mascara) တွေ။

ကလေးအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ - ကလေးသုံး လိုးရှင်း၊ ကလေးရေချိုးဆပ်ပြာ နဲ့ Wet Wipes (တစ်ရှူးအစို) အချို့။

👉ဘာလို့ အရင်က သုံးပြီး အခုနောက်ပိုင်း မသုံးကြတော့တာလဲ?
အရင်ကတော့ ပါရာဘင်ကို အလှကုန်လောကရဲ့ "သူရဲကောင်း" လို့တောင် ထင်ခဲ့ကြတာပါ။ ဒါပေမဲ့ နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သုတေသနတွေ လုပ်ကြည့်တဲ့အခါမှာတော့ သူ့ရဲ့ လျှို့ဝှက်ဆိုးကျိုးတွေ ပေါ်လာပါတော့တယ်။ အဓိက အကြောင်းရင်း ၃ ချက် ရှိပါတယ် -

၁။ ဟော်မုန်းစနစ်ကို ကမောက်ကမဖြစ်စေတယ်

ပါရာဘင်ရဲ့ မော်လီကျူးပုံစံဟာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အမျိုးသမီးဟော်မုန်း အက်စထရိုဂျင် (Estrogen) နဲ့ အလွန်တူပါတယ်။ အရေပြားကနေတစ်ဆင့် ပါရာဘင် ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ရောက်သွားတဲ့အခါ၊ ခန္ဓာကိုယ်က ၎င်းကို ဟော်မုန်းအစစ်လို့ မှားပြီး တုံ့ပြန်ပါတယ်။ ဒီလို ဟော်မုန်းအတုတွေ များလာတဲ့အခါ -

အမျိုးသမီးတွေမှာ ဓမ္မတာမမှန်တာ၊ သားအိမ်အကျိတ်ဖြစ်တာ၊ ကလေးရနိုင်ခြေ ကျဆင်းတာတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အမျိုးသားတွေမှာလည်း သုက်ပိုးအရေအတွက် လျော့နည်းတာနဲ့ အမျိုးသားဟော်မုန်း ကျဆင်းတာမျိုး ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

၂။ ရင်သားကင်ဆာ ဖြစ်ပွားမှုနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်

သုတေသနပြုချက်တွေအရ ရင်သားကင်ဆာအကျိတ် (Breast Tumor) တွေကို ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးခဲ့ရာမှာ အကျိတ်တစ်ရှူးတွေထဲမှာ ပါရာဘင်ဓာတ်အကြွင်းအကျန်တွေကို မြင့်မားစွာ တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ ပါရာဘင်ဟာ ရင်သားကင်ဆာဆဲလ်တွေ တိုးပွားလာအောင် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ Paraben-Free လှုပ်ရှားမှုတွေ စတင်လာခဲ့တာပါ။

၃။ ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်စေတယ်

ကျွန်တော်တို့ ရေချိုး၊ ခေါင်းလျှော်ရင်း ပါသွားတဲ့ ပါရာဘင်တွေဟာ ရေဆိုးမြောင်းတွေကနေတစ်ဆင့် မြစ်ချောင်း၊ ပင်လယ်တွေထဲ ရောက်သွားပါတယ်။ ဒါဟာ ပင်လယ်ရေသတ္တဝါတွေ (အထူးသဖြင့် ငါးနဲ့ လင်းပိုင်တွေ) ရဲ့ မျိုးပွားမှုစနစ်ကို ပျက်စီးစေကြောင်း တွေ့ရှိရပါတယ်။

👉ဘယ်နိုင်ငံတွေမှာ Paraben ကို Ban ထားပြီလဲ? ဘာကြောင့်လဲ?
ပါရာဘင်ရဲ့ အန္တရာယ်ကြောင့် အဆင့်မြင့်နိုင်ငံတွေမှာ ဥပဒေအရ စတင်ပိတ်ပင်တာ ဒါမှမဟုတ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်သတ်တာတွေ လုပ်လာကြပါတယ်။

