Histori

Pse Gjermania e humbi Luftën e Dytë Botërore? Bertrand Russell përfundon, në thelb, se rënia e tyre u nxit nga një ideologji fanatike, irracionale, raciste dhe urrejtëse; me fjalë të tjera, ata ishin nazistë.
Russell shpjegon:
"Fanatikët nuk janë të gatshëm të pranojnë zbulimet shkencore të bëra nga armiqtë e tyre, dhe prandaj së shpejti mbeten prapa atyre, pamja e të cilëve është më kozmopolit. Pas fitores së tyre Aleatët u befasuan kur gjetën se sa pak përparim kishin bërë gjermanët drejt ndërtimit të bombave atomike. Kjo ishte kryesisht sepse ata nuk do të punësonin fizikantë që ishin hebrenj ose anti-nazistë. Fanatizmi i tyre nxiti shumë edhe lëvizjet e rezistencës në territoret e pushtuara. Britanikët hynë në luftën e dytë botërore si një detyrë e rëndë, pa asnjë mënyrë në shpirtin e kryqëzatës. Rusët dhe amerikanët u shkatërruan në vetëmbrojtje nga sulme të paprovokuara. Vetëm nazistët u frymëzuan nga fanatizmi, dhe fanatizmi i tyre kontribuoi jo pak në rënien e tyre. Unë mendoj se nuk mund të ketë dyshim se po të kishin qenë më racional pushtetarët e tyre, ata do ta kishin fituar luftën, pasi nuk do ta kishin sulmuar Rusinë ose nuk do ta kishin inkurajuar japonezët të sulmojnë Amerikën. ”
EKSCERPTI I PLOTË: Pse fanatizmi sjell humbje, transkriptimi i transmetimit të BBC (23 shtator 1948)
━━━
“Gjeneralët që komandonin ushtritë romake në ditët kur Perandoria po zgjerohej më shpejt ishin në pjesën më të madhe skeptikët epikurianë. Motivet e tyre ishin më krudetat e mundshme: të plaçkitnin rezervat e arit të tempujve, duke mbajtur gjysmën dhe duke shpërndarë gjysmën tjetër midis ushtarëve; të shkatërronin qytetet që ishin rivalë tregtarë të Romës; e kështu me radhë. Romakët e mëvonshëm, paganët dhe të krishterët, u fundosën në supersticion; ata u bënë gjithnjë e më fanatikë deri në rënien e Kostandinopojës në 1453, dhe çdo rritje e fanatizmit solli disfatë të freskët.
E njëjta gjë është e vërtetë për Muhamedanët. Në ditët e mëdha të pushtimeve të tyre të hershme, udhëheqësit e tyre ishin skeptikë, të cilët në fillim kishin kundërshtuar sektin e ri të Profetit dhe u bashkuan vetëm kur panë se në të kishte para. Ky qëndrim skeptik zgjati gjatë gjithë ditëve të mëdha të Kalifatit; kur fanatizmi filloi të mbizotëronte, humbja e fuqisë ushtarake erdhi me të.
Në shekullin e gjashtëmbëdhjetë, më fanatikja e fuqive të mëdha ishte Spanja. Pavarësisht çdo avantazhi - një popullsi e guximshme dhe luftarake, një pozitë e shkëlqyer gjeografike dhe të gjitha burimet e Indive - fuqia spanjolle u rrëzua. Hebrenjtë dhe Moors, banorët më industrialë dhe më të civilizuar të gadishullit, u dëbuan, në dëm të madh të shtetit. Holanda humbi përmes mosdëshirës për të praktikuar tolerimin. Pas shkatërrimit të gjatë pa fryt të luftërave të fesë, kur Paqja e Vestfalisë dhe rrëzimi i puritanëve anglezë kishin treguar se asnjë ekstremistë nuk mund të fitonte, pjesa më e madhe e pasurisë dhe pushtetit erdhi tek latitudinarët holandezë dhe anglezë. Revokimi i Edikteve të Nantes, duke transferuar industri të dobishme nga Franca në Angli, përgatiti rrugën për fitoren angleze në Luftën e Shtatë viteve.
Në asnjë fazë të kësaj historie të gjatë nuk ishte fitorja e lidhur me fanatizmin.
Historia më e fundit tregon se në këtë aspekt nuk ka asnjë ndryshim. Britanikët hynë në luftën e dytë botërore si një detyrë e rëndë, pa asnjë mënyrë në shpirtin e kryqëzatës. Rusët dhe amerikanët u shkatërruan në vetëmbrojtje nga sulme të paprovokuara. Vetëm nazistët u frymëzuan nga fanatizmi, dhe fanatizmi i tyre kontribuoi jo pak në rënien e tyre. Pas fitores së tyre Aleatët u befasuan kur gjetën se sa pak përparim kishin bërë gjermanët drejt ndërtimit të bombave atomike. Kjo ishte kryesisht sepse ata nuk do të punësonin fizikantë që ishin hebrenj ose anti-nazistë. Fanatizmi i tyre nxiti shumë edhe lëvizjet e rezistencës në territoret e pushtuara. Unë mendoj se nuk mund të ketë dyshim se po të kishin qenë më racional pushtetarët e tyre, ata do ta kishin fituar luftën, pasi nuk do ta kishin sulmuar Rusinë ose nuk do ta kishin inkurajuar japonezët të sulmojnë Amerikën.
Ata që mbajnë atë fanatizëm mund të mposhten vetëm me fanatizëm rival nuk mund të apelojnë në fakte në mbështetje të mendimit të tyre. Fitorja në luftën moderne varet kryesisht nga burimet natyrore, aftësia industriale dhe shkencore dhe nga mprehtësia në ata që përcaktojnë politikën. Nga këto kërkesa, shkathtësia dhe shrewdness nuk ka aq të ngjarë të gjenden midis fanatikëve sa midis burrave, pamja e të cilëve është më pothuajse shkencore. Fanatics nuk janë të gatshëm të pranojnë zbulimet shkencore të bëra nga armiqtë e tyre, dhe për këtë arsye së shpejti mbeten prapa atyre, pamja e të cilëve është më kozmopolit. "
— , Pse Fanatizmi sjell humbje, transkriptimi i BBC (23 Shtator 1948)
━━━
Imazhi: Fotografi e mundshme e Tsvi C. Nussbaum, një i mbijetuar i Holokaustit, i njohur thjesht si "Djali" në fotografinë e famshme të Luftës së Dytë Botërore gjatë Kryengritjes së Getos së Varshavës. Fotografia gjithashtu paraqet Josef Blösche, një SS Rottenführer me nën-mitraloz MP18 në dorë në të djathtë. Blosche u bë i njohur në botë si një simbol i mizorisë naziste për shkak të kësaj fotografie. Ai u dënua me vdekje dhe u ekzekutua për vrasjen personale të rreth 2,000 personave duke përfshirë fëmijë, të hendikepuar, të moshuar, gra shtatzëna dhe madje disa foshnja të sapolindura.

Gestapo-ja e quajti “gruan më të rrezikshme në Evropë”.
Ajo ecte duke çaluar, me një këmbë druri që e quante “Cuthbert”.
---
Franca e pushtuar, 1942
Ushtarët nazistë kontrollonin çdo rrugë, çdo fshat, çdo hije. Gestapo kishte informatorë kudo. Një fjalë e gabuar mund të të sillte torturë ose vdekje.
Dhe mes atij makthi, një grua me shportë dhe shami i bënte nazistët të dukeshin budallenj.
Ajo çalonte në tregje, fliste me fermerë, derdhte qumësht dhe pastronte dysheme. Ndërsa oficerët nazistë e shihnin thjesht si një fshatare të zakonshme, ajo drejtonte operacione sabotimi që shkatërronin linjat e furnizimit të tyre.
Gestapo-ja e dinte se dikush ishte pas këtyre sulmeve, por nuk mund të kuptonte kush.
E quanin “Zonja që Çalon”.
Emri i saj i vërtetë ishte Virginia Hall.
---
Fillimet e saj!
E lindur në Baltimore në vitin 1906, Virginia ishte e zgjuar, aventuriere dhe fliste rrjedhshëm frëngjisht, gjermanisht, italisht dhe rusisht. Donte të bëhej diplomate — të përfaqësonte vendin e saj në skenën botërore.
Por në vitin 1933, një aksident gjuetie në Turqi i ndryshoi jetën përgjithmonë: u qëllua aksidentalisht në këmbën e majtë. Plaga mori gangrenë dhe mjekët u detyruan ta amputonin nën gju.
I vendosën një këmbë druri, të cilën ajo e quajti “Cuthbert”.
Departamenti Amerikan i Shtetit kishte një rregull të hekurt: nuk pranohen persona të gjymtuar në shërbimin diplomatik.
Pavarësisht inteligjencës, aftësive gjuhësore dhe vendosmërisë së saj, ëndrra e saj dukej e mbaruar.
Ose të paktën, kështu mendonin të tjerët.
---
Lufta e Dytë Botërore
Kur shpërtheu lufta dhe Franca ra nën pushtimin nazist më 1940, Virginia refuzoi të rrinte duarkryq. Nëse vendi i saj nuk do ta përdorte, atë do ta bënte Britania.
Në vitin 1941 ajo u rekrutua nga SOE – ushtria sekrete e Churchill-it për spiunazh dhe sabotim prapa vijave të armikut. U bë një nga gratë e para agjente që dërgoheshin në Francën e pushtuar.
Koveri i saj: gazetare amerikane e New York Post.
Misioni i vërtetë: organizimi i rrjeteve të rezistencës, koordinimi i furnizimeve me armë, ndihma për arratisjen e agjentëve dhe mbledhja e informacioneve për lëvizjet e trupave gjermane.
Ajo ishte e jashtëzakonshme.
Fshihte mesazhe të koduara në artikuj gazetash, dërgonte sinjale me vazo në dritare, kalonte informacione nën gota koktejesh në kafene. Koordinonte hedhje armësh me parashutë për luftëtarët e rezistencës franceze.
Ndërronte shpesh vend, kishte strehime të fshehta në gjithë Lyon-in dhe njihte çdo rrugicë e dalje të fshehtë.
Gestapo-ja po çmendej duke u përpjekur ta gjente.
---
Gjuetia!
Në vitin 1942, sadisti Klaus Barbie — “Kasapi i Lyon-it” — e shpalli spiunen më të rrezikshme të aleatëve. U vendosën afishe me një grua që çalonte.
Rrjeti po ngushtohej.
Virginia duhej të arratisej.
Në fund të 1942-sh*t, me Gestapon që e ndiqte, ajo ndërmori një udhëtim të dëshpëruar: kaloi më këmbë malet Pirenej drejt Spanjës neutrale.
Në nëntor. Në dimër. Mes dëborës e akullit.
Me një këmbë të mirë dhe një këmbë druri.
Udhëtimi ishte i tmerrshëm. Cuthbert-i i gërryente kërcirin me çdo hap. Dhimbjet ishin të padurueshme.
Në një moment, ajo dërgoi mesazh me radio:
> “Cuthbert po më krijon probleme.”
Shtabi në Londër, duke mos e kuptuar që fliste për këmbën e drurit, iu përgjigj:
> “Nëse Cuthbert të sjell telashe — eliminoje.”
---
Kthimi!
Ajo arriti të kalonte. Dhe në vend që të tërhiqej, u rikthye.
Kur britanikët i thanë se ishte shumë e rrezikshme të kthehej në Francë, ajo u bashkua me OSS-në amerikane (paraardhësen e CIA-s) dhe shkoi sërish.
Këtë herë ndryshoi plotësisht pamje: i ngjyrosi flokët gri, hoqi disa dhëmbë për të ndryshuar fytyrën, mësoi të ecte ndryshe, duke fshehur çalimin me një shkop të shtrembër. U maskua si një plakë që shpërndante qumësht.
Në vitin 1944 ajo u hodh me parashutë përsëri në Francë — 38 vjeç, me këmbën e saj të drurit — dhe organizoi forcat e rezistencës në gjithë fshatrat franceze.
Nën drejtimin e saj, luftëtarët francezë hodhën ura në erë, shkatërruan trena, prenë linja telefonike dhe bënë pritë ndaj kolonave gjermane.
E ktheu Francën e pushtuar nga nazistët në një makth për pushtuesit.
Rrjetet e saj vranë mbi 150 ushtarë gjermanë dhe kapën 500 të tjerë. Sabotuan hekurudha që do të përdorej për të penguar zbarkimin e aleatëve në Ditën D.
Ajo dërgonte koordinata për bombardimet aleate dhe udhëzonte ku të godisnin luftëtarët e saj. Ishte një ushtri e vetme e spiunazhit dhe sabotimit.
---
Pas luftës!
Kur Franca u çlirua më 1944, Virginia Hall kishte kaluar më shumë kohë pas vijave të armikut se pothuajse çdo tjetër agjent aleat.
Në vitin 1945 ajo u bë e vetmja grua civile që mori Kryqin e Shërbimit të Shquar – nderin e dytë më të lartë ushtarak në SHBA – për heroizëm të jashtëzakonshëm.
Gjenerali Donovan donte t’ia dorëzonte medaljen në një ceremoni publike.
Por Virginia refuzoi:
> “Shumë publicitet,” – tha ajo.
Pas luftës punoi për CIA-n edhe 15 vite të tjera. Nuk shkroi kurrë kujtime, nuk dha intervista, nuk kërkoi famë.
U tërhoq qetësisht në një fermë në Maryland. Kur vdiq në 1982, pak kush dinte kush ishte dhe çfarë kishte bërë.
---
Trashëgimia!
Për dekada, historia e saj mbeti e fshehtë, e varrosur në arkiva.
Por tani bota më në fund e njeh Virginia Hall-in si njërën nga spiunet më të mëdha të të gjitha kohërave:
Një grua që e ktheu refuzimin në forcë.
Që e bëri paaftësinë e saj të padukshme kur duhej — dhe e ktheu në armë kur e ndihmonte.
Që e mashtroi Gestapon, e sfidoi Klaus Barbie-n dhe ndihmoi në çlirimin e Francës.
Të gjitha këto —
duke ecur me një këmbë druri me emrin Cuthbert.
Ajo nuk luftoi thjesht kundër nazistëve.
I tmerronte.
Dhe e bëri këtë ndërsa e shikonin në sy — duke parë vetëm atë që ajo donte të shihnin:
një grua e çalë, që s’mund të ishte kurrë e rrezikshme.
---
Emri i saj ishte Virginia Hall.
Dhe ajo ishte gruaja më e rrezikshme në Evropë.