زعفرانیه دهی واقع در شمال غربی تجریش بین سعد آباد و ولنجک بوده که از شمال به آبریز کوه، از جنوب به محمودیه، از غرب به ولنجک و از شرق به تجریش محدود بوده است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی محلات شهر تهران"پامنیوز" ، حسین علی خان معید الممالک صاحب بخش عظیمی از زمین های آن بوده است و بیشترین زمین های آن که تا نزدیکی باغ فردوس ادامه داشته زراعی محسوب می شده. پس از احداث خیابان ولیعصر(ع
ج) کنونی، جاده ای برای دسترسی به اسد آباد کشیده شد که از حدود باغ فردوس شروع و به سمت شمال سعد آباد ختم میشد، زعفرانیه امروزی در واقع حاشیه همین خیابان قدیمی می باشد.
وضعیت فعلی:
در حال حاضر زَعفِرانیه یکی از محلات منطقه ۱ شهر تهران است.
زعفرانیه، از ۵ محله کوچکتر به ناممهای خیابان آصف، اسدآباد(زعفرانیه)، خیابان مقدس اردبیلی، زال زر و پسیان و کیهان تشکیل میشود.
معروفترین این محله ها، اسد آباد است، معروفترین باغهای تهران از جمله به باغ زند کریمی، باغ خانم مروان، باغ حاجی کلاهی و باغ خیامی در این محله قرار داشته اند که از این چند باغ معروف تنها باغ خیامی باقی مانده و هنوز شکل و شمایل گذشته اش را تا حدودی حفظ کرده و دستخوش تغییر نشده است. محله اسد آباد در میان محله های ولنجک تا زعفرانیه و سعد آباد قرار گرفته که از سمت شمال به ارتفاعات البرز و از سمت شرق به رودخانه سعد آباد و از سمت غرب به خیابان سرلشگر فلاحی زعفرانیه سابق محدود می شود . اکثر کوچه های منشعب از خیابان اصلی بن بست بوده است همچون خود محله که در بن بست کوه البرز قرار دارد و با حرکت از سمت جنوب به سمت شمال محله تغییر سبک معماری بیشتر مشهود می گردد.
در بخش های شمال قدمت خانه ها بیشتر است و تغییر بافت جدید به قدیم پررنگ تر به چشم می آید و کوچه ها نیز تنگ تر می شوند . محله اسد آباد یکی از محله های قدیمی شمیران است که اگر چه وسعت چندانی ندارد ولی در گذشته به دو قسمت محله بالا و محله پایین تقسیم می شده است و اصلی ترین راه های دسترسی اهالی به کوچه های قدیمی خیابان سرلشگر فلاحی (زعفرانیه سابق ) است .
زعفرانیه یکی از نامهای دوران قاجار است. برخی از پیران اسدآباد هنوز با گویش تاتی تهرانی که پیشتر در شمیران رایج بوده آشنایند. بخشی از ساکنان جنوب غرب محله زعفرانیه از مهاجران نائینی هستند.
زارعی ها و باقری ها از طوایف اولیه ای بودند که از سمت نایین اصفهان به این محل مهاجرت نمودند وپایه گذاری این محل را نمودند. در این محل یک باب حمام، آب انبار آقای خدائی و 4 قنات وجود داشته است. از نظر قشر بندی می توان اهالی این محل را در بدو شکلگیری محل افراد متوسطی دانست. در ابتدا این محل به دلیل اداره برقی که در آن وجود داشت برق بامداد نامیده می شد و بعدها به نام زعفرانیه تغییر نام داد.
تپه های زعفرانیه:
از تپههای مشرف به زعفرانیه میتوان به ایستگاه اول تلهکابین توچال رسید.
عنوان کوههای مشرف به زعفرانیه و ولنجک عبارتاند از کوه کاره دلواز، کوه گردرک، کوه گل خاص (۲۲۸۰ متر)، کوه کروا (۲۹۵۰ متر) و قله ولنجک (۳۱۰۰ متر).این محله حدود ۲۴۵۰۰ نفر جمعیت دارد.[۱] منطقه زعفرانیه از مناطق مرفه نشین شهر تهران محسوب میشود و به دلیل واقع شدن در دامنه رشته کوه البرز دارای هوایی خنک و مطبوع است. این منطقه شیب زیادی دارد و در ارتفاع ۱۶۵۰ تا ۱۸۰۰ متری از سطح دریا واقع شده است.
زعفرانیه، از شرق به تجریش، روستای اسدآباد و کاخ سعدآباد و از سوی جنوب به خیابان ولی عصر و محله محمودیه محدود میشود و در غرب آن، محدوده کوچه کاریز و محله ولنجک و در شمال آن، رشتهکوههای البرز واقع شدهاست.
رودخانه و مسیلی به نام رودخانه ولنجک جداکننده محله زعفرانیه از محله وِلِنجَک است.
خیابانهای زعفرانیه:
خیابانهای اصلی زعفرانیه عبارتاند از خیابانهای زعفرانیه (سرلشکر فلاحی)، آصف (اعجازی)، مهر (حسینی)، زاله زر (حیدر مردانی) و ماکویی پور و خیابان اسدآباد.
مهمترین مشکل ساکنین این محله، ترافیک شدیدی است که رفت و آمد خودروها را در برخی از خیابانهای زعفرانیه با مشکل مواجه کردهاست.
نامگذاری کوچههای زعفرانیه بیشتر با واژه کوه همراه است همچون البرزکوه، رامکوه، زردکوه، فیروزکوه، شیرکوه، سپیدکوه، کوهسار، کوهکن، باباکوهی، کوهپیکر، کوه سفید، کوهدامن.
روستای اسدآباد سکونتگاه قدیمی این منطقه بوده که هنوز برخی خیابانهای آن حالت ساختار روستایی را حفظ کردهاند.
معروفترین باغهای تهران از جمله به باغ زند کریمی، باغ خانم مروان، باغ حاجی کلاهی و باغ خیامی در این محله قرار داشته اند که از این چند باغ معروف تنها باغ خیامی باقی مانده و هنوز شکل و شمایل گذشته اش را تا حدودی حفظ کرده و دستخوش تغییر نشده است.
اماکن مهم زعفرانیه:
