Pharmacy a good Informations

*اکزیما (Eczema)*
د پوستکي یو مزمن التهابي حالت دی چې معمولاً د خارښت، سوروالي، وچوالي، پوستکي درز او ځینې وخت د اوبو ډکو غوټو (blisters) سره مل وي.
دا ناروغي اکثراً تکراري وي، یعنې له ښه کېدو وروسته بیا فعالېږي او منځته راځي.
*اکزیما څه شی ده؟*
اکزیما (چې Atopic Dermatitis هم ورته وایي) د پوستکي حساسیت، التهاب او خارښت سبب کېږي.
دا ناروغي هم په ماشومانو، هم په لویانو کې لیدل کېږي او د پوستکي د طبیعي محافظتي خنډ کمزورتیا له امله رامنځته کېږي، چې له کبله یې خارجي مواد (لکه الرجین، دوړې، کیمیاوي مواد) د بدن دفاعي سیستم تحرک کوي او پوستکی خارښتي او سور کیږي.
*سببونه:*
ارثي عوامل – که په کورنۍ کې څوک اکزیما، الرژي یا اسما ولري.
د پوستکي محافظتي کمزورتیا
الرژي پیدا کوونکي عوامل (دوړې، پالن، حیواني ویښتان،صابونونه،کیمیاوی مواد، کاسمیټیک مواد، عطرونه، شامپوګاني او داسي نور)
عصبي فشار، د هوا بدلون، ژمی
د پوستکي ډیر وچوالی
*فکتورونه:*
د الرجی لرونکي ناروغانو سره تماس
د وچ پوست لرونکي کسان
د ښار یا صنعتي سیمو اوسېدونکي
فشار، تشویش، ذهني خفګان
د شیدو یا غذایي موادو حساسیت
*نښې نښانې:*
خارښت (په ځانګړي ډول دشپي په مهال زیاتېږي)
پوستکي سوروالی
وچوالی، درزونه، ژورې کرښې
خارشېدلي پوستکی زخمي کېږي
ځینې وخت مایع لرونکي غوټې (blisters)
د پوستکي زړښت یا ژور کښتونه
*تشخیص:*
د ډاکتر له خوا کلینیکي معاینه
Skin Prick Test
Skin biopsy
*تفریقي تشخیصونه:*
Psoriasis
Contact dermatitis
Fungal infections
Scabies
Seborrheic dermatitis
*اختلاطات:*
ساري انتان (Staph aureus)
دوامداره خارښت او زخمونه
د پوستکي تل پاتې رنګ بدلون
د پوستکي کلکوالی یا زړښت

*درملنه:*

1. *موضعي درمل (کریمونه):*
Hydrocortisone 1%
Betamethasone cream
Tacrolimus ointment
*Emollients (Moisturizing creams):*
Vaseline, Cetaphil, Eucerin
2. *خوراکي درمل:*
Cetirizine 10 mg
Loratadine 10 mg
Prednisolone
3. *انټي‌بیوټیک (که انتان موجود وي):*
Flucloxacillin / Cephalexin
4. *عمومي لارښوونې:*
د ګرمو اوبو نه ځان ساتل
معطر صابون نه کارول
رطوبت ساتل
د خارښ نه ځان ساتل (نوکان لنډول.

امپول روګام سه شی دی(Amp. Rhogam) 👇

---

💉 امپول روګام (Amp. Rhogam):

کله چې یوه حامله ښځه د منفي (Rh–) د وینې ګروپ ولري،
او د هغې د مېړه وینې ګروپ مثبت (Rh+) وي،
نو لازم ده چې دغه ښځه د حمل په ۲۸مه اونۍ کې د روګام امپول تزریق کړي.

بیا وروسته له زېږون څخه که دا معلومه شي چې د ماشوم د وینې ګروپ مثبت (Rh+) دی،
نو مور ته باید یو ځل بیا د روګام امپول تزریق ورکړل شي.

---

🧬 د امپول جوړښت او عمل:

امپول روګام په حقیقت کې یو ایمون‌وګلوبین (Immunoglobulin Anti-D) دی،
چې لږ تر لږه ۳۰۰ مایکروګرامه Anti-D antibody لري.

دا امپول تر زېږون وروسته تر ۷۲ ساعتونو پورې خپل اغېز لري،
او باید هغه ښځو ته ورکړل شي چې د Rh– ګروپ لري او له لاندې حالتونو سره مخ شوې وي:

سقط (Abortion)

د جنین تخلیه (Molar pregnancy)

د حمل خارج‌الرحمی (Ectopic pregnancy)

---

💢 که له تزریق څخه درې اونۍ تېرې شوې وي:

او د حمل اړوند کومه وینه بهېدنه یا حادثه رامنځته شي،
نو باید بیا یو ۳۰۰ مایکروګرامه روګام امپول تزریق شي.

دا امپول عضلي (Intramuscular – IM) تطبیقېږي.

---

🧫 مهمه سپارښتنه:

له جنتیکي پلوه دا ډېره مهمه ده چې د ښځې او مېړه د وینې ګروپونه
له یو بل سره سازګار یا هم‌غږي وي،
ترڅو په راتلونکې کې د ماشوم او مور د وینې د نه‌موافقت
(‌Rh incompatibility) له جدي ستونزو څخه مخنیوی وشي.

🌿 لنډه خبره:
روګام د هغو میندو لپاره یو ژغورونکی درمل دی چې د Rh منفي وینې ګروپ لري،
ځکه دا د هغوی د راتلونکو حملونو د خطرناکو پیچلتیاوو مخه نیسي

پروټینونو دندې یې:
1. د بدن د حجرو او نسجونو جوړول
2. د خرابو نسجونو ترمیم
3. د انزایمونو او هورمونونو جوړول
4. د بدن دفاعي سیستم پیاوړتیا (انټي باډي جوړول)
5. د انرژۍ سرچینه په اړتیا کې

#هټکۍ (Hiccups) — یوه عامه او بې‌ضرره ستونزه ده!

🫁 هټکۍ هغه وخت پېښېږي، کله چې د تنفس عضله (ډایافرګم) ناڅاپه راجمع شي، او غږیز تارونه ژر وتړي، چې د “هټ” غږ رامنځته کوي.

💢 عام اسباب:
• ژر ژر خوراک کؤل.
• ډېر خندا یا خبرې.
• ساړه څښاک یا خواړه.
• معدې پړسوب.
• تنش یا هیجان.
• سخت ډار یا وهم.
• ځینې وخت درمل

✅ لنډه تداوي:
• یو ګیلاس اوبه ورو ورو وڅښئ
• سا ژوره کش کړئ او یو څو ثانیې یی ونیسئ
• یوه قاشو غه بوره اوبو کي منحل بیا وخورئ
• خوله بنده کړئ او پوزه ونیسئ – سا ونیسئ
• که دوام وکړي، ډاکټر ته مراجعه وکړئ
دواګاني یي:
baclofen, and metoclopramide.
Chlorpromazine

#دیابت (Diabetes Mellitus)

🔹 تعریف

دیابت یک اختلال متابولیکی مزمن است که در آن سطح قند خون (گلوکوز) در بدن بالاتر از حد طبیعی می‌ماند.
علت اصلی آن یا کاهش تولید انسولین از پانکراس است یا کاهش حساسیت بدن به انسولین.
انسولین هورمونی است که توسط حجرات β (بتا) در پانکراس تولید می‌شود و وظیفه‌اش این است که قند را از خون به داخل حجرات ببرد تا برای تولید انرژی استفاده شود.
وقتی انسولین کم باشد یا درست عمل نکند، قند در خون جمع می‌شود و باعث Hyperglycemia (افزایش قند خون) می‌گردد.

🔹 انواع دیابت

دیابت نوع ۱ (Type 1 Diabetes):

معمولاً در سنین کودکی یا نوجوانی آغاز می‌شود.

در این حالت، سیستم معافیتی بدن به حجرات تولیدکننده انسولین در پانکراس حمله می‌کند و آن‌ها را از بین می‌برد.

نتیجه: بدن هیچ انسولینی تولید نمی‌کند.

بیماران این نوع همیشه به تزریق انسولین نیاز دارند.

دیابت نوع ۲ (Type 2 Diabetes):

شایع‌ترین نوع دیابت است (حدود ۹۰٪ موارد).

معمولاً در بزرگ‌سالان ایجاد می‌شود.

بدن هنوز انسولین تولید می‌کند اما حجرات به انسولین مقاوم می‌شوند (Insulin Resistance).

ارتباط مستقیم با چاقی، تغذیه ناسالم و بی‌تحرکی دارد.

دیابت بارداری (Gestational Diabetes):

در زمان بارداری رخ می‌دهد و معمولاً بعد از تولد نوزاد از بین می‌رود،
اما خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را در آینده افزایش می‌دهد.

🔹 علائم دیابت

دیابت ممکن است در ابتدا بی‌علامت باشد، ولی با گذشت زمان نشانه‌های زیر بروز می‌کنند:

افزایش عطش (تشنگی زیاد)

افزایش ادرار (به‌ویژه شب‌ها)

احساس گرسنگی مداوم

کاهش وزن بدون دلیل واضح

خستگی و ضعف عمومی

تاری دید

زخم‌هایی که دیر التیام می‌یابند

عفونت‌های مکرر پوست، لثه یا دستگاه تناسلی

🔹 عوامل خطر

عوامل زیر خطر ابتلا به دیابت، مخصوصاً نوع دوم، را افزایش می‌دهند:

چاقی (به‌ویژه در ناحیه شکم)

رژیم غذایی پر از قند، چربی و غذاهای فراوری‌شده

نداشتن فعالیت فزیکی

سابقه خانوادگی دیابت

سن بالاتر از ۴۰ سال

فشار خون بالا

کلسترول بالا

استرس‌های مداوم

🔹 تشخیص دیابت

تشخیص با آزمایش خون انجام می‌شود:
نوع آزمایش مقدار طبیعی مقدار دیابتی گلوکوز ناشتا (FBS)کمتر از 100 mg/dL126 mg/dL یا بیشترگلوکوز دو ساعت بعد از غذاکمتر از 140 mg/dL200 mg/dL یا بیشترHbA1C (میانگین قند سه‌ماهه)کمتر از 5.7٪6.5٪ یا بیشتر

🔹 عوارض دیابت

اگر قند خون در طولانی‌مدت بالا بماند، می‌تواند اعضای حیاتی بدن را تخریب کند:

قلب و رگ‌ها: افزایش خطر حمله قلبی و سکته مغزی

کلیه‌ها: نارسایی کلیوی (Diabetic Nephropathy)

چشم‌ها: آسیب به شبکیه و نابینایی (Diabetic Retinopathy)

اعصاب: بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن یا درد در پاها (Neuropathy)

پاها: زخم‌های مزمن و گانگرین (که گاهی منجر به قطع عضو می‌شود)

🔹 درمان و کنترول

🩹 ۱. تغییر سبک زندگی:

رعایت رژیم غذایی سالم (کاهش قند، چربی و غذاهای سرخ‌شده)

مصرف منظم میوه و سبزیجات

انجام فعالیت فزیکی روزانه (۳۰ دقیقه در روز)

کاهش وزن در افراد چاق

ترک دخانیات و الکول

مدیریت استرس

💊 ۲. تداوی دوایی:

در نوع ۱: همیشه تزریق انسولین لازم است.

در نوع ۲: ابتدا از تابلیت های خوراکی پایین‌آورنده قند خون استفاده می‌شود، مثل:

Metformin (متفورمین)

Glibenclamide (گلیبنکلاماید)

Sitagliptin، Empagliflozin و غیره
و در مراحل پیشرفته ممکن است انسولین نیز لازم شود.

🔹 پیشگیری

✅ حفظ وزن مناسب
✅ تغذیه سالم و کم‌قند
✅ ورزش منظم
✅ ترک دخانیات
✅ چک‌اپ سالانه قند خون مخصوصاً بعد از سن ۴۰ سالگی یا در افراد دارای سابقه خانوادگی

🧠 نکته مهم:

دیابت یک بیماری مادام‌العمر است، اما با کنترل دقیق قند خون، تغذیه سالم و ورزش منظم، فرد می‌تواند زندگی کاملاً طبیعی و سالمی داشته باشد.
نکته کلیدی این است:

«دیابت را نمی‌توان همیشه درمان کرد، اما می‌توان آن را کنترل و مهار نمود.»