Data Protection & Technology Institute

Te dashur Miq te Qendres DPTI:

Gjate ketyre diteve ka dale per konsultim publik me Grupet e Interesit "Projektligji per Inteligjencen Artificiale", dhe i cili konsiston ne perafrimin e legjislacionit te BE-se (EU AI Act).

Me poshte po ju japim ne menyre te permbledhur se ne cfare konsiton ky Projektligj:

1. Qellimi dhe Struktura e Aktit

Ky projektligj synon te normoje zhvillimin, vendosjen ne treg, venien ne sherbim dhe perdorimin e sistemeve te inteligjences artificiale (IA) ne Shqiperi.

Dokumenti eshte hartuar i perafruar plotesisht me strukturen dhe parimet e Rregullores Evropiane te IA-se (AI Act - Rregullorja (BE) 2024/1689). Ai organizohet ne 9 krere, 106 nene dhe 13 anekse.

Garantimi i nje IA-je te besueshme dhe te sigurt, duke mbrojtur shendetin, sigurine, te dhenat personale dhe te drejtat themelore te qytetareve.

Parashikohen masa specifike per ndermarrjet e vogla, te mesme dhe start-up-et, duke perfshire krijimin e "sandbox-eve rregullatore" (mjedise te kontrolluara testimi).

2. Praktikat e Ndaluara te IA-se (Neni 5)

Projektligji ndalon ne menyre te prere disa aplikime te papranueshme te IA-se qe cenojne individin, te tilla si:

a) Sistemet qe perdorin teknika manipuluese, mashtruese ose tej ndergjegjes se personit per te demtuar aftesine e tyre vendimmarrese.
b) Shfrytezimi i dobesive te individeve per shkak te moshes, aftesise se kufizuar apo situates ekonomiko-sociale.
c) Sistemet e vleresimit apo klasifikimit te sjelljes sociale (social scoring).
d) Krijimi apo zgjerimi i bazave te te dhenave per njohjen e fytyres permes mbledhjes se pafokusuar nga interneti apo kamerat e sigurise.
e) Sistemet e njohjes se emocioneve ne vendet e punes dhe ne institucionet arsimore (perveç rasteve mjekesore ose te sigurise).
f) Perdorimi i sistemeve te identifikimit biometrik "ne kohe reale" ne hapesira publike nga organet e zbatimit te ligjit, me perjashtim te rasteve strikte (si kerkimi i viktimave te rrembimit apo parandalimi i sulmeve terroriste) dhe vetem me autorizim paraprak gjyqesor.

3. Sistemet me Rrezik te Larte dhe Detyrimet (Kreu III)

a) Sistemet e IA-se klasifikohen si me rrezik te larte nese perdoren si komponente sigurie te produkteve qe i nenshtrohen vleresimit nga pale te treta, ose nese bejne pjese ne raste specifike perdorimi (si p.sh. profilizimi i personave fizike).
b) Ofruesit e ketyre sistemeve duhet te ngrene nje sistem te menaxhimit te rrezikut, te garantojne cilesine dhe qeverisjen e te dhenave, te perpilone dokumentacion teknik paraprak dhe te sigurojne mundesine e nje mbikeqyrjeje efektive njerezore.
c) Kerkohet teknikisht qe keto sisteme te mundesojne regjistrimin automatik te ngjarjeve (log-eve) per te pakten gjashte muaj.

4. Arkitektura Institucionale

Institucionet pergjegjese te ngarkuara per zbatimin e ketij projektligji do te jene:

a. AKSHI – si autoritet koordinues dhe Strukture per IA-ne.
b. Autoriteti pergjegjes per mbikeqyrjen e tregut.
c. Komisioneri per te Drejten e Informimit dhe Mbrojtjen e te Dhenave Personale.

Qendra DPTI i inkurajon te gjithe grupet e interesit si dhe Shoqerine civile qe te japin komentet/sugjerimet e tyre per permiresimin e ketij Projektligji dhe te jete sa me i zbatueshem per te gjitha palet.

Komentet/sugjerimet tuaja mund ti dergoni ne menyre zyrtare prane [email protected]

Të dashur Miq të faqes tonë,

Këtë 1 Qershor, dëshirojmë të sjellim në vëmëndjen tuaj rëndësinë e ruajtjes së privatësisë së fëmijëve.

Ne ndajmë shpesh online momente të bukura familjare: festa, udhëtime apo kujtime me fëmijët tanë. Por sapo publikohen në internet, fotot dhe të dhënat personale mund të shpërndahen pa kontroll dhe të mbeten përgjithmonë online.

Me sloganin , ne dëshirojmë të rrisim ndërgjegjësimin për mbrojtjen e privatësisë së fëmijëve në botën digjitale.

Fenomeni “Sharenting” (Share + Parenting) përshkruan publikimin e tepërt të fotove të fëmijëve nga prindërit. Kjo krijon një gjurmë digjitale për fëmijën që në moshë shumë të hershme, shpesh pa pëlqimin e tij.

Rreziku shtohet edhe nga zhvillimi i Inteligjencës Artificiale (AI). Teknologjitë e njohjes së fytyrës dhe algoritmet e AI mund të mbledhin, analizojnë dhe përdorin imazhet e fëmijëve për profilizim, reklama apo manipulime si deepfake. Ekspertët paralajmërojnë se deri në vitin 2030, shumica e rasteve të vjedhjes së identitetit të fëmijëve do të lidhen me ndarjen e tepërt të të dhënave online.

Këshilla Praktike

- Bëni foto me kujdes dhe shmangni identifikimin e drejtpërdrejtë të fëmijëve.
- Fshihni fytyrat me blur ose emoji kur është e nevojshme.
-Mendoni mirë para se të publikoni foto apo informacione personale.
-Përdorni cilësimet e privatësisë në rrjetet sociale.
-Flisni me fëmijët për sigurinë online dhe respektoni mendimin e tyre.
-Mos publikoni foto të fëmijëve të tjerë pa lejen e prindërve.

Duke vepruar me përgjegjësi, mund të ndajmë kujtime të bukura duke mbrojtur privatësinë dhe sigurinë e fëmijëve tanë.

Ky mesazh sensibilizues vjen nga Qendra "Data Protection & Technology Institute".