Meleket

የዲፕሎማቱ የውሃ መሐንዲስ፦ የዶ/ር ስለሺ በቀለ (Seleshi Bekele, PhD) ግዙፍ አሻራ! 🏗️💧

በታላቁ የሕዳሴ ግድብ ግንባታና ድርድር ላይ፣ የኢትዮጵያን ጥቅም ለማስከበር እንደ ግድቡ የጸኑ ድንቅ ምሁር አሉ። ዶ/ር ስለሺ በቀለ (PhD) ከአገር ውስጥ እውቀት ተነስተው በዓለም አቀፍ ደረጃ በውሃ ምህንድስና (Water Resources Engineering) ስማቸው የገነነ፣ በአባይ ድርድር ወቅት የኢትዮጵያን ድምጽ በሳይንሳዊ ማስረጃ ከፍ አድርገው ያሰሙ የቁርጥ ቀን የሀገር ልጅ ናቸው።

📍 መነሻ፦ የጀልዱ ልጅና የውሃ ፍቅር
ዶ/ር ስለሺ ተወልደው ያደጉት በምዕራብ ሸዋ ዞን፣ ጀልዱ ወረዳ (ሸጎሌ) በተባለች መንደር ነው። ያደጉበት አካባቢ ለግብርና እና ለውሃ ሀብት ቅርብ መሆኑ፣ ገና በልጅነታቸው ለተፈጥሮ ሀብት በተለይም ለውሃ ቴክኖሎጂ ልዩ ፍቅር እንዲኖራቸው አድርጓቸዋል። ይህ የልጅነት ራዕያቸው ነው ዛሬ ለሀገራቸው ብርሃን እንዲሟገቱ ያበቃቸው።

🎓 አካዳሚክ ስኬት፦ የዕውቀት ጥምረት
የዶ/ር ስለሺ የትምህርት ጉዞ በዘርፉ ካሉ ምርጥ ተቋማት የተቀዳ ነው፦

አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ፦ በሲቪል ምህንድስና የመጀመሪያ ዲግሪ (1987 እ.ኤ.አ)።

ኒውካስል ዩኒቨርሲቲ (እንግሊዝ)፦ በሃይድሮሊክ ምህንድስና እና ሃይድሮሎጂ ማስተርስ ዲግሪ (1992 እ.ኤ.አ)።

ድሬስደን ዩኒቨርሲቲ (ጀርመን)፦ በውሃ ምህንድስና (Water Resources and Hydraulic Engineering) የዶክትሬት (PhD) ዲግሪ (2001 እ.ኤ.አ)።

🏆 የሙያ ማማ፦ ከምርምር እስከ ድርድር መሪነት
ዶ/ር ስለሺ በዓለም አቀፍ ደረጃ በትልልቅ ድርጅቶች (እንደ UN እና IWMI) ውስጥ የሰሩ ቢሆንም፣ ለሀገራቸው ሲሉ ሁሉንም ትተው ተመልሰዋል፦

የአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ ዲን፦ በሙያ ጉዟቸው መጀመሪያ ላይ የውሃ ባለሙያዎችን በማፍራት ረገድ ትልቅ አሻራ አኑረዋል።

የውሃና ኢነርጂ ሚኒስትር፦ የታላቁ ሕዳሴ ግድብ ግንባታ እጅግ ወሳኝ በነበረበት ወቅት (2018-2021) ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱን በብቃት መርተዋል።

የቴክኒክና የድርድር መሪ፦ በተባበሩት መንግስታት የጸጥታው ምክር ቤት ፊት ቀርበው የኢትዮጵያን የቴክኒክ አቋም በዓለም አቀፍ መድረክ በብቃት ተሟግተዋል።

ልዩ መልዕክተኛና አምባሳደር፦ በአሁኑ ወቅትም የሀገራቸውን ብሔራዊ ጥቅም ለማስጠበቅ በዲፕሎማሲው መስክ በከፍተኛ አምባሳደርነት እያገለገሉ ይገኛሉ።

👨‍👩‍👧‍👦 ከስራ በስተጀርባ፦ ቤተሰብና የትርፍ ጊዜ
ዶ/ር ስለሺ የቤተሰብ ሰውና የልጆች አባት ናቸው። ከከባዱ ስራቸው ባሻገር፦

ሙዚቃ፦ የክራርና የጊታር ጨዋታን በጣም ይወዳሉ። ሙዚቃ ለሳቸው ከከባዱ የአእምሮ ስራ ማረፊያቸው ነው።

ንባብ፦ የታሪክና የፍልስፍና መጻሕፍትን ማንበብ የማይነጠል ባህሪያቸው ነው።

ተፈጥሮ፦ ወንዞችንና የተፈጥሮ መስህቦችን መጎብኘትና ማጥናት ትልቁ ደስታቸው ነው።

📊 የስኬታቸው ሚስጥሮች (Strategic Insight)
ቴክኒካዊ ብቃት፦ ፖለቲካዊ ውሳኔዎችን በሳይንሳዊ ዳታና ማስረጃ በማስደገፍ የድርድር አቅምን ማሳደግ።

ዓለም አቀፋዊ ተጽዕኖ፦ ከ90 በላይ ሳይንሳዊ ጽሁፎችን በማሳተም በዓለም አቀፍ ደረጃ ታላቅ ክብር ማግኘታቸው።

ለሀገር መሰጠት፦ ዓለም አቀፍ ከፍተኛ ክፍያ ያላቸውን ስራዎች ትተው ሀገራዊ ጥሪን ተቀብሎ መስራት።

ውይይት፦

"ዶ/ር ስለሺ በቀለ 'አባይ ለኢትዮጵያውያን ብርሃን ነው' በሚለው ጽኑ አቋማቸው ይታወቃሉ። የእሳቸው መሰጠት ለሀገራችን ወጣቶች ምን አይነት ትምህርት ይሰጣል ብላችሁ ታስባላችሁ? ሃሳባችሁን ኮሜንት ላይ አጋሩን! 👇"

🌍 አቶ ተወልደ ገብረማሪያም፦ የአፍሪካ አቪዬሽን ኩራትና የዓለም አቀፉ ደረጃ ታዋቂ የአየር ትራንስፖርት ስትራቴጂስት

✈️ አቶ ተወልደ ገብረማሪያም የኢትዮጵያ አየር መንገድን ወደ ግዙፍ የአቪዬሽን ግሩፕ በመለወጥ፣ አካዳሚውንና ካርጎውን በማዘመን እንዲሁም ስካይላይት ሆቴልን ለአገልግሎት በማብቃት ተቋሙን ሀገሪቱ የኢኮኖሚ ምሰሶ ያደረጉ ባለራዕይ መሪ ናቸው ተብሎ ይነገርላቸዋል። በተለይም በኮቪድ-19 ወቅት ያሳዩት ብቃት ለዓለም አቀፍ "የቀውስ ጊዜ አመራር" ተምሳሌት አድርጓቸዋል። በዚህ ጽሁፍ ስለ አቶ ተወልደ አነሳስ፣ ስኬትና እውቅናዎች በዝርዝር እናቀርባለን፤ ተከታተሉን፡፡

👨‍👩‍👧‍👦 አስተዳደግ፣ ትምህርትና ስብዕና
አባታቸው አቶ ገብረማሪያም ተስፋይ በልጆች አስተዳደግና ትምህርት ላይ ጥብቅ የሆኑና በዲስፕሊን ላይ ጠንካራ አቋም የነበራቸው ሲሆን፣ እናታቸው ደግሞ በቤተሰቡ ውስጥ ፍቅርንና ትጋትን በማስረጽ ረገድ ትልቅ የእናትነት ሚና እንደነበራቸው በተለያየ ቃለምልልስ ላይ ገልጸዋል።

አቶ ተወልደ ገና በልጅነታቸው በትህትናቸው፣ በዝምተኛነታቸውና ነገሮችን በትኩረት በመመልከት የሚታወቁ ሲሆን፣ ይህ 'ከቤት የተገኘ' ጠንካራ ስብዕናቸው በሥራ ዓለም ውጤታማ እንዲሆኑ ረድቷቸዋል።

ትውልዳቸው አጋሜ አውራጃ የተወለዱት አቶ ተወልደ እስከ 8ተኛ ክፍል በዛላንበሳ ፣ በአዲግራት 9 - 10 እና ከ10ኛ ከፍል እስክ 12ኛ ክፍል ደግሞ በአዲስ አበባ ካጠናቀቁ በኋላ፣ በኢትየጵያ አየር መንገድ በማርኬቲንግ አጭር ስልጠና እንዲሁም ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በኢኮኖሚክስ የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን ያገኙ ሲሆን ፣ በእንግሊዝ አገር ከሚገኘው ኦፕን ዩኒቨርሲቲ (Open University) ደግሞ በቢዝነስ አስተዳደር የሁለተኛ ዲግሪያቸውን (MBA) በመያዝ የአመራር ብቃታቸውን አሳድገዋል።

በአሁኑ ወቅት የሦስት ወንዶችና የአንዲት ሴት ልጅ አባት የሆኑት አቶ ተወልደ፣ የዓለም አቀፍ አየር መንገድን እጅግ ፈታኝና አድካሚ ሥራ በሚመሩበት ወቅትም ቢሆን፣ ለቤተሰባቸውና ለልጆቻቸው አስተዳደግ ትልቅ ቦታ የሚሰጡ፣ በሥራና በቤተሰብ መካከል ያለውን ሚዛን ጠብቀው የዘለቁ የቤተሰብ ሰው መሆናቸው በቅርብ የሚያውቋቸው ምስክሮች ናቸው።

📈 የሥራ ጉዞና የ"ራዕይ 2025" ስኬት
አቶ ተወልደ የሥራ ጉዟቸውን በ1977 ዓ.ም (1985 እ.ኤ.አ) በኢትዮጵያ አየር መንገድ ውስጥ በማክሬቲንግ ሰልጣኝነት ከዚያም ዝቅተኛ የትራንስፖርት ሰራተኛነት (Transportation Agent) ነው የጀመሩት። በሥራቸው ባሳዩት ትጋትና የአመራር ብቃት ደረጃ በደረጃ እያደጉ በመሄድ፣ በጥር ወር 2003 ዓ.ም የአየር መንገዱ ግሩፕ ዋና ስራ አስፈፃሚ ሆነው ተሾሙ። በቆይታቸውም "ራዕይ 2025" (Vision 2025) የተሰኘውን ስትራቴጂ በመቅረፅ፣ አየር መንገዱ በ15 ዓመታት ውስጥ ሊደርስበት የነበረውን ግብ በ7 ዓመታት ውስጥ ብቻ እንዲያሳካ አድርገዋል። ይህም የኢትዮጵያ አየር መንገድን በአፍሪካ ግዙፉ፣ ትርፋማውና አስተማማኙ አየር መንገድ አድርጎታል።

🛡️ የቀውስ ጊዜ አመራር (ኮቪድ-19)
በተለይም በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅት ዓለም አቀፍ የአቪዬሽን ኢንዱስትሪ ክፉኛ በተመታበትና ብዙ አየር መንገዶች በከሰሩበት ወቅት፣ አቶ ተወልደ ያሳዩት ብቃት በታሪክ የሚዘከር ነው። አየር መንገዱን በፍጥነት ወደ ጭነት አገልግሎት (Cargo) በማዞር፣ ተቋሙ ትርፋማ ሆኖ እንዲቀጥልና አንድም ሰራተኛ ሳይቀነስ አስቸጋሪውን ጊዜ እንዲያልፍ አድርገዋል። ይህ ተግባራቸው በዓለም አቀፍ ደረጃ "የቀውስ ጊዜ አመራር" (Crisis Management) ተምሳሌት ተደርጎ እስከ ዛሬ ይጠቀሳል።

🌟 ዛሬ፦ ዓለም አቀፍ ተፅዕኖና ዴልታ አየር መንገድ
ዛሬ በ2026 ዓ.ም አቶ ተወልደ ምንም እንኳን ከኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ስራ አስፈፃሚነት በጤና ምክንያት በገዛ ፈቃዳቸው ቢለቁም፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላቸው ተፅዕኖ ግን ከፍ ያለ ነው። በአሁኑ ወቅት በራሳቸው የንግድ ምክር አገልግሎት ድርጅት (TGM Advisory) አማካኝነት ለታላላቅ ዓለም አቀፍ ተቋማት ምክር እየሰጡ ይገኛሉ። ከሁሉም በላይ ደግሞ፣ የአሜሪካው ግዙፍ አየር መንገድ ዴልታ አየር መንገድ (Delta Air Lines) ከፍተኛ ስትራቴጂካዊ አማካሪ አድርጎ መርጧቸዋል። ይህም አንድ አፍሪካዊ ባለሙያ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያለውን እውቅናና ክብር የሚያሳይ ትልቅ ስኬት ነው።

🏆 ዋና ዋና ስኬቶችና ተግባራት
🚀 የአየር መንገዱን አቅም ማሳደግ፦ የአውሮፕላኖችን ቁጥር ከ30 ወደ 130 በላይ በማድረስና የመዳረሻ ከተሞችን ከእጥፍ በላይ በማሳደግ አየር መንገዱን በዓለም 4ኛ ደረጃ ላይ እንዲቀመጥ አድርገዋል።

🏗️ የመሠረተ ልማት ግንባታ፦ ግዙፉን የካርጎ ተርሚናል፣ የአቪዬሽን አካዳሚ፣ የጥገና ማዕከልና ባለ አምስት ኮከብ የኢትዮጵያ ስካይላይት ሆቴልን በማስገንባት አየር መንገዱን ባለብዙ ዘርፍ ተቋም አድርገዋል።

🤝 የአፍሪካ አቪዬሽን መሪነት፦ የተለያዩ የአፍሪካ ሀገራት የራሳቸውን አየር መንገድ እንዲያቋቁሙና እንዲያጠናክሩ (ለምሳሌ ቶጎ፣ ማላዊ፣ ዛምቢያ) በሽርክና በመስራት "አፍሪካን የማስተሳሰር" ራዕይን በተግባር አሳይተዋል።

🌐 ዓለም አቀፍ ውክልና፦ በዓለም አቀፉ የአየር መንገድ ማህበር (IATA) የቦርድ አባልና በተባበሩት መንግስታት የዘላቂ ትራንስፖርት ከፍተኛ አማካሪ በመሆን አገልግለዋል።

🎖️ የተቀበሏቸው ታላላቅ ሽልማቶች
አቶ ተወልደ በሥራ ዘመናቸው ስፍር ቁጥር የሌላቸው ሽልማቶችን ያገኙ ሲሆን፣ ጥቂቶቹ የሚከተሉት ናቸው፦

🏅 የዓመቱ ምርጥ የአየር መንገድ ስራ አስፈፃሚ (CEO of the Year)፦ በተለያዩ ዓለም አቀፍ የአቪዬሽን መፅሄቶችና ተቋማት።

💼 የአፍሪካ ምርጥ የቢዝነስ መሪ (African Business Leader of the Year)፦ በአፍሪካ ኢኮኖሚ ላይ ላበረከቱት አስተዋፅኦ።

🎓 የክብር ዶክትሬት ዲግሪ፦ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲና ከሌሎች ዓለም አቀፍ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት።

🇫🇷 የፈረንሳይ የክብር ሌጌዎን ሽልማት (Legion of Honor)፦ በፈረንሳይ መንግስት የተሰጠ ከፍተኛ የክብር ሽልማት።

🎯 የአየር መንገድ ስልት ሽልማት (Airline Strategy Award)፦ ለተቋሙ ስኬትና ዕድገት ላሳዩት ልዩ ስትራቴጂካዊ አመራር።

...I think we need to take care before it is too LATE !!!

🌑 "የወሲብ ቅሌት አንጋፋው የኤፕስቲን ፋይል እና በሀገራችን እየታዩ ያሉ የዘመኑ የማጥመጃ ስልቶች፦ ምስጥራችሁን ፣ ክብራችሁን እና ደህንነታችሁን እንዴት እየጠበቃችሁ ነው?"⚖️

በዓለም ታሪክ ውስጥ ስልጣን፣ ሀብትና ዝና ለክፋት ተግባር ሲውሉ የሚያሳዩ ብዙ አሳዛኝ ክስተቶች አሉ። ከእነዚህም መካከል የጄፈሪ ኤፕስቲን ታሪክ እና በዙሪያው የነበሩ ተደማጭነት ያላቸው ግለሰቦች ትስስር የዘመናችን ትልቁ ማህበራዊ ጠባሳ ሆኖ ተመዝግቧል።

👤 ጄፈሪ ኤፕስቲን ማነው? (The Double Life of Jeffrey Epstein)
ጄፈሪ ኤፕስቲን አሜሪካዊ ቢሊየነር እና የፋይናንስ ባለሙያ የነበረ ሰው ሲሆን ህይወቱ በሁለት እጅግ ተቃራኒ ገጽታዎች የተሞላ ነበር፦

የሚታየው ገጽታ፦ ስኬታማና ብዙዎች ሊሆኑ የሚመኙት፤ እጅግ ውድ የሆኑ የግል ደሴቶች (እንደ Little St. James) ባለቤት፣ በታዋቂ ፖለቲከኞች፣ ሳይንቲስቶችና የጥበብ ሰዎች ዘንድ ተመራጭ ወዳጅ እና ለተለያዩ ተቋማት በሚሊዮን የሚቆጠር ዶላር የሚለግስ "ለጋስ" ተደርጎ ይታይ ነበር።

የተደበቀው ገጽታ፦ ከዚህ አንጸባራቂ ህይወት ጀርባ ግን ለዓመታት የዘለቀ፣ ስልታዊ በሆነ መንገድ ታዳጊ ወጣቶችንና ሴቶችን ለጾታዊ ጥቃት የሚያዘጋጅና የሚያዘዋውር መሪ የነበረ ሲሆን በ 2019 በቁጥጥር ስር ውሎ ለፍርድ እየተጠባበቀ ባለበት ወቅት፣ በኒውዮርክ እስር ቤት ውስጥ በሞት ተገኝቷል።

🤝 የስልጣን ትስስር እና የ"ክሊንተን" ስም መነሳት (Power Networks & Elite Complicity)
የኤፕስቲን ታሪክ እጅግ አሳዛኝና አነጋጋሪ የሆነው ብቻውን ስላልነበረ ነው። ታዋቂ የወንጀል አቀናባሪዎች ሁልጊዜም ከጀርባቸው ባለስልጣናትን እንደሚያስከትሉ ሁሉ፣ በዚህ ሰው ዙሪያም የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ቢል ክሊንተን (Bill Clinton)፣ የእንግሊዙ ልዑል አንድሪው (Prince Andrew) እና ሌሎችም ተደማጭነት ያላቸው ሰዎች ስም በተደጋጋሚ ተነስቷል።

ቢል ክሊንተን፦ ፕሬዝዳንቱ በኤፕስቲን የግል አውሮፕላን (Lo**ta Express ተብሎ በሚጠራው) በተደጋጋሚ መጓዛቸውና ወደ ደሴቱ ማቅናታቸው በሰነዶች ተረጋግጧል። ምንም እንኳ ክሊንተን "ስለ ኤፕስቲን ወንጀል ምንም አላውቅም" ቢሉም፣ እንዲህ ያሉ ጥልቅ ግንኙነቶች ግን "ስልጣን ለወንጀል ከለላ [Cover/Shield] ሊሆን ይችላልን?" የሚል ትልቅ ጥያቄ አስነስቷል። ይህ የሚያሳየው ጥቃቶች የሚፈጸሙት በብቸኛ ግለሰቦች ሳይሆን፣ ስልጣንና ዝና ባላቸው ሰዎች "የዝምታ ስምምነት" [Systemic Complicity] ታጅቦ እንደሆነ ነው።

📱 የዘመኑ አዳዲስ አዝማሚያዎች (Modern Digital Hazards)
በአሁኑ የዲጂታል ዘመን፣ በሀብታሞችና ባለስልጣናት ዙሪያ የሚፈጸሙ ጥቃቶች እንዲሁም እነሱን "ለማጥመድ" የሚደረጉ ሙከራዎች አዲስ መልክ ይዘዋል፦

Honey Trapping (የማጥመጃ ዘዴ)፦ ታዋቂ ሰዎችን በውሸት የፍቅር ታሪክ፣ እጅግ አዛኝ በመምሰል፣ ላቅ ያለ ሃይማኖታዊ አቀራረብን ወይንም ተአምራት የሚመስሉ ነገሮችን በማሳየት ቀርቦ ድርጊታቸውን በምስጢር መቅዳት፤ በኋላም ለጥቁር ገበያ [Blackmail] እና ለገንዘብ ማግኛ ማዋል በስፋት እየታየ ነው።

Recorded Conversations (የመረጃ ምንተፋ)፦ ማህበራዊ ሚዲያን በመጠቀም የግል ንግግሮችን፣ የወሲብ እና እርቃን ምስሎችን መቅዳት፤ የግለሰቦችን ስም ለማጥፋት ወይም ገንዘብ ለመጠየቅ እንደ መሣሪያ እያገለገለ ይገኛል።

የሀብት ተጽዕኖ [Wealth Coercion]፦ ባለሀብቶች ድሆችን መጀመሪያ በገንዘብ በማባበል፣ ቀጥሎም በማስፈራራት "ዝምታን በገንዘብ የመግዛት" አዝማሚያ አሁንም ትልቅ ማህበራዊ ስጋት ነው።

🛡️ መደረግ ያለባቸው ጥንቃቄዎች (Required Precautions)
ዲጂታል ንቃት [Digital Awareness]፦ በአሁኑ ጊዜ ማንኛውም ምስል ወይንም ቪዲዮ ከተቀረጸ በማንኛውም ሰው እጅ ሊገባ እንደሚችል ማወቅ። በኢንተርኔት ዓለም "ፍጹም ምስጢር" የሚባል ነገር የለም። ማንኛውም መልዕክት በማንኛውም ጊዜ ለጥቃት ሊውል ይችላል።

የ"አቋራጭ" ጥቅሞችን መጠራጠር፦ በድንገት የሚመጡ ልዩ ጥቅማጥቅሞች፣ የውጭ ሀገር ጉዞዎች ወይም የሞዴሊንግ እድሎች የትልቅ ወጥመድ መጀመሪያ ሊሆኑ ስለሚችሉ በጥልቀት ማጣራት።

ተጠያቂነት [Accountability]፦ ማንም ከህግ በላይ እንዳልሆነ በማመን፣ ጥቃት ሲደርስ በዝምታ ከመሸፈን ይልቅ ህጋዊና ስነ-ልቦናዊ መፍትሄ መፈለግ።

💡 የ ShalaBay ማጠቃለያ፦
ሀብትና ስልጣን ለሰው ልጆች መገልገያ እንጂ ሌሎችን ለመበዝበዝ የሚሰጡ "ፈቃዶች" አይደሉም። ከኤፕስቲንና መሰል ታሪኮች የምንማረው፣ በግፍ ላይ የተገነባ ማንኛውም ግንብ በመጨረሻ መናዱ እንደማይቀር ነው።

ውድ የ ShalaBay ተከታታዮች፦
የዲጂታል መረጃ ምንተፋ [Blackmail] ሰለባ የሆኑ ሰዎችን እንዴት መርዳት ይቻላል? ህጉስ እንዲህ ያሉ ስውር ወንጀሎችን ለመቆጣጠር ምን ያህል ዝግጁ ነው?

ሀሳባችሁን በኮሜንት አጋሩን። 👇

#ፍትህ #ጥንቃቄ #ኢትዮጵያ