Little Baby Store

အစာ မတည့္ျခင္းအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ.............................................................

Food allegy လို႔ေခၚတဲ့ အစာ မတည့္ျခင္းဟာ ကမ႓ာမွာ အျဖစ္မ်ားလာေနပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ တစ္ႏွစ္ေအာက္ကေလး ဆယ္ေယာက္မွာ တစ္ေယာက္က food allergy ရွိေနပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ food allergy ေတြက သိပ္မျပင္းထန္ေပမယ့္ အခ်ိဳ႕ကေတာ့ အသက္အႏၲရာယ္ပါ ေပးတဲ့အထိ ျပင္းထန္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာလည္း food allergy ေတြ ေနာင္မွာ မ်ားလာႏိုင္လို႔ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္ႏိုင္ေအာင္ မိဘျပည္သူမ်ား ဗဟုသုတ ရွိထားသင့္တယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။

အျဖစ္မ်ားတဲ့ food allergy ေတြကေတာ့ ဥ၊ ႏြားႏို႔၊ ေျမပဲ၊ အခြံမာေစ့မ်ိဳးစံု၊ ပင္လယ္စာ၊ ႏွမ္း၊ ပဲပုပ္ပဲ၊ ငါး၊ ဂ်ံု တို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Food allergy ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ကေလးႀကီးလာတဲ့အခါ ေပ်ာက္သြားတတ္ေပမယ့္ (out grow) အခ်ိဳ႕ကေတာ့ (ဥပမာ ေျမပဲ၊ အခြံမာေစ့၊ အခြံမာ ပင္လယ္စာ) ႀကီးတဲ့အထိ မေပ်ာက္ဘဲ တစ္သက္လံုး ရွိေနတတ္ပါတယ္။

(၁) အစာ မတည့္ျခင္း ဆိုတာဘာလဲ။

ခႏၶာကိုယ္မွာ ရွိတဲ့ ကိုယ္ခံအားစနစ္ႀကီးက မတည့္တဲ့အရာေတြ (allergen) ဝင္လာရင္ တိုက္ဖို႔ ပဋိပစၥည္း (antibody - Ig E) ေတြထုတ္ထားပါတယ္။ ေနာက္ဝင္လာလို႔ တိုက္တဲ့ အခါ မတည့္တဲ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္ (allergic reaction)။ အဆိုးရြားဆံုး နဲ႔ အျပင္းထန္ဆံုးကေတာ့ anaphylaxis လို႔ေခၚတဲ့ တု႔ံျပန္တိုက္ခိုက္မႈပါ။ ျပင္းထန္လြန္းလို႔ ကိုယ့္အသက္ကိုပါ အႏၲရာယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ Allergy ကိုနားလည္ရ ေတာ္ေတာ္ခက္ေနပါေသးတယ္။ ဘယ္သူက ဘယ္အရာကို မတည့္မလဲ မေျပာႏိုင္သလို ပဋိပစၥည္းေတြ ရွိတိုင္းလည္း allergic reaction ေတြမျဖစ္ပါဘူး။ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ေပ်ာက္သြားမယ္ဆိုတာလည္း တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ မတူၾကပါဘူး။