ဥရောပသမဂ္ဂ (EU): ၂၀၁၄ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်ပြီး Isopropylparaben, Isobutylparaben, Phenylparaben, Benzylparaben နဲ့ Pentylparaben စတဲ့ ပါရာဘင်အမျိုးအစား ၅ မျိုးကို အလှကုန်တွေထဲမှာ လုံးဝမသုံးဖို့ ပိတ်ပင် (Ban) လိုက်ပါတယ်။ ကျန်တဲ့ အမျိုးအစားတွေကိုလည်း သုံးစွဲခွင့် ပမာဏကို အလွန်နည်းအောင် ကန့်သတ်ထားပါတယ်။

အာဆီယံနိုင်ငံများ (ASEAN): မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အာဆီယံအလှကုန်ညွှန်ကြားချက်အရလည်း အထက်ပါ ပါရာဘင် ၅ မျိုးကို ပိတ်ပင်ထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

👉ဘာကြောင့် Ban တာလဲ?
အဓိကကတော့ ကလေးငယ်တွေရဲ့ အရေပြားကနေ စုပ်ယူမှုအားကောင်းပြီး ရေရှည်မှာ ကင်ဆာနဲ့ ဟော်မုန်းရောဂါတွေ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားတာကြောင့် ပြည်သူတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ ပိတ်ပင်ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

👉မြန်မာပြည်မှာရော Paraben ပါတာတွေ ဘယ်လောက်များလဲ?
ဒါကတော့ ကျွန်တော်တို့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အလွန်စိုးရိမ်စရာကောင်းတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပဒေအရ ပိတ်ပင်ထားတာတွေ ရှိပေမဲ့ လက်တွေ့မြန်မာ့ဈေးကွက်မှာတော့ ပါရာဘင်ပါတဲ့ ပစ္စည်းတွေဟာ နေရာအနှံ့မှာ အများကြီး ရှိနေဆဲပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ -

မှောင်ခိုနဲ့ တရားမဝင်ကုန်ပစ္စည်းများ: နယ်စပ်တွေကနေတစ်ဆင့် FDA ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဝင်လာတဲ့ ဈေးပေါတဲ့ အလှကုန်တွေ၊ Whitening Cream (အသားဖြူခရင်မ်) တွေမှာ သက်တမ်းကြာရှည်ခံဖို့ ပါရာဘင်တွေကို အလွန်အကျွံ ထည့်သွင်းထားတတ်ပါတယ်။

တံဆိပ်အတုနဲ့ စံမမှီပစ္စည်းများ: နာမည်ကြီး Brand တွေကို အတုလုပ်ပြီး ဈေးပေါပေါနဲ့ ရောင်းနေတဲ့ Mask တွေ၊ လိုးရှင်းတွေမှာ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာအောင် ပါရာဘင်တွေကို သုံးထားကြပါတယ်။

အသိပညာ အားနည်းခြင်း: အများစုဟာ အလှကုန်ဝယ်တဲ့အခါ "အနံ့မွှေးလား၊ ချက်ချင်းဖြူလား၊ ဈေးသက်သာလား" ဆိုတာကိုပဲ ကြည့်လေ့ရှိပြီး နောက်ကျောက ပါဝင်ပစ္စည်း (Ingredients) တွေကို ဖတ်လေ့မရှိကြပါဘူး။ ဒါကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး စီးပွားရေးသမားအချို့က ပါရာဘင်ပါတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို လူထုထဲ ရောင်းချနေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

👉 ပါတဲ့ လိုးရှင်းနဲ့ ခရင်မ်တွေ သာမာန်လူတွေ၊ကလေးတွေလိမ်းမိရင် ဘာဖြစ်နိုင်လဲ?

ပါရာဘင်ရဲ့ အဓိက ပြဿနာက ချက်ချင်းလိမ်း၊ ချက်ချင်း အဆိပ်တက်တာမျိုး မဟုတ်ဘဲ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ တဖြည်းဖြည်းချင်းစီ စုမိလာတဲ့ "ရေရှည်အဆိပ်အတောက်" ဖြစ်တာပါ။

သာမာန်လူကြီးတွေမှာ ဖြစ်နိုင်တဲ့ဆိုးကျိုးများ -

အရေပြား ဓာတ်မတည့်ခြင်း: သာမာန်အရေပြားရှိသူတွေတောင် ပါရာဘင်ပါတဲ့ လိုးရှင်းကို ရေရှည်လိမ်းရင် အရေပြားနီမြန်းတာ၊ ယားယံတာ၊ အဖုအပိမ့်ထွက်တာမျိုး တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။

အရေပြား အိုမင်းရင့်ရော်လွယ်ခြင်း: Methylparaben ပါတဲ့ ခရင်မ်ကို လိမ်းပြီး နေရောင်ထဲသွားရင် အရေပြားဆဲလ်တွေ ပျက်စီးမှု ပိုမြန်ပြီး အရေးအကြောင်းတွေ စောစောထင်လာတတ်ပါတယ်။

ကင်ဆာနဲ့ ဟော်မုန်းပြဿနာများ: စောစောက ပြောခဲ့သလို ရေရှည်သုံးစွဲရင် ရင်သားကင်ဆာ၊ သားအိမ်ကင်ဆာနဲ့ မျိုးပွားစနစ် ချို့ယွင်းမှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။

ကလေးငယ်တွေမှာ ဖြစ်နိုင်တဲ့ဆိုးကျိုးများ (ဒါကတော့ အထူးသတိပြုရပါမယ်) -

ကလေးတွေရဲ့ အရေပြားဟာ လူကြီးတွေထက် ၃ ဆလောက် ပိုပါးပြီး ခုခံအားစနစ် မပြည့်စုံသေးပါဘူး။

စုပ်ယူမှု မြင့်မားခြင်း: ကလေးအရေပြားပေါ် ပါရာဘင်လိမ်းမိရင် လူကြီးတွေထက် ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ပိုမြန်ဆန်စွာနဲ့ အများကြီး စုပ်ယူသွားပါတယ်။

ကြီးထွားမှုစနစ် ထိခိုက်ခြင်း: ကလေးငယ်တွေရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ ဟော်မုန်းစနစ်ကို ပါရာဘင်က သွားနှောင့်ယှက်တဲ့အတွက် အရွယ်မတိုင်ခင် အပျိုဖော်/လူပိုဖော်ဝင်တာ ဒါမှမဟုတ် ကြီးထွားမှုနှုန်း မမှန်တာမျိုး ကြုံရနိုင်ပါတယ်။

📌အရေပြားရောဂါ (နှင်းခူ၊ အင်ပြင်နဲ့ ယားနာအမျိုးမျိုး) ရှိတဲ့အခါ ပါရာဘင်ပါတာတွေ လိမ်းမိရင် ဘာဖြစ်နိုင်လဲ?

ဆောင်းပါးရဲ့ ခေါင်းစဉ်အတိုင်း "ရောဂါနှစ်ဆ" ဖြစ်စေမယ့် အချက်ကတော့ ဒီနေရာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အရေပြားရောဂါအခံ ရှိသူတွေဟာ ပါရာဘင်ကို လုံးဝ ရှောင်ရပါမယ်။❌

၁။ နှင်းခူ (Eczema) ရှိသူများ

နှင်းခူသမားတွေရဲ့ အရေပြားဟာ သဘာဝအကာအကွယ်လွှာ ပျက်စီးပြီး အက်ကွဲခြောက်သွေ့နေတတ်ပါတယ်။ ဒီလိုအချိန်မှာ ပါရာဘင်ပါတဲ့ လိုးရှင်း သို့မဟုတ် ခရင်မ် သွားလိမ်းမိရင် -

ပါရာဘင်ဓာတ်တွေဟာ အက်ကွဲကြောင်းတွေကနေတစ်ဆင့် အရေပြားအောက်ထဲ တိုက်ရိုက်စိမ့်ဝင်သွားပါတယ်။

ဒါဟာ ပျက်စီးနေတဲ့ အရေပြားကို ဓာတုဗေဒနည်းနဲ့ ထပ်ပြီး မီးရှို့လိုက်သလိုဖြစ်လို့၊ နှင်းခူနာကို ပိုဆိုးစေပြီး အနာတွေ ပိုပြန့်လာစေပါတယ်။ ယားတာလည်း နှစ်ဆ၊ သုံးဆ တိုးလာပါလိမ့်မယ်။

၂။ အင်ပြင် နဲ့ ယားနာအမျိုးမျိုး ရှိသူများ

အင်ပြင်ထတယ်ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ခုခံအားစနစ်က ဓာတ်မတည့်တာတစ်ခုခုကို တုံ့ပြန်တဲ့အနေနဲ့ Histamine ဓာတ်တွေ ထုတ်လို့ ဖြစ်တာပါ။ အသားလေး အေးသွားအောင်ဆိုပြီး ပါရာဘင်ပါတဲ့ လိုးရှင်းတွေ သွားလိမ်းပေးရင် -

ပါရာဘင်က ဓာတ်မတည့်မှုကို ပိုပြီး လှုံ့ဆော်ပေးလိုက်သလိုဖြစ်လို့ အင်ပြင်တွေ ပိုကြီးလာတာ၊ တစ်ကိုယ်လုံး ပြန့်သွားတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

ကုတ်ဖဲ့ထားတဲ့ ယားနာအနာကွက်တွေထဲ ပါရာဘင်ဝင်သွားရင် အနာကျက်နှေးပြီး ဗက်တီးရီးယားပိုး ထပ်ဝင်တာမျိုး (Secondary Infection) ပါ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

✅ Paraben ပါမပါ ဘယ်လိုရွေးချယ်ပြီး ဝယ်ရမလဲ?
အလှကုန်နဲ့ လိုးရှင်းတွေ ဝယ်တဲ့အခါ အောက်ပါအချက်တွေကို သေချာလေး လိုက်နာကြည့်ရအောင်ပါ။

၁။ "Paraben-Free" အညွှန်းကို ရှာဖွေပါ

အခုနောက်ပိုင်း စံချိန်စံညွှန်းမှီတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေမှာ ဗူးရဲ့အရှေ့ဘက် ဒါမှမဟုတ် အနောက်ဘက်မှာ "Paraben-Free" (ပါရာဘင် လုံးဝမပါဝင်ပါ) ဆိုတဲ့ စာသားလေးကို ထင်ထင်ရှားရှား ရိုက်နှိပ်ထားလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါမျိုးကို ဦးစားပေးရွေးချယ်ပါ။

၂။ ပါဝင်ပစ္စည်းစာရင်း (Ingredients List) ကို ဖတ်ပါ

ဗူးတွေရဲ့ နောက်ကျောမှာ စာလုံးသေးသေးလေးတွေနဲ့ ရေးထားတဲ့ Ingredients စာရင်းကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ စာလုံးရဲ့အဆုံးမှာ "-paraben" လို့ ဆုံးတဲ့ ဘယ်လိုဓာတ်ပစ္စည်းကိုမဆို တွေ့ရင် ထိုပစ္စည်းကို လုံးဝ မဝယ်ပါနဲ့။

ရှောင်ကြဉ်ရမယ့် ပါရာဘင်အမည်များ -

Methylparaben

Ethylparaben

Propylparaben

Butylparaben

💡 ဗဟုသုတအနေနဲ့- အချို့ကုမ္ပဏီတွေက ပါရာဘင်လို့ တိုက်ရိုက်မရေးဘဲ Parahydroxybenzoate လို့ ရေးတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာလည်း ပါရာဘင်ပဲမို့ ရှောင်ရပါမယ်နော်။

၃။ သဘာဝအခြေခံ ကုန်ပစ္စည်းများကို ရွေးချယ်ပါ

ပါရာဘင်အစား သဘာဝအတိုင်း ကြာရှည်ခံစေတဲ့ ပစ္စည်းတွေ (ဥပမာ - Rosemary Extract, Vitamin E, Neem Oil) သုံးထားတဲ့ Organic သို့မဟုတ် Natural တံဆိပ်ပါတာတွေကို အစားထိုး အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

✅အကြံပြုချင်တာကတော့...
ကျန်းမာရေးဆိုတာ ငွေနဲ့ဝယ်လို့မရတဲ့ အဖိုးတန်ဆုံးအရာပါ။ ကျွန်တော်တို့ အစားအသောက်တွေ ဘေးကင်းဖို့ ဂရုစိုက်ကြသလိုပဲ၊ အရေပြားပေါ်မှာ နေ့စဉ် လိမ်းနေတဲ့ ပစ္စည်းတွေ ဘေးကင်းဖို့လည်း ဂရုစိုက်ရပါမယ်။ အရေပြားဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး အဆိပ်အတောက်တွေကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲ တိုက်ရိုက်စုပ်ယူပေးနိုင်တဲ့ တံခါးပေါက်ကြီးပါ။

"ဈေးပေါရုံ"၊ "ချက်ချင်းဖြူရုံ" ကိုပဲ ကြည့်ပြီး ဝယ်သုံးတာဟာ မိမိကိုယ်မိမိ ရောဂါဆိုးတွေ လက်ဆောင်ပေးနေသလို ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ပဲ အိမ်က ရေချိုးခန်း၊ မှန်တင်ခုံပေါ်မှာရှိတဲ့ လိုးရှင်းဗူး၊ ခေါင်းလျှော်ရည်ဗူးတွေကို ပြန်စစ်ကြည့်ကြရအောင်ပါ။ ပါရာဘင်တွေ ပါနေရင် စွန့်ပစ်ဖို့ ဝန်မလေးကြပါနဲ့။ ပစ္စည်းတစ်ခုကို မဝယ်ခင် နောက်ကျောက အညွှန်းစာကို မိနစ်ပိုင်းမျှ အချိန်ပေးဖတ်ခြင်းဖြင့် သင်နဲ့ သင့်မိသားစုကို "ရောဂါနှစ်ဆပေးမယ့် Paraben" အန္တရာယ်ကနေ ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေကြောင်း စေတနာရှေ့ထားပြီး မျှဝေလိုက်ရပါတယ်ခင်ဗျာ။

လေးစားစွာဖြင့် -

#ဒေါက်တာဝေယံဖြိုး

အူမကြီးကင်ဆာက တိတ်တဆိတ် တည်ရှိ​နေနိုင်တယ် 🚨

အူမကြီးကင်ဆာဟာ စောစီးစွာ သိရှိမယ်ဆိုရင် ကုသပျောက်ကင်းနိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားတဲ့ ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အစောပိုင်းအဆင့်မှာ သိသာထင်ရှားတဲ့ နာကျင်မှု မရှိတတ်တာကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ကပေးတဲ့ သိမ်မွေ့တဲ့ အချက်ပေးသံတွေကို သတိထားကြည့်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

____________________________

အူမကြီးကင်ဆာရဲ့ ရှေ့ပြေးလက္ခဏာများ 🔬

၁။ ဝမ်းသွားသည့် အလေ့အထ ပြောင်းလဲခြင်း - ဒါဟာ အဓိကအကျဆုံး အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ အရင်က ဝမ်းမှန်ပေမဲ့ အခုနောက်ပိုင်း အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ဝမ်းခဏခဏ လျှောခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းအလွန်ချုပ်ခြင်းတို့ ရက်သတ္တပတ် အတော်ကြာအောင် ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ✅

၂။ ဝမ်းထဲတွင် သွေးပါခြင်း - ဝမ်းထဲမှာ အနီရောင်လတ်လတ် သို့မဟုတ် အမည်းရောင် သွေးစအနည်များ ပါလာခြင်းဟာ အူလမ်းကြောင်းထဲမှာ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ အဖုအကျိတ်ရှိနေတာကို ညွှန်ပြနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 📉

၃။ ဝမ်းသွားပြီးသော်လည်း ဗိုက်မရှင်းခြင်း - ဝမ်းသွားပြီးသွားပေမဲ့ ဝမ်းကျန်နေသလိုလို၊ ထပ်သွားချင်သလိုလို တင်းတိမ်မှုမရှိတဲ့ ခံစားချက်မျိုး ခဏခဏ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အူမကြီးထဲမှာ အကျိတ်က ပိတ်ဆို့နေတာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 🛡️

၄။ ဝမ်းပုံသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲခြင်း - ဝမ်းဟာ အရင်ကထက် သိသိသာသာ သေးသွယ်သွားတာ (ခဲတံလောက် အရွယ်အစားပဲ ထွက်တာမျိုး) က အူလမ်းကြောင်း ကျဉ်းလာတာကို သတိပေးနေတာပါ။ ✏️

၅။ အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်းနှင့် အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း - အစားအသောက် မလျှော့ဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်တွေ ကျလာတာ၊ သံဓာတ်အားနည်းလို့ ဖြူဖျော့လာတာတွေဟာ ကင်ဆာဆဲလ်တွေက ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ စွမ်းအင်ကို စုပ်ယူနေတာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ 🔋

____________________________

ဘယ်သူတွေ ပိုသတိထားရမလဲ? 📊

- အသက် ၄၅ နှစ်အထက်ရှိသူများ။ ⏱️
- ဝက်သား၊ အမဲသားကဲ့သို့သော အသားနီ (Red Meat) နှင့် ပြုပြင်ထားသောအသား (Processed Meat) အလွန်အကျွံ စားသူများ။ 🥩
- လေ့ကျင့်ခန်း လုံးဝမလုပ်ဘဲ အဝလွန်သူများ။ ⚖️
- မိသားစုထဲတွင် အူမကြီးကင်ဆာ မျိုးရိုးရှိသူများ။ 🧬

____________________________

ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ? 🛡️

၁။ အမျှင်ဓာတ် (Fiber) များများစားပါ - ဟင်းသီးဟင်းရွက်နဲ့ အသီးအနှံတွေက အူလမ်းကြောင်းကို သန့်စင်ပေးပြီး ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးပါတယ်။ 🥦

၂။ စောစီးစွာ စစ်ဆေးပါ (Screening) - အသက် ၄၅ နှစ်ကျော်ရင် လက္ခဏာမပြခင်ကတည်းက အူမကြီးမှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း (Colonoscopy) ကို ပုံမှန်ပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။ ✅

၃။ ဆေးလိပ်နှင့် အရက်ကို ရှောင်ပါ - ဒါတွေဟာ အူလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေပြီး ကင်ဆာဆဲလ်တွေ ပေါက်ဖွားဖို့ လမ်းခင်းပေးပါတယ်။ 🚫

____________________________

သတိပြုရန် အချက်များ ⚠️

ဝမ်းထဲ သွေးပါတာကို လိပ်ခေါင်းရောဂါပဲဆိုပြီး ကိုယ့်ဘာသာ ဆုံးဖြတ်ပြီး လျစ်လျူမရှုလိုက်ပါနဲ့။ လက္ခဏာတွေက ဆင်တူနိုင်ပေမဲ့ အသက်အန္တရာယ် မစိုးရိမ်ရအောင် သေချာစွာ စစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ သင့်ရဲ့ ဝမ်းသွားတဲ့ အလေ့အထကို ဂရုစိုက်ကြည့်ပါ။ စောစောသိရင် စောစောကုသနိုင်ပြီး အန္တရာယ်ကနေ လွတ်မြောက်နိုင်ပါတယ်။ 💪

____________________________

ကူးယူဖော်ပြခွင့်မပြုပါ။ လွတ်လပ်စွာ မျှဝေ သို့မဟုတ် ရှယ်နိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

Dr. Beast 🚨

နေလောင်ကာခရင်မ် (Sunscreen) ကို ဘာကြောင့် နေ့တိုင်း လိမ်းသင့်တာလဲ? ☀️

လှပနုပျိုတဲ့ အသားအရေကို ပိုင်ဆိုင်ချင်ပေမယ့် Sunscreen လိမ်းဖို့ မေ့နေတတ်ကြလား?

ကိုယ့်ရဲ့ အသားအရေကို အိုမင်းရင့်ရော်စေတဲ့ အဓိက တရားခံတွေထဲမှာ နေရောင်ခြည်က ထိပ်ဆုံးက ပါဝင်နေပါတယ်။

နေရောင်ခြည်မှာ ပါဝင်တဲ့ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV) ဟာ အရေပြားကို ဘယ်လိုထိခိုက်စေလဲဆိုတော့ -

• UVA ရောင်ခြည် - UVA ရောင်ခြည်ဟာ အရေပြားရဲ့ အတွင်းပိုင်း (Dermis) အလွှာအထိ အများဆုံး ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ပါတယ်။ နေလောင်တာကို ချက်ချင်းမဖြစ်စေပေမယ့် ရေရှည်မှာ အသားအရေ တွန့်တွန့်လာတာ၊ အရေးကြောင်းတွေ ဖြစ်လာတာနဲ့ အရွယ်မတိုင်ခင် အိုမင်းရင့်ရော်တာ (Premature aging/ Wrinkling) တွေကို အဓိက ဖြစ်စေတဲ့ တရားခံပါပဲ။
• UVB ရောင်ခြည် - UVB ကတော့ အရေပြားအပေါ်ယံလွှာကို လောင်ကျွမ်းစေပြီး နေလောင်ကွက်တွေ (Sunburn) နဲ့ အသားအရေ နီရဲတာတွေကို ဖြစ်စေပါတယ်။ ရေရှည်မှာ အရေပြားကင်ဆာ (Skin cancer) ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် Sunscreen လိမ်းတော့မယ်ဆို ဆရာဝန်တစ်ယောက်အနေနဲ့ အကြံပေးချင်တာကတော့ -

• Broad-Spectrum ဖြစ်ရပါမယ် - UVA ရော UVB ကိုပါ ကာကွယ်ပေးနိုင်တဲ့ (Broad-spectrum) Sunscreen မျိုးကို ရွေးချယ်ပါ။
• SPF 30 နှင့်အထက် - အနည်းဆုံး SPF 30 ပါဝင်တဲ့ နေလောင်ကာခရင်မ်ကို ရွေးချယ် အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။
• အချိန်မှန် ရှောင်ကြဉ်ပါ - မနက် ၁၁ နာရီကနေ နေ့လည် ၃ နာရီအတွင်းဟာ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် အပြင်းထန်ဆုံး အချိန်ဖြစ်လို့ အဲဒီအချိန်တွေမှာ နေရောင်ထဲ တိုက်ရိုက်ထွက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

စျေးကြီးတဲ့ Anti-aging Skincare တွေ ဘယ်လောက်ပဲသုံးသုံး Sunscreen မလိမ်းရင် ထိရောက်မှု မရှိနိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် နေ့စဉ် ပုံမှန် Sunscreen လိမ်းတဲ့ အကျင့်ကို လုပ်ဆောင်ဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ရပါတယ်။



#

လူတချို့က ဘယ်လောက်စားစား မဝပဲ တချို့က နည်းနည်း‌လေးစားရုံနဲ့ ဘာလို့ဝလာတာလဲ⁉️😱

"သူငယ်ချင်းတွေထဲမှာ တချို့က အစားအများကြီးစားတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်လုံးလေးက သွယ်လျနေတုန်းပဲ... ကိုယ်ကျတော့ ထမင်းတစ်လုတ်လောက် ပိုစားမိတာနဲ့ ဗိုက်က ထွက်လာရော... ဒါဟာ ကံတရားကြောင့်လား? မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ သင့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက 'စက်ယန္တရား' အလုပ်လုပ်ပုံ ကွာခြားချက်ကြောင့်ပါ။"
ဘာလို့ ဒီလိုတွေ ဖြစ်ရတာလဲဆိုတာ သိပ္ပံနည်းကျ အချက် (၇) ချက်နဲ့ ရှင်းပြပေးပါမယ် -
၁။ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ် (Metabolism) နှုန်း ကွာခြားခြင်း
လူတစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အနားယူနေတဲ့အချိန်မှာ တောင် လောင်ကျွမ်းတဲ့ ကယ်လိုရီပမာဏ မတူကြပါဘူး။ အများကြီးစားပေမယ့် မဝတဲ့သူတွေက သူတို့ရဲ့ Basal Metabolic Rate (BMR) မြင့်မားနေတတ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က အင်ဂျင်ကောင်းတဲ့ ကားတစ်စီးလိုပဲ ကယ်လိုရီ ကို ခပ်မြန်မြန် လောင်ကျွမ်းပစ်နိုင်လို့ပါ။
၂။ ကြွက်သားထုထည် (Muscle Mass) ပိုများခြင်း
ကြွက်သားက အဆီထက် ကယ်လိုရီကို ပိုမိုလောင်ကျွမ်းစေပါတယ်။ ကြွက်သားများတဲ့သူတွေက ထိုင်နေရင်တောင် အဆီများတဲ့သူတွေထက် ကယ်လိုရီ ပိုကုန်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့က အများကြီးစားနိုင်တာပါ။
၃။ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics)
လူတိုင်းမှာ မိဘမျိုးရိုးကပါလာတဲ့ "Set Point Weight" ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ခန္ဓာကိုယ်က သူအကောင်းဆုံးလို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် ပမာဏပါ။ မျိုးရိုးဗီဇအရ တချို့သူတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က အဆီသိုလှောင်တာထက် လောင်ကျွမ်းဖို့ ပိုအားသန်အောင် ပရိုဂရမ်လုပ်ထားတာကြောင့် အများကြီးစားလည်း ကိုယ်အလေးချိန် တက်မလာတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
၄။ ဟော်မုန်း (hormones)
Insulin (အင်ဆူလင်): နည်းနည်းစားပြီး ဝတဲ့သူတွေမှာ Insulin Resistance (အင်ဆူလင် ခုခံမှု) ရှိနေတတ်ပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်က သကြားဓာတ်ကို စွမ်းအင်အဖြစ် မပြောင်းလဲနိုင်ဘဲ အဆီအဖြစ် တန်းသိုလှောင်လိုက်တာကြောင့် အစားလျှော့လည်း ဝနေရတာပါ။
Cortisol (စိတ်ဖိစီးမှုဟော်မုန်း): စိတ်ဖိစီးမှုများရင် ဒီဟော်မုန်းထွက်ပါတယ်။ သူက ဗိုက်ခေါက်အဆီ (Visceral Fat) စုဖို့ အားပေးတာကြောင့် "ဘာမှမစားဘဲ စိတ်ညစ်နေရုံနဲ့ ဝတယ်" ဆိုတာ ဒါကြောင့်ပါ။
၅။ အူလမ်းကြောင်းထဲက ဘက်တီးရီးယားများ (Gut Microbiome)
ကျွန်တော်တို့ ဗိုက်ထဲမှာရှိတဲ့ ကောင်းတဲ့ဘက်တီးရီးယား အမျိုးအစား မတူတာကြောင့်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ လေ့လာမှုတွေအရ ပိန်တဲ့သူတွေရဲ့ အူလမ်းကြောင်းမှာ အစာခြေဖျက်မှု အားကောင်းစေတဲ့ ဘက်တီးရီးယား အုပ်စုတွေ ပိုများနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ "ဘာစားစား အဆီမဖြစ်ဘဲ အာဟာရပဲ ဖြစ်စေတာ" ရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်ပါ။
၆။ အိပ်စက်ခြင်း အရည်အသွေး (Sleep Quality)
အိပ်ရေးပျက်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က ဗိုက်ဆာစေတဲ့ဟော်မုန်း (Ghrelin) ကို ပိုထုတ်ပြီး ဗိုက်ပြည့်စေတဲ့ဟော်မုန်း (Leptin) ကို လျှော့ချလိုက်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အိပ်ရေးမဝတဲ့သူဟာ နောက်တစ်နေ့မှာ အချိုနဲ့ အဆီအဆိမ့်တွေကို ပိုတောင့်တလာပြီး အစာခြေစနစ်လည်း နှေးကွေးသွားတတ်ပါတယ်။
၇။ မသိမသာ လှုပ်ရှားမှုများ
အများကြီးစားပြီး မဝတဲ့သူတွေကို သေချာကြည့်ရင် သူတို့က တစ်နေရာတည်းမှာ ငြိမ်ငြိမ်မနေတတ်ကြပါဘူး။ ခြေထောက်လှုပ်တာ၊ စကားပြောရင် လက်ဟန်ခြေဟန် အများကြီးသုံးတာ၊ လမ်းခဏခဏ ထလျှောက်တာ စတဲ့ သတိမထားမိတဲ့ လှုပ်ရှားမှုလေးတွေက တစ်နေ့တာလုံးမှာ ကယ်လိုရီ အများကြီးကို လောင်ကျွမ်းစေပါတယ်။
‼️အကြံပြုချက်
"နည်းနည်းပဲစားပေမယ့် ဝလာတယ်လို့ ခံစားရရင် လုံးဝအစာငတ်ခံတာထက် Metabolic Rate တက်လာအောင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု လုပ်ပေးတာ၊ ပရိုတင်း (Protein) ပိုစားပေးတာက ပိုထိရောက်‌စေပါတယ်။"
သင်ရော နည်းနည်းပဲစပြီး ဝလာသူလား? ဘယ်လောက်စားစား မဝတတ်သူလား? မန့်မှာ ပြောပြခဲ့နော်!
ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာရော 'ရေသောက်ရုံနဲ့ ဝတယ်' ဆိုတဲ့သူတွေ ရှိလား? သူတို့လည်း အဖြေမှန်ကို သိသွားအောင် ဒီ Post လေးကို ဝေမျှပြီး ရှင်းပြလိုက်ပါဦး။
#ကျန်းမာရေးဗဟုသုတ