Ravnoplov

PREDNJA ILI ČISTA SOBA U STARIM SOMBORSKIM KUĆAMA

Priča sa sajta RAVNOPLOV o prednjoj, "čistoj" ili gostinskoj sobi, kako se sve nazivala prva prostorija u tipskoj ruralnoj kući u Somboru i na salašima u okolini grada.

Kako je bila nameštena, kada se koristila, čime je grejana, šta je stojalo po njenim zidovima, šta kraj prozora, kakvi su bili podovi u ovim sobama, šta je u njoj čuvano - u prilogu koji sledi, sa nekoliko izvornih ilustracija (na slici: prednja soba na Dida-Hornjakovom salašu kraj Sombora).

https://www.ravnoplov.rs/prednja-ili-cista-soba-u-starim.../

VOJVODINO STARA, ZAR TI NEMAŠ STIDA?

Prilog sa sajta RAVNOPLOV posvećen je jednoj od najpoznatijih rodoljubivih i protestnih pesama tada još mladog vojvođanskog pesnika, Somborca Veljka Petrovića (1884–1967).

Pesma „Vojvodino stara, zar ti nemaš stida?“, napisana pre 115 godina (1911), nastala je kao snažna poetska reakcija na postepeno iskorenjivanje vojvođanskih Srba, odnarođivanje inteligencije, propadanje viših društvenih slojeva, političke razdore, udvorički odnos prema vlastima, zanemarivanje nacionalnog nasleđa i gašenje kolektivnog ponosa.

Oštra u sudu, gotovo nemilosrdna u opomeni, a snažna i upečatljiva u pesničkom izrazu, ova pesma i danas, posle više od jednog stoleća, zadržava uznemirujuće elemente savremenosti.

Svoj poetski i moralni vrhunac dostiže u završnoj strofi:

I zar nema spasa? Ćuti ravan troma.
Samo zadnja dva-tri dobra tvoja sina,
izopštena, mrska sred rođenog doma,
što zubima lome gvožđe svojih klina.
O, njih tvoja propast i sramota bole,
i oni očajno, dok još ima vida,
proklinju te, tresu, i viču, i mole:
– Vojvodino stara, zar ti nemaš stida?

Više o nastanku, značenju i odjeku ove znamenite pesme, uz njen celovit tekst, pročitajte u prilogu koji sledi.

https://www.ravnoplov.rs/vojvodino-stara-zar-ti-nemas-stida/