(၂) Food allergy or food intolerance

Food intolerance ကို အစာ လက္မခံႏိုင္ျခင္း လို႔ပဲ တိုက္႐ိုက္ အဓိပၸာယ္ျပန္ရပါမယ္။ Food allergy နဲ႔ တူမေယာင္နဲ႔ ကြဲပါတယ္။ အသိမ်ားတဲ့ food intolerance ကေတာ့ lactose intolerance ပါ။ ႏို႔မွာပါတဲ့ lactose ဆိုတဲ့ ကစီဓာတ္ကို အူကထုတ္တဲ့ lactase ဆိုတဲ့ အင္ဇိုင္း (enzyme) ကေျခဖ်က္ရပါတယ္။ ဒီ အင္ဇိုင္းခ်ိဳ႕တဲ့ရင္ lactose က အူထဲမွာ အခ်ဥ္ေပါက္ၿပီး ေလကန္ေစမယ္၊ ဗိုက္နာ၊ ဝမ္းေလွ်ာ ျဖစ္ေစမယ္။ ဒါေတြက ကိုယ္ခံအားစနစ္နဲ႔ ဘာမွ မဆိုင္လို႔ allergy လို႔ ေခၚလို႔မရပါဘူး။ ေမြးရာပါ lactose intolerance ကေတာ့ မရွိသေလာက္ရွားပါတယ္။ ျဖစ္ခဲ့ရင္ lactose free formula ႏို႔မႈန္႔ တိုက္ရပါတယ္။ ၆ ႏွစ္ေက်ာ္ေလာက္မွ စျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ lactose intolerance ကပိုေပါပါတယ္။ ႏို႔ထြက္စာေတြ သိပ္ေကၽြးလို႔မရပါဘူး။ အထက္လန္ေအာက္ေလွ်ာ ဝမ္းပ်က္ ဝမ္းကိုက္ျဖစ္ၿပီးရင္လည္း အူနံရံေတြ ပ်က္စီးသြားလို႔ အင္ဇိုင္းေတြကို ခဏတာ မထုတ္ႏိုင္လို႔ lactose intolerance ၂ ပတ္ ၃ ပတ္ ခန္႔လည္း ယာယီ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

(၃) အစာ မတည့္ျခင္း၏ လကၡဏာေတြက ဘာေတြလဲ။

မတည့္တဲ့အစာစားၿပီး ၁၅ မိနစ္မွ တစ္နာရီအတြင္း ေအာက္ပါ လကၡဏာေတြ ျပပါတယ္။

အနည္းငယ္ (သို႔) အေတာ္အတင့္ အဆင့္ food allergy ဆိုရင္
- မ်က္ႏွာ၊ မ်က္ခြံ၊ ႏႈတ္ခမ္း ေရာင္ရမ္းျခင္း (လွ်ာပါေရာင္ရင္ အလြန္ ျပင္းထန္ပါၿပီ)
- အင္ပ်ဥ္၊ အပိမ့္ ထြက္ျခင္း
- ဗိုက္နာျခင္း
- အန္ျခင္း

အလြန္ ျပင္းထန္တဲ့ anaphylaxis ဆိုတဲ့ food allergy ဆိုရင္ အထက္ပါလကၡဏာမ်ားအျပင္
- လွ်ာ၊ လည္ေခ်ာင္းမ်ားပါ ေရာင္ရမ္းျခင္း
- အသံအိုးေရာင္လို႔ အသံေအာသြားျခင္း
- အသက္ရႉလမ္းေၾကာင္းပိတ္လို႔ အသက္ရႉက်ပ္ျခင္း
- ပန္းနာ ရင္က်ပ္လို တရႊီရႊီ က်ပ္ျခင္း (wheeze) ႏွင့္အဆက္မျပတ္ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း
- ေသြးေပါင္က်၍ မူးေဝၿပီး သတိပါလစ္သြားျခင္း (anaphylactic shock)
- ကေလးငယ္ေတြမွာ ျဖဴဖတ္ ေပ်ာ့ေခြျခင္း

Anaphylaxis ကို အခ်ိန္မွီမကုသရင္ အသက္ဆံုးရံႈုးရတဲ့ အထိ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေျမပဲ မတည့္ျခင္းက အေတာ္ဆိုးတတ္ပါတယ္။

(၄) Food allergy ရွိမရွိ ဘယ္လိုသိႏိုင္မလဲ။

စားမိလို႔ allergy လကၡဏာေတြ ေပၚလာတာၾကည့္ရံုနဲ႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ အစာ တစ္ခုကို allergy ရွိၿပီဆိုရင္ အျခား မ်ိဳးႏြယ္ဆက္စပ္တဲ့ အစာေတြကိုလည္း allergy ရွိမရွိစမ္းသပ္ စစ္ေဆးၿပီးမွ စတင္ေကၽြးသင့္ပါတယ္။

လုပ္လို႔ရတဲ့ test ေတြကေတာ့
- Skin prick test: အရည္ျပားမွာ ျခစ္ရာ ေသးေသးေလးေတြ ေပးၿပီး အစာပါတဲ့ အရည္စက္ခ်ၿပီး အင္ပ်ဥ္ အပိမ့္ ထြက္မထြက္ကိုၾကည့္ျခင္းနဲ႔ ထြက္ရင္ ဘယ္ေလာက္ႀကီးလဲ တိုင္းတာျခင္း။ ထုတ္လုပ္ထားတဲ့ အစာအရည္ပုလင္းေတြကို သံုးႏိုင္သလို တကယ့္အစာ အစိမ္း (သို႔) အက်က္ ေတြနဲ႔ တို႔ေပးၾကည့္တာလည္း လုပ္လို႔ရပါတယ္။ အသက္ကယ္ေဆး၊ စက္မ်ား အဆင္သင့္ရွိတဲ့ ေဆးရံု ေဆးခန္းမ်ားမွာ ကၽြမ္းက်င္ ဆရာဝန္ (သို႔) အထူးကုမ်ားျဖင့္သာ လုပ္ရပါတယ္။
- Blood test: RAST test ဆိုတဲ့ blood test ကို အစာ တစ္ခုျခင္းစီအတြက္ (သို႔) အစာ ၄-၅ခု ေပါင္းအတြက္ ေသြးစစ္ၾကည့္လို႔ရပါတယ္။ Positive ျဖစ္တိုင္း allergy ရွိတယ္လို႔ က်ိန္းေသ မေျပာႏိုင္သလို level ျမင့္တိုင္း allergy ပိုဆိုးတယ္လို႔ မဆိုလိုပါ။
- Food challenge: မတည့္ဘူးလို႔ ထင္တဲ့ အစာကို တမင္ ေကၽြးၿပီး allergy လကၡဏာေတြ ေပၚလာမလာ ေစာင့္ၾကည့္တာပါ။ အႏၲရာယ္မ်ားေပမယ့္ လုပ္ဖို႔လိုရင္ လုပ္ရပါတယ္။ Food allergy ရွိခဲ့ၿပီး ေပ်ာက္သြားၿပီလို႔ ယူဆရတဲ့ ကေလးကို အိမ္မွာ အဲဒီအစာ မေကၽြးခင္ ေသခ်ာေအာင္ ေဆးရံုမွာ အရင္ေကၽြးၾကည့္ရပါတယ္။ မတည့္တဲ့အစာ ကို ဘယ္လို ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ခ်က္ထားလဲေပၚမူတည္ၿပီး တည့္ေနႏိုင္တာလည္းရွိပါတယ္။ ဥပမာ ၾကက္ဥ ျပဳတ္နဲ႔ မတည့္တဲ့ ကေလးက ၾကက္ဥပါတဲ့ ကိတ္နဲ႔ေတာ့ တည့္ခ်င္တည့္ႏိုင္ပါတယ္။ ေကၽြးၾကည့္မွသိမွာပါ။

ျမန္မာျပည္မွာလည္း ဒီလို စမ္းသပ္ စစ္ေဆးေပးမႈေတြ ပိုမိုလုပ္ေပးလာႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။

(၅) Food allergy ကိုကာကြယ္လို႔ရလား။

ကာကြယ္ရန္ လုပ္ေပးလို႔ရတာ မရွိသေလာက္နည္းပါတယ္။ လုပ္ေပးသင့္တာေတြကေတာ့
- ကေလး အသက္ ၆ လ အထိ ျဖည့္စြက္စာ စ မေကၽြးပါနဲ႔။
- ျဖစ္ႏိုင္ရင္ မိခင္ႏို႔ပဲ ၆ လ အထိ တိုက္ပါ။
- ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္၊ ႏို႔တိုက္စဥ္ food allergy အျဖစ္မ်ားတဲ့ အစာေတြကို မိခင္က ေရွာင္တာ မလုပ္ပါနဲ႔။ ဒီနည္းနဲ႔ ကာကြယ္လို႔ မရပါ။
- ၆ လ ေက်ာ္တဲ့ ကေလးကို မတည့္မွာစိုးလို႔ ဆိုၿပီး မေကၽြးေသးတာလည္း မလုပ္ပါနဲ႔။ အဲဒီလို ေနာက္က်ေကၽြးမွ food allergy ပိုျဖစ္ေစႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆလို႔ပါ။
- ျဖည့္စြက္စာ စေကၽြးခ်ိန္ေရာက္လို႔ အစာ အသစ္ (မစားဖူးေသးတဲ့) စေကၽြးမယ္ဆိုရင္ တစ္မ်ိဳးနဲ႔ပဲစပါ။ ၃ ရက္ ၄ ရက္ ၾကာမွ ေနာက္ထပ္ အသစ္တမ်ိဳး ေကၽြးပါ။ အစာ အသစ္ သံုး ေလးမ်ိဳး ေရာမေကၽြးပါနဲ႔။ ေကၽြးဖူးၿပီးသား အစာမ်ားကိုသာ ေရာေကၽြးပါ။

(၆) ေပ်ာက္သြားေအာင္ လုပ္လို႔ရလား။

အတိုဆံုးေျပာရရင္ food allergy ေပ်ာက္ေအာင္ ကုရတာမလြယ္ေသးပါဘူး။ Desensitisation လို႔ေခၚတဲ့ မတည့္တဲ့ အစာကို နည္းနည္းေလးမွစၿပီး တိုးတိုုးေကၽြးၿပီး food allergy ေပ်ာက္ေအာင္ သုေတသနေတြ လုပ္ေနပါၿပီ။

(၇) Food allergic reaction ကိုဘယ္လိုကုသ ရပါသလဲ။

အေကာင္းဆံုးကေတာ့ မတည့္တဲ့ အစာကို မစားမိေအာင္ ေရွာင္ေစျခင္းပါ။ ကေလးဆိုေတာ့ ေျပာရတာ လြယ္သေလာက္ လုပ္ရခက္ပါတယ္။ အျပင္စာေတြဆို ဘာပါလည္း သိဖို႔လည္း မလြယ္ပါ။
မေတာ္တဆ စားမိသြားလို႔ reaction ရတဲ့အခါ နီးစပ္ရာ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္းကို ေခၚသြားျပပါ။ သိပ္မျပင္းထန္တဲ့ reaction ဆိုရင္ anti-histamine, steroid ေတြ ေသာက္ရံုနဲ႔ သက္သာႏိုင္ေပမယ့္ anaphylaxis လို အလြန္ျပင္းထန္တဲ့ reaction ဆိုရင္ Adrenaline ေဆးထိုးမွ အသက္ကယ္ႏိုင္မွာျဖစ္လို႔ အခ်ိန္မွီဖို႔ အလြန္ အေရးႀကီးပါတယ္။ Ambulence ရႏိုင္ရင္ ေခၚပါ၊ မရႏိုင္လို႔ ကားနဲ႔သြားရင္ ကေလးကို လွဲအိပ္ေပးထားၿပီး ေျခေထာက္မ်ားကိုျမႇင့္ထားေပးပါ။ Australia မွာေတာ့ anaphylaxis ျဖစ္ဖူးတဲ့ ကေလးေတြ ရဲ႕အုပ္ထိန္းသူ မိဘေတြကို Adrenaline ပါတဲ့ EpiPen ထိုးေဆးကို ကေလးကိုယ္နဲ႔မကြာ ေဆာင္ထားေစၿပီး reaction ရတဲ့အခါ ဘယ္လိုထိုးေပးရမလဲဆိုတာကိုပါ သင္ျကားေပးထားပါတယ္။ ျမန္မာျပည္တြင္လည္း ဒီလိုေကာင္းတဲ့ အစီအစဥ္ေတြ လုပ္ေပးထားလာႏိုင္ၿပီး ကေလးငယ္မ်ား၏ အသက္ကို ကယ္တင္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။

~~~~~~~~~~~~**~~~~~~~~~~~~**~~~~~~~~~~~~

စာဖတ္သူမိဘျပည္သူမ်ား က်န္းမာေရး ဗဟုသုတမ်ား ရရွိၾက၍ က်န္းမာသန္စြမ္းေသာ သားသားမီးမီးေလးမ်ားကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ႏိုင္ၾကပါေစ။

photo credit to google image
reference to Australasian society of clinical Immunology and allergy website

ေက်ာ္စန္းလြင္(Child Health Myanmar)

ကေလး တအင္းအင္းၫွစ္ျခင္း
************************
(၁) ျဖစ္စဥ္
ေမြးစမွ ၃ လထိ ကေလးမ်ားသည္ တအင္းအင္းညည္းၿပီး ဝမ္းဗိုက္မွ ႂကြက္သားမ်ားကို ၫွစ္ေနတတ္သည္။ အိပ္ေပ်ာ္ေနစဥ္တြင္လည္း အသက္ရႉရင္း ညည္း၍ ၫွစ္ႏိုင္ပါသည္။

ႂကြက္သားၫွစ္ရင္း မ်က္ႏွာက စကၠန္႔ပိုင္းမွ် နီရဲတြတ္သြားျခင္း၊ တခါတရံ ငိုျခင္းမ်ားရွိႏိုင္သည္။

(၂) မိဘ စိတ္ပူျခင္း
ကေလး ညည္းညဴခ်ိန္တြင္ သက္ေတာင့္သက္သာရွိပံုမေပၚ၍ မိဘမ်ား စိတ္ပူတတ္ပါသည္။

(၃) ျဖစ္ရျခင္းအေၾကာင္းရင္း
တအင့္အင့္ႏွင့္ ဗိုက္ႂကြက္သားၫွစ္ျခင္းသည္ အူမႀကီးထဲမွ အီအီးကို အျပင္ထုတ္ရန္ ဦးေႏွာက္မွ ေလ့က်င့္ေပးေနျခင္းျဖစ္ပါသည္။ တနည္းအားျဖင့္ အီးပါျခင္းျဖစ္စဥ္ကို သင္ယူေနျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

(၄) စိတ္မပူပါႏွင့္
ထိုသို႔ ၫွစ္တိုင္း ေလထိုးသည္၊ အစာမေက်ျဖစ္သည္၊ ဝမ္းခ်ဳပ္သည္ဟု မယူဆေစလိုပါ။ အူမႀကီးႏွင့္ ဝမ္းဗိုက္မွ ႂကြက္သားမ်ား သန္မာလာၿပီး ဝမ္းသြားျခင္း လုပ္ငန္းကို တတ္ေျမာက္ကၽြမ္းက်င္လာသည္ႏွင့္ အမွ် ကေလး ပံုမွန္ျဖစ္သြားပါလိမ့္မည္။

(၅) စိတ္ပူရမည့္ အေျခအေနမ်ား
တအင္းအင္း ညည္းၿပီး ျကြက္သားၫွစ္သည့္အခါ
-ေနမေကာင္းပံုေပၚၿပီး အသက္ရႉ ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း၊
-အဖ်ားႀကီးၿပီး ေခ်ာင္းဆက္တိုက္ဆိုးျခင္း
-အလြန္အကၽြံ ႏို႔အန္၍ ကိုယ္အေလးခ်ိန္မတက္ျခင္း၊
-ေျခလက္မ်ား အၿမဲေတာင့္တင္းေနျခင္း၊
-ဝမ္းက စျမင္းတံုးမ်ားျဖစ္ေနျခင္း၊
-စအိုဝကြဲျခင္း မ်ားထဲမွ တစ္ခ်က္ခ်က္ႏွင့္ တြဲဖက္ေနလွ်င္ ဆရာဝန္ႏွင့္ စစ္ေဆးပါ။

#ေနေနမိုးေဆြ - Child Health Myanmar Page
Pictures- credits to Google
Reference- Raising Children Net

သမီးေမြးထားတဲ့ မိဘမ်ားသုိ႔ --တစ္ခါတစ္ရံမွာ ကေလးေတြအေပၚမွာ လုိက္ေလ်ာ ညီေထြ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲႏုိင္ဖုိ႔ အရာရာကုိ ဖိႏွိပ္ ၾကမ္းတမ္းစြာမထိန္းသိမ္းဖုိ႔ သူတုိ႔ကုိ ယုံၾကည္နားလည္ေပးဖုိ႔ လုိအပ္ပါေၾကာင္း. . . Credit : Myanmar Times

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1706694606313719&id=1529696964013485