GO2

Në mesin e Luftës së Dytë Botërore, kishte ende njerëz që përpiqeshin të bënin detyrën e tyre ndaj vendit, si patriotë – dhe ndaj shkencës, si profesionistë. Është fat që njerëz të tillë nuk i kanë munguar asnjë kulture dhe kombi - përfshi , atëherë një vend pothuajse krejt agrar. Pesha e madhe që zinte bujqësia dhe blegtoria në ekonominë kombëtare të gjysmës së parë të shekullit XX, diktoi domosdoshmërinë e kualifikimit të një brezi teknicienësh të devotshëm për të kontribuuar në përparimin e këtyre dy drejtimeve. Të tillë ishin sidomos (Visoka), e me radhë Panariti, , , , , , , , , , , , , etj., pa harruar idealistin . Të shkolluar në universitetet më të mira europiane të kohës, ata zgjodhën të ktheheshin dhe të kontribuonin në Shqipëri. Shumë prej tyre studiuan pa bursë nga shteti shqiptar, e madje disa u persekutuan nga shteti i mbretit, i pushtuesit – e më vonë - i diktatorit. Megjithatë përmes angazhimit në krye të fermave, instituteve, laboratorëve, drejtorive, ministrive, reformave apo revistave përkatëse ata i dhanë drejtim problemeve specifike me të cilat ndeshej Shqipërisa e mesit të Luftës së Dytë Botërore, që nga mungesa e teknikës dhe teknologjisë e deri te mentaliteti i bujkut dhe blegtorit, duke lënë pas një trashëgimi të vyer tashmë jo vetëm për botën agrare, por edhe për kulturën shqiptare.

Falë kësaj trashëgimie të një periudhe aq të errët si Lufta e Dytë Botërore, sot kemi mjaft të dhëna edhe për shtegëtimin e bagëtive - transhumancën – tema kryesore e projektit Tramontana. Në numrin e ri (39) të gazetës , do të gjeni një përmbledhje të studimit voluminoz të dr. Ilia Mitrushi-Panariti për kullotat e Shqipërisë në vitin 1943, përfshi inventarin e sipërfaqeve kullosore dhe të krerëve të bagëtive në të gjithë vendin – si dhe hartën e shtegëtimeve të bagëtive në këtë periudhë (imazhi bashkëngjitur).
Në këtë numër do të gjeni gjithashtu një historik të shkurtër të shtegëtimit të bagëtive që nga shekulli XIV në , shkruar nga , por edhe gjendjen e sotme të transhumancës në Italinë Qendrore, shkruar nga . Krahas tyre, në këtë numër do të gjeni edhe një kronikë të takimit me komunitetin baritor të zhvilluar kohët e fundit në Lëpushë nga shoqata “Vlerat Baritore” dhe GO2Albania, si dhe një tjetër kronikë të ekspozitës “Shtigje bari dhe shkëmbi” kushtuar transhumancës europiane - hapur në Luginën Senales të Tirolit të Jugut në Itali dhe në Castro Daire të Portugalisë. Në këtë ekspozitë u paraqitën materiale vizuale dhe zanore nga Portugalia, Spanja, Italia, Franca, Rumania, Polonia, Austria dhe Shqipëria – kjo e fundit e përfaqësuar përmes punës kërkimore të bërë nga GO2Albania në këtë drejtim.
Gazeta VIJA tashmë publikohet në dy gjuhë. Më poshtë janë lidhjet sipas gjuhëve përkatëse:
VIJA në Shqip: https://issuu.com/go2albania/docs/vija_39_alb
VIJA në Anglisht: https://issuu.com/go2albania/docs/vija_39_eng

ENGLISH
Amidst World War II, there were still individuals who remained committed to their duty to the country as patriots—and to science as professionals. Fortunately, no culture or nation has ever lacked such people, including Albania, which at the time was an almost entirely an agrarian country. The significant role that agriculture and livestock played in the national economy during the first half of the 20th century made it essential to train a generation of dedicated technicians to advance these two fields.
Among them were notably Vasfi Samimi (Visoka), Ilia Mitrushi Panariti, Selim Zyma, Dalip Zavalani, Jovan Adham, Grigor Vavako, Kadri Vrioni, Myslim Ballhysa, Naum Vreto, Fadil Drenova, Isuf Allamani, Jakov Milaj, Petrit Zenelhoxha, Gaqo Tashko, Kolë Kiri, and the idealist Bilal Golemi. After received an educational background at the finest European universities of the time, they chose to return to Albania and contribute to its development. Many pursued their studies without scholarships from the Albanian state, and some even faced persecution by the government of the monarch—the conqueror—and later by that of the dictator.
Nevertheless, through their dedication leading farms, institutes, laboratories, directorates, ministries, reforms, and relevant publications, they addressed the specific challenges Albania faced during World War II. The topics ranged from the lack of technical knowledge and technology to the mindset of farmers and livestock breeders. Their efforts left behind a valuable legacy, not only for the agriculture sector but also for Albanian culture as a whole.
Thanks to the legacy of a dark period such as World War II, we now have valuable data on livestock migration—transhumance—the main theme of the Tramontana project. In the latest issue (No. 39) of VIJA journal, you’ll find a summary of the extensive study by Dr. Ilia Mitrushi-Panariti on Albania’s pastures in 1943, including a detailed inventory of grazing areas and livestock numbers across the country, along with a map illustrating livestock migration during that period (attached ).
This issue also features a brief history of livestock migration in Romania dating back to the 14th century - written by Ioan Augustin Goia, as well as an overview of the current state of transhumance in Central Italy - written by Silvia Pallini. Additionally, you’ll find a chronicle of a recent gathering with the pastoral community in , , organized by the Vlerat Baritore and GO2Albania associations. Another highlight is a report on the exhibition 'Paths of Grass and Rock', dedicated to European transhumance, held in both the Senales Valley of South Tyrol, Italy, and in Castro Daire, Portugal. The exhibition showcased visual and audio materials from , , , , , , , and —represented through the research conducted by GO2Albania.
journal is now published in two languages. You can access the respective editions via the links below:
VIJA in Albanian: https://issuu.com/go2albania/docs/vija_39_alb
VIJA in English: https://issuu.com/go2albania/docs/vija_39_eng

__________

Realizuar në kuadër të Réseau Tramontana, programi Creative Europe. Bashkëfinancuar nga Bashkimi Europian.
Binaural Nodar
Bambun APS
Ràdio País
Akademia Profil
Anthropologica ORMA
Assoсiazione LEM-Italia

Ostau Comenges