Giang Đây

NGHỆ THUẬT VIỆT ĐANG PHÁT ĐI TUYÊN NGÔN GÌ VỀ VỊ THẾ QUỐC GIA?

Chỉ vài giờ sau khi MV Come My Way phát hành, mạng xã hội đã bùng nổ trước phần nhìn đậm chất Việt. Người ta bàn tán nhiều nhất về chiếc mặt nạ gỗ vây quanh Sơn Tùng M-TP, về chú Chim Lạc khổng lồ đáp xuống phố Mỹ, hay những thanh âm trống đồng dồn dập quện trong nhịp nhạc hiện đại.

Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc khen một khung hình "đẹp thị giác", chúng ta đã vô tình bỏ qua một nét di sản cực kỳ ngoạn mục của đạo diễn Phương Vũ và tổ đội Antiantiart. Đằng sau lớp cổ phục, chạm khắc kỳ dị ấy không phải là những món đạo cụ ngẫu nhiên được nhặt ra để "cho có màu dân tộc". Đằng sau nó là một mã gene văn hóa bị đánh thức, trùng khớp một cách rùng mình với tham vọng của nghệ sĩ và vị thế của một quốc gia đang bước vào KỶ NGUYÊN VƯƠN MÌNH.

1. Bước qua lối mòn "Nón lá - Áo dài" để chạm vào quyền lực cổ xưa

Bình thường, khi muốn mang văn hóa Việt ra thế giới, tư duy lối mòn sẽ gọi tên những biểu tượng quen thuộc: nón lá, áo dài, phong cảnh vịnh Hạ Long... Đó là những di sản đẹp, hiền hòa, dễ chịu, mang tính chất quảng bá du lịch và giao lưu văn hóa. Nó đại diện cho một Việt Nam mến khách, "an toàn" và có phần khiêm tốn.

Nhưng Come My Way đã bỏ qua tất cả những thứ an toàn đó để chọn những chất liệu "g*i góc" và quyền lực hơn: Trò Xuân Phả (Thanh Hóa) và Trống đồng - Chim Lạc (Văn hóa Đông Sơn).

Lời sấm truyền từ mặt nạ Xuân Phả: Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này tái hiện điệu múa "Ngũ quốc lân bang đồ tiến cống" (Năm nước láng giềng mang lễ vật tới chầu). Người xưa dựng ra nó để khẳng định một vị thế tối cao: Đại Việt là trung tâm, thiên hạ phải lặn lội tìm tới ta để tỏ lòng quy phục.

Biểu tượng Chim Lạc "xâm chiếm" đô thị Mỹ: Hình ảnh Sơn Tùng đứng cạnh mô hình Chim Lạc khổng lồ ngay giữa lòng Los Angeles là cú chạm thị giác trực diện. Chim Lạc – linh hồn trên mặt trống đồng Đông Sơn 2.500 năm tuổi không còn nằm trong tủ kính bảo tàng, nó được "đưa đi viễn chinh", đặt chân lên kinh đô giải trí thế giới như một lời tuyên cáo về sức sống bất diệt.

Sự dịch chuyển từ những biểu tượng "dịu dàng" sang những biểu tượng "quyền lực cổ xưa" này đồng điệu một cách kỳ lạ với bước chuyển mình của quốc gia. Một đất nước muốn vươn mình mạnh mẽ trên trường quốc tế thì không thể chỉ xuất hiện với vẻ ngoài "hiền hòa, dễ thương". Nó cần những góc cạnh, những nội lực thâm sâu và một bề dày lịch sử đủ khiến thế giới phải nể trọng.

2. Khi di sản chạm đúng tần số thời đại: "Định vị lại trung tâm"

Tham vọng của toàn bộ bài hát gói gọn trong đúng cái tên: Come My Way - Hãy đến con đường của tôi, hãy tới chỗ của tôi. Đặt cạnh nghĩa gốc của trò Xuân Phả (Thiên hạ tìm đến Đại Việt) và biểu tượng Chim Lạc (Sự dẫn đường, bứt phá), hai ý niệm ấy trùng khít lên nhau tạo nên một thông điệp mạnh mẽ: Chúng ta không chạy theo thế giới, chúng ta định vị lại trung tâm.

Nó phản ánh một tư duy rất khác của thế hệ nghệ sĩ mới:

Hệ thống biểu tượng "Tự chủ và Viễn chinh" trong MV
Họa tiết rồng thời Lý và Trâu ngọc: Trang phục mang hơi thở hoàng triều Đại Việt hùng mạnh, kết hợp với tư duy thiết kế tương lai (futuristic). Ý niệm về một Việt Nam thịnh vượng, g*i góc và đầy nội lực được khẳng định rõ nét.

Lễ hội đua bò An Giang và mô tô bay: Ký ức dân gian mạo hiểm miền Tây được điện ảnh hóa. Đó là cái chất "dám chơi lớn", tinh thần xả thân, không cầu an – biểu trưng cho một thế hệ trẻ sẵn sàng lao vào những cuộc chơi lớn nhất hành tinh mà không hề e sợ.

Không gian di sản Tràng An kết hợp Đèn Neon: Tràng An không đóng vai trò làm "nền" cho âm nhạc quốc tế, ngược lại, Hip-hop Mỹ và các nghệ sĩ toàn cầu phải đặt mình vào không gian di sản Việt để trình diễn. Việt Nam chính là sân khấu trung tâm, là lực hấp dẫn mời gọi thế giới bước vào.

Nghệ sĩ Việt hôm nay không còn mang tâm thế của người "hội nhập" cố gắng học theo các tiêu chuẩn phương Tây để được công nhận. Họ đứng ngay trên mảnh đất của mình, dùng tiếng Anh làm công cụ, dùng Hip-hop làm chất liệu, nhưng giữ cái "lõi" độc bản của văn hóa Việt để tạo ra một cuộc chơi mới.

3. Bản hòa ca cùng "Kỷ nguyên vươn mình của đất nước"

Sự tự tin của nghệ thuật không tự nhiên mà có. Nó được nuôi dưỡng từ bệ đỡ là vận hội và vị thế mới của quốc gia.

Việt Nam hiện tại không còn là một quốc gia nhỏ bé nằm bên lề các sự kiện quốc tế, mà đang bước vào kỷ nguyên vươn mình trở thành một mắt xích chiến lược toàn cầu về cả kinh tế, ngoại giao lẫn công nghệ. Khi các cường quốc hàng đầu thế giới phải chủ động tìm đến Việt Nam để thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, thì hình ảnh "Ngũ quốc lân bang" trong trò Xuân Phả xưa đã tìm thấy phiên bản đời thực đầy sống động ở thế kỷ 21.

Sự song hành này mang tính tất yếu: Đất nước vươn mình nhờ nội lực, thì nghệ sĩ vươn tầm bằng chính gốc rễ văn hóa.

Cái "wow" nhất mà những người trẻ như Sơn Tùng M-TP hay tổ đội Antiantiart làm được không chỉ là hồi sinh những điệu múa cổ, mà là chứng minh: Thế hệ trẻ ngày nay đang hòa chung một nhịp đập, một hơi thở với đại vận của quốc gia. Họ dùng tư duy sáng tạo đỉnh cao để chứng minh rằng văn hóa truyền thống không hề lỗi thời, ngược lại, nó là thứ vũ khí sắc bén nhất để định danh dân tộc trên bản đồ toàn cầu.

CUỐI CÙNG THÌ

Chiếc mặt nạ Xuân Phả hay cánh Chim Lạc trên đất Mỹ rốt cuộc đang nói gì về vị thế Việt Nam? Nó nói rằng: Thời kỳ của sự rụt rè đã chấm dứt. Đây là thời đại của một Việt Nam tự cường, chủ động và kiến tạo.

Sứ mệnh vươn tầm trong kỷ nguyên mới không phải là việc riêng của những ngôi sao đứng dưới ánh đèn sân khấu hay những nhà hoạch định chính sách. Dù bạn là một nghệ sĩ sáng tạo, một kỹ sư công nghệ, một chuyên gia tài chính hay một người lao động bình thường, mỗi việc chúng ta làm, mỗi kiến thức chúng ta nỗ lực tích lũy hàng ngày nhằm khẳng định giá trị bản thân, đều là một viên gạch góp phần xây dựng khối nội lực khổng lồ cho đất nước.

Thế giới đang nhìn về đây, và chúng ta có quyền tự hào nói với họ: "Come My Way"!

Cre: Giang Đây

KHI TÍN DUNG GẦN TẮC, VIỆT NAM PHẢI TÌM MỘT CON ĐƯỜNG KHÁC ĐỂ TĂNG TRƯỞNG

Hãy tưởng tượng một thành phố đang bùng nổ dân số. Hệ thống đường sá vẫn đang chạy, nhưng xe đã kẹt cứng từ sáng đến tối. Xây thêm làn đường trên cùng tuyến phố đó không còn là giải pháp, thành phố cần một tuyến tàu điện ngầm hoàn toàn mới.

Nền kinh tế Việt Nam đang ở đúng ngã rẽ đó.
_______

Tỷ lệ tín dụng so với GDP của Việt Nam hiện ở mức 145%. Tính ra con số tuyệt đối: với quy mô GDP khoảng 500 tỷ USD, tổng dư nợ tín dụng trong nền kinh tế đang vượt 750 tỷ USD.

Đây là một trong những tỷ lệ cao nhất khu vực và là ngưỡng mà IMF nhiều lần cảnh báo có thể dẫn đến rủi ro hệ thống nếu tiếp tục bơm mạnh thêm.

Không phải ngẫu nhiên mà các tổ chức quốc tế liên tục khuyến nghị Việt Nam đa dạng hóa kênh dẫn vốn. Họ nhìn thấy một thực tế đơn giản: "một nền kinh tế không thể mãi đứng trên một chân."
________

Mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số mỗi năm từ nay đến 2030 không phải là khẩu hiệu, đó là con số đã được tính toán cụ thể. Để đạt được điều đó, nền kinh tế cần tổng vốn đầu tư khoảng 38,5 triệu tỷ đồng trong vòng 5 năm tới.

Trong đó, ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 20%. 80% còn lại phải đến từ khu vực tư nhân thông qua tín dụng ngân hàng và thị trường vốn.

Nhưng nếu tín dụng đã gần chạm trần, câu trả lời chỉ còn một: "thị trường vốn phải gánh phần còn lại?"

Cụ thể, chính phủ đã đặt mục tiêu đưa quy mô thị trường cổ phiếu lên 120% GDP vào năm 2028 tức là từ khoảng 400 tỷ USD hiện tại lên khoảng 840 tỷ USD. Vốn hóa phải tăng gấp đôi chỉ trong vài năm. Đây không phải là tham vọng, đây là toán học bắt buộc của tăng trưởng.
__________

Một câu hỏi hợp lý: nếu thị trường vốn quan trọng vậy, tại sao chúng ta không phát triển nó sớm hơn?

Câu trả lời nằm ở cấu trúc lịch sử. Trong nhiều thập kỷ, ngân hàng thương mại là kênh dẫn vốn gần như duy nhất mà doanh nghiệp và người dân quen dùng. Tiền gửi và tiền ra. Mô hình đó đơn giản, quen thuộc và hoạt động tốt khi nền kinh tế còn ở giai đoạn đầu.
Nhưng khi một nền kinh tế trưởng thành, nhu cầu vốn trở nên phức tạp và đa dạng hơn nhiều: vốn dài hạn cho hạ tầng, vốn mạo hiểm cho startup, vốn tăng trưởng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ... Ngân hàng thương mại, với bản chất là nhận tiền gửi ngắn hạn và cho vay, không thể đáp ứng tất cả những nhu cầu đó một mình.

Đó là lý do tại sao mô hình "universal bank" từng thịnh hành năm 2006–2007 rồi thất bại không phải vì ý tưởng sai, mà vì nền tảng pháp lý và thị trường chưa sẵn sàng. Nói thêm một chút thì "universal bank" giống như một đại siêu thị tài chính, ngân hàng "vạn năng". Bạn bước vