Murtii Construction

CONSTRUCTION MANAGEMENT:
👉Delay Justification, Extension of time(EOT) እና የጊዜ ጉዳት መቀጮ/Liquidated damage/:

💫በኢትዮጵያ ይሁን በዓለም አቀፍ ደረጃ በሚካሄዱ የግንባታ ፕሮጀክቶች (Construction Projects) ላይ በስፋት ስለሚተገበሩት (Delay Justification)፣ (Time Extension Request) እና (Liquidated Damages) አተገባበር በመጠኑ ሃሳብ ለመስጠት የተጋጀ አጭር ፅሁፍ ነው፡፡

🚧1ኛ. የፕሮጀክት መዘግየት ምክንያታዊነት ማብራሪያ (Delay Justification)

⏺Contractor የተሰጠውን ስራ በቅድሚያ በውል በተወሰነው ጊዜ ማጠናቀቅ ግዴታ እንዳለበት ግልፅ ነው። ነገር ግን በተለያዩ ምክንያቶች ፕሮጀክቱ በጊዜ ላይጠናቀቅ ይችላል። ስለዚህ ለነዚህ የባከኑ ጊዜዎች አሳማኝ ምክንያቶች በማቅረብ የፕሮጀክቱን ቀሪ ስራዎች ለማጠናቀቅ የሚያስችለውን የጊዜ ማራዘሚያ ለመጠየቅ ይችላል።

🔰ለፕሮጀክት መዘግየት ምክንያቶች :

📍1. የፈጣሪ ቁጣ (Force Majeure):

*ከባድ ጎርፍ፣አውሎነፋስ፣መብረቅና የመሳሰሉ ከቁጥጥር ውጭ የሆኑ ምክንያቶች ናቸው።

📍2 በተቋራጭ ምክንያት የሚፈጠር መዘግየት:

*በውሉ ዕቅድ መሰረት የግንባታ ሀብቶችን/ማቴሪያል፣የሰው ሀይል፣ ማሽነሪና ባጀት ማቅረብ አለመቻል።

*የስራ አመራር ችግር/ከእቅድ ዝግጅት ችግር፣የማደራጀት ብቃት ማነስ፣የመምራት፣የክትትልና ቁጥጥር ብቃት ከማነስ/

📍3. በአማካሪ ምክንያት የሚከሰቱ

*ለማፅደቅ ማዘግየት/ዕቅድ፣ዲዛይን፣ሜትዶሎጂ፣ክፍያ... /

📍4. በአሰሪ ምክንያት የሚከሰቱ

*የክፍያ ማዘግየት፣ ቢሮክራሲ፣ የፍላጎት ለውጥ/Change & Variations.. /፣....

📍5. ከመሬት በታች ያልተጠበቁ ክስተቶች/Unforseen works/:

⏺ከመሬት በታች በሚሰራ ቁፋሮ ስራ ወቅት በመጠን ወይም በዓይነት የተለየ ስራ ሲያጋጥም/በውል ያልተጠቀሰ የአፈር ዓይነት/Unpredicted soil strata/፣ ቫኩም ወይም ቮይድ/void/፣ የማያቋርጥ የሚፈልቅ/ምንጭ ውሃ/Underground Water/፣ የደካማ አፈር ጥልቀትና መጠን/over volume of loss soil/፣...

📍6. በመንግስት የፖሊሲ ለውጥ ምክንያትና
📍7. ያልተጠበቀ ዝናብ
📍8. የፖለቲካ ጫና፣ጦርነትና ርሃብ

🚧2ኛ. የጊዜ ማራዘሚያ ጥያቄ ስለማቅረብ/EOT/

⏺ሥራ ተቋራጩ ለስራው መዘግየት ምክንያት ናቸው የሚላቸውን ነጥቦች አንድ በአንድ በመጥቀስ፣በማስረጃ በማብራራት ቀሪ ስራዎችን ለማጠናቀቅ የሚያስፈልገውን ተጨማሪ ጊዜ እንዲፈቀድለት ማቅረብ የሚችል ይሆናል።

🚧3ኛ. ለባከነ የግንባታ ጊዜ ''የጊዜ ጉዳት መቀጫ''/Liquidated damage/

⏺ተቋራጩ የውሉን የግንባታ ስራ በውሉ በተቀመጠው የጊዜ ገደብ በወቅቱ ሰርቶ ያላጠናቀቀ እንደሆነ ከውሉ ማጠናቀቂያ ጊዜ/completion date/ በኋላ ግንባታው እስከሚጠናቀቅበት ጊዜ ድረስ ለእያንዳንዱ ቀን ተቋራጩ የግንባታ መዘግየት ምክንያት ለአሰሪው የጊዜ ጉዳት መቀጫ/Liquidated damage/ የመክፈል ሀላፊነት ይኖርበታል፡፡

⏹በኮንስትራክሽን ውል ስለ ጊዜ አቆጣጠር

-የግንባታ ውል የተደረገበት ቀን/contract signing date/ ፣
-ሞቢላይዜሽን ፔሬድ/mobilization period/፣
-የሳይት መረከቢያ ቀን/site handover/፣
-የስራ መጀመሪያ ቀን/commencement date/ እና
-የስራ ማጠናቀቂያ ቀን/completion date/ የሚሉትን መረዳት የግንባታ የጊዜ የጉዳት መቀጫ/Liquidated damage/ የሚለውን በአግባቡ ለማወቅ ይጠቅማል፡፡

⏺እዚህ ላይ ሊታወቅ የሚገባው ነገር በኮንስትራክሽን ውሉ ላይ የተወሰነውን የስራ ክፍል ከውሉ የማጠናቀቂያ ጊዜ አስቀድሞ ማጠናቀቅ ውል ሊደረግ የሚችልበት እድልም አለ፡፡/Partial completion/ ማለት ነው፡፡የቀን አቆጣጠሩ ከላይ እንደተብራራው የሚሰላ ይሆናል፡፡

⏺ሌላው ተቋራጩ ወደ መዘግየት ቅጣት እንዲገባ ከመደረጉ አስቀድሞ በአግባቡ መረጋገጥ ያለበት ነገር መሀንዲሱ ለተቋራጩ የጊዜ ማራዘሚያ/Extension of Time / ፈቅዷል ወይስ አልፈቀደም የሚለው ነጥብ ነው፡፡

⏺ምክንያቱም ለተቋራጩ የጊዜ ማራዘሚያ ተፈቅዶለት ከሆነ የግንባታ ማጠናቀቂያ ጊዜውም አብሮ ስለሚራዘምና ቀኑ ስለሚቀየር ነው፡፡

⏹የሀገራችን የህግ ማዕቀፍ በዚህ ረገድ ምን ይላል?

⏺በፍትሀብሄር ህግ አንቀጽ 1887 እስከ 1895 ድረስ የተደነገጉትን መዳሰስ ይጠይቃል፡፡

⏺በፍትሀብሄር ህግ አንቀጽ 1889 ላይ ተዋዋዮች በውላቸው ምናልባት አንደኛው ወገን እንደውሉ ግዴታውን ያልፈጸመ እንደሆነ ወይም አጓድሎ የፈጸመ እንደሆነ ወይም አዘግይቶ የፈጸመ እንደሆነ የሚከፍለውን የመቀጮ መጠን አስቀድመው በውላቸው ለመወሰን እንደሚችሉ በሚፈቅድ መልኩ ተደንግጓል፡፡
▶️እዚህ ላይ የውል ግዴታን አዘግይቶ መፈጸም ስለሚያስከትለው ቅጣት የሚዋዋሉት በተለይ የግንባታ ጊዜ የጉዳት መቀጫ/liquidated damage/ የሚመለከት ይሆናል፡፡

⏺የመዘግየት ቅጣት ስምምነት ባለ ጊዜ አሰሪው የውሉ ስራ እንዲፈጸምና የቅጣት ገንዘቡንም ለመቀበል መብት እንደሚኖረው የፍ/ህ/ቁ 1890(2) ይደነግጋል፡፡እንደዚሁም አሰሪው ኪሳራ ባይደርስበት እንኳ የመዘግየት ቅጣት ገንዘቡ ሊከፈለው እንደሚገባ የፍ/ህ/ቁ 1892(1) ይደነግጋል፡፡

⏺እንግዲህ ተቋራጩ ግንባታውን በወቅቱ ያላጠናቀቀው አሰሪውን ሆነ ብሎ ለመጉዳት አስቦ ጉልህ በሆነ ቸልተኝነት ወይም በከባድ ጥፋት መሆኑ የተረጋገጠ እንደሆነ አሰሪው በውሉ ከተቀመጠው የቅጣት ገንዘብ በላይ በደረሰበት ትክክለኛ ጉዳት መጠን ልክ ከተቋራጩ ላይ ኪሳራ ለመጠየቅ እንደሚችል የፍ/ህ/ቁ 1892(2) ይደነግጋል፡፡

⏺ሌላው የመዘግየት ቅጣት መጠን በዳኞች ሊቀነስ የሚችልበት እድል ስለመኖሩ የፍ/ህ/ቁ 1893 ይደነግጋል፡፡ይሄውም ተቋራጩ ግዴታውን በከፊል የፈጸመ ሆኖ ሲገኝ ነው፡፡ይህ ማለት ተቋራጩ ባከናወነው ስራ ሁሉ ቅጣት የሚጣልበት አይሆንም ማለት ነው፡፡

⏺በዚህ ረገድ በሲቪል ግንባታ ስራዎች ቋሚ የውል መተዳደሪያ አንቀጽ 47(1) ላይ ተቋራጩ ስራውን በውሉ የማጠናቀቂያ ጊዜ ካላጠናቀቀ ለዘገየበት ለእያንዳንዱ ቀን የውሉን ዋጋ 1/1000 እንደሚከፍል እና ይሄውም አጠቃላይ መጠኑ ከውሉ ዋጋ ከ10% መብለጥ እንደማይችል ይደነግጋል፡፡ሆኖም ግን በከፊል ለተከናወነው ስራ መሀንዲሱ ማረጋገጫ ሰርተፍኬት በሰጠ ጊዜ የቅጣቱ መጠን የሚሰላው ባልተከናወነው ስራ መጠን ዋጋ ላይ በመመስረት ይሆናል ማለት ነው፡፡

📜በመጨረሻም የመዘግየት ቅጣት በኛ ሀገር ከላይ እንዳየነው እንደቅጣት የሚቆጠርና በህጉ ቅጣቱ እውቅና የሚሰጠው ሲሆን በኮመን ሎው የህግ ስርአት ግን ቅጣት አይደለም፡፡በኮመን ሎው የጊዜ የጉዳት መቀጫ በአሰሪው ላይ ከደረሰው ጉዳት ጋር እኩል ሆኖ መመዛዘን የሚኖርበት ሲሆን የቅጣት አይነት ተመሳሳይ ባህሪ ካለው ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡

🎲ከወደዱት ለሌሎች ያጋሩ

Delay Justification, Extension of Time (EOT), and Liquidated Damages

1. Delay Justification
When work cannot be finished on the agreed date, the contractor must explain the cause.
Valid reasons include:
Late drawings/approvals by the client
Extra work/variations instructed by the client
Unforeseen site conditions (e.g., hidden utilities, hard rock, flooding)
Force majeure (pandemic, war, extreme weather, etc.)
Contractor must submit evidence: site records, letters, progress reports.
If the reason is valid → contractor is not responsible for that delay.
2. Extension of Time (EOT)
EOT is the official approval to extend the completion date.
It is only given if the delay justification is accepted.
Protects the contractor from being penalized for delays beyond their control.
Must be requested formally and on time with proper documentation.
New completion date = Original completion date + Approved EOT days.
3. Liquidated Damages (LD) / የጊዜ ጉዳት መቀጮ
If the contractor fails to finish the project after the agreed time (plus any EOT), then LD applies.
LD is a pre-agreed daily or weekly charge written in the contract (e.g., $2,000 per day).
It is not a punishment, but compensation for the employer’s losses due to late handover (extra supervision, lost revenue, rental costs, etc.).
LD continues until the actual completion date.
4. How They Link
Contractor faces delay → submits Delay Justification.
Engineer/Client reviews → grants or rejects EOT.
If EOT granted → no penalty for that period.
If EOT rejected and project is late → LD applies.
✅ Simple formula:
Good reason + proof = EOT (no penalty).
No valid reason = LD (financial penalty).

👉ሕንፃ ግንባታ

🚧የሕንፃ ዕቅድ መርሆዎች

⏺1. አቀማመጥ (Aspect)፡ መስኮቶችን እና በሮችን በውጫዊ ግድግዳዎች ውስጥ በማስቀመጥ የተፈጥሮ ስጦታዎችን ለምሳሌ የፀሐይ ብርሃንን፣ ነፋስን ወይም ቀላል ነፋስጋጋን ከፍተኛ ጥቅም ከእነዚህ ለማግኘት ነው።

⏺2. የግቢ እይታ (Prospect)፡ ከመስኮት፣ በር እና ባልኮኒ በኩል ከሚታዩ የሚፈለጉ እይታዎች ለምሳሌ አትክልት፣ ሐይቅ፣ ባሕር፣ ወንዝ ወዘተ ጥቅም ማግኘት ነው።

⏺3. አቅጣጫ (Orientation)፡ ክፍሎችን ከሰሜን አቅጣጫ ጋር በማነፃፀር መቀመጥ ነው።

⏺4. ግላዊነት (Privacy)

⏺5. የውስጥ ንቅናቄ (Circulation)፡ በሕንፃው ውስጥ ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ ለመሄድ የሚደረግ እንቅስቃሴን ያመለክታል።

⏺6. ማጠናከሪያ/ማከፋፈል (Grouping)፡ ተመሳሳይ ወይም ተመሳሳይ ተግባር ያላቸውን ክፍሎች አንድ ላይ በማጠናከር ዕቅድ መፍጠር ነው።

⏺7. የቦታ ስሜት (Roominess)፡ ለአንድ ክፍል የቦታ ትልቅነት ወይም ትንሽነት ያለው ስሜት ነው።

⏺8. የቤት እቃ ፍላጎት (Furniture requirements)

⏺9. ግምገማ (Sanitation)፡ ግምገማ ብርሃን እና አየር ማስገቢያ ጉዳዮችን ያጠቃልላል። በተጨማሪም ለመፍሰስ ውሃ አቅዶች ትክክለኛ ዕቅድ ማውጣትን ያካትታል።

⏺10. ውበት (Elegance)፡ ይህ የሕንፃውን ውጫዊ ገጽታ (አቀማመጥ) ያመለክታል። የሕንፃው ፊት ለፊት ያለው ገጽታ ውበታማ እና አስደሳች መሆን አለበት።

⏺11. ኢኮኖሚ (Economy)፡ የሕንፃ ዕቅድ ማውጣት በኢኮኖሚ መሰረት መሆን አለበት።

⏺12. መድረስ (Access)፡ ይህ መርሆ ከአንድ ክፍል ወደ ሌላ ክፍል በቀላሉ ለመሄድ ያለውን አስፈላጊነት ያጎዳግራል።

⏺13. የሥነ ሕንፃ አጋጣሚ (Architectural composition)፡ ይህ መርሆ የሕንፃውን ውበት ያጠቃልላል። የሥነ ሕንፃ ጽንሰ ሀሳቦች ለምሳሌ አንድነት፣ ልዩነት፣ መጠን፣ ተመጣጣኝነት፣ የክብደት አጋጣሚ ወዘተ ግምት ውስጥ ይገባሉ።

⏺14. አየር ንብረት እና ተጽዕኖ (Climate and it's affect)፡ የአንድ ቦታ አየር ንብረት የሕንፃ ዕቅድ ማውጣትን ይጎድላል። (ለምሳሌ፡ በኢትዮጵያ ውስጥ በተለያዩ ከፍታዎች ላይ ያሉ አየር ንብረቶች የሕንፃ ዲዛይን ይነሳሳሉ)።

Understanding Cement Testing: A Practical Guide:

Cement is the backbone of construction, and its quality directly impacts the durability and safety of structures. To ensure reliability, several key tests are carried out. Here’s a clear breakdown of the essentials:

1. Fineness Test
Determines how fine the particles are. Finer cement hydrates faster, boosting early strength. Done with a 90-micron sieve or Blaine air permeability test.

2. Consistency Test
Finds the water needed for standard paste consistency. Ensures proper workability and strength. Measured with the Vicat Apparatus. Correct water-cement ratio is critical for performance.

3. Setting Time Test
Checks both initial (when setting starts) and final (when fully set) times using the Vicat Apparatus. Proper timing is vital for mixing, placing, and finishing without quality loss.

4. Soundness Test
Assesses cement’s resistance to expansion after setting. Conducted with Le-Chatelier or autoclave methods. Prevents future cracks and structural damage.

5. Compressive Strength Test
Measures mortar cube strength at 3, 7, and 28 days. The most important test, as it defines cement’s load-bearing capacity per IS code standards (33, 43, 53 OPC).

6. Heat of Hydration Test (for special cases)
Tracks heat released during hydration, vital for mass concreting like dams. Uses a Le-Chatelier flask. Prevents cracks from excessive heat buildup.

Why These Tests Matter
Together, these tests ensure cement meets strength, durability, and workability standards. Compliance with codes guarantees long-lasting performance, protecting both infrastructure and investment.

Practical Value
For professionals, knowing these tests supports smarter planning and quality control. From small projects to large-scale builds, regular cement testing is a must for excellence.