Goa Updates

*|| गोव्यातील देवकीकृष्ण मंदिर ||*

*हे भारतातील एकमेव श्रीकृष्ण मंदिर आहे जेथे भगवान श्रीकृष्ण आपल्या जन्मदाती - माता देवकी सोबत पुजला जातो म्हणून या मंदिराला 'देवकीकृष्ण' मंदिर म्हणतात.*

*या मंदिराच्या गाभाऱ्यात देवकी माता आपल्या लाडक्या मुलाला म्हणजे बाळकृष्णाला डाव्या कडेवर घेऊन प्रसन्न मुद्रेने उभी आहे.*

*परंतु भारतात नव्हे तर संपूर्ण जगात ज्या ठिकाणी भगवान श्रीकृष्णाचे मंदिर आहेत, त्या- त्या ठिकाणी श्रीकृष्ण मंदिराच्या गाभाऱ्यात भगवान श्रीकृष्ण एकटेच उभे असल्याचे आपण पाहतो.*

*गोव्यातील या मंदिरात मात्र श्रीकृष्णाची जन्मदाती आई देवकीला भगवान श्रीकृष्ण पेक्षाही फारच महत्त्व देण्यात आले आहे. हे क्वचितच आपल्याला इतरत्र पहावयास मिळते.*

*हे मंदिर सध्या माशेल या गावात असून ते गोव्याची राजधानी पणजी पासून 21 की.मी. अंतरावर वसलेले आहे.*

*परंतु इ.स. 1530 पर्यंत म्हणजे गोवा प्रांतावर पोर्तुगीजांचे आक्रमण होण्या पूर्वी हे मंदिर माशेल पासून जवळ आलेल्या चोडन या बेटावर होते. जेव्हा बेटावरील जेष्ठ नागरीकांना सुगावा लागला की पोर्तुगीज या बेटावरील देवालय उध्वस्त करून त्याजागी चर्च बांधणार आहेत आणि हिंदू धर्मियांचे ख्रिस्तीकरण करणार आहेत. त्यावेळी त्यांनी तेथील सगळ्या देवालयातील मुर्तींसह बेटातून पलायन केले आणि फोंडा तालुक्यातील माशेल येथील एका वाड्यावर आले. त्यावेळी माशेल हा गाव विजापूर आदिलशाहीच्या ताब्यात होते. माशेल हे गाव मुसलमान राजाच्या ताब्यात असले तरी माशेलचा प्रत्यक्ष कारभार सरदेसाई नावाचा स्थानिक अधिकारी पाहत होता. त्यांनी सर्व मुर्ती आपल्या बंगल्यावर लपवून सुरक्षित ठेवल्या.*

*श्री देवकीकृष्णाचे सध्याचे भव्य दिव्य आकर्षक मंदिर इ.स.1832 साली बांधून श्री देवकीकृष्णाची प्रतिष्ठापना केली असे मंदिरात असलेल्या शिलालेखावरून स्पष्ठ होते. सध्या माता देवकीची मुर्ती हिरे, सोने चांदीच्या दागिन्याने मढविलेली आहे. तिचे दर्शन घेतल्यास मन प्रसन्न वाटते.*

गोव्यातील प्रसिद्ध इतिहासकार अनंत धुमे म्हणतात की पोर्तुगीजांनी गोवा प्रांतावर सत्ता प्रस्थापित केल्यानंतर वास्को-द- गामा यांची व्हाईसरॉय म्हणून नेमणूक झाली. एकदा त्यांनी आपल्या अधिकाऱ्यां सोबत चोडन बेटाला भेट दिली. भेटीच्या दरम्यान फेरफटका मारताना त्यांना श्री देवकी कृष्णाचे मंदिर दिसले आणि त्यांना मुख्य प्रवेशद्वारातून गाभाऱ्यातील देवकी कृष्णची मुर्ती त्यांना हुबेहूब मदर मेरी आपल्या डाव्या कडेवर इंफॅन्ट (बाळ) येशू ख्रिस्त ला घेऊन उभी आहे. त्यांनी मागचा पुढचा विचार न करता त्वरीत देवीला सॅल्यूट केला आणि नंतर दोन्हीं गुडघे टेकून देवीला नमस्कार केला. हा प्रकार पाहून चकित झालेले पोर्तुगीज अधिकाऱ्यांनी नंतर वास्को- द- गामा यांना सांगितले की देवळा तील ती मूर्ती 'मदर मेरी'ची नसून ती श्री देवकीकृष्णाची मूर्ती आहे. त्यावेळी वास्को-द-गामा यांना आपण हिंदू दैवते समोर नतमस्तक झालो याचा राग आला.*

*महाभारतात उल्लेख केल्या प्रमाणे माता देवकीचा आठवा पुत्र मथुरेचा राजा कंस चा वध करेल. या भविष्य वाणीने भयभीत झालेल्या कंसाने आपली बहीण देवकी आणि तिचे पती वासुदेव यांना आपल्या नजर कैदेत ठेवले होते. जेव्हा देवकीला आठवा पुत्र जन्मला आला तेव्हा तिने आपला पुत्र श्रीकृष्ण गोकुळातील माता यशोदाच्या स्वाधीन केले आणि त्याचवेळी माता यशोदाच्या पोटी जन्माला आलेली कन्या देवकीने आपल्या ताब्यात घेतली. येथे गोकुळात माता यशोदाने श्रीकृष्णाला आपल्या पोटच्या मुलाप्रमाणे वाढविले.*

*या घटनेला खूप वर्ष झाली. गोमाचाल पर्वतावर झालेल्या एका युद्धा नंतर जेव्हा श्रीकृष्णला आपली जन्मदाती माता देवकी हिची भेट झाली, तेव्हा तिने आपल्या पुत्राला ओळखलच नाही.*

*म्हणतात ना " भगवान तेरी लीला अपरमपार" - या प्रमाणे श्रीकृष्णाने माता देवकीच्या पोटी नुकतेच जन्माला आलेल्या बाळाचे रूप धारण केले. देवकीने त्वरित आपल्या बाळाला ओळखले आणि पाणावलेल्या डोळ्याने अत्यंत आनंदित होऊन धावत जाऊन आपल्या बाळाला कडेवर घेतले. तीच ही मूर्ती माशेल येथील देवळात आहे.*

*देवकी कृष्ण ही गोव्याचे माजी मुख्यमंत्री स्वर्गीय श्री. मनोहर पर्रीकर यांची कुलदेवता आहे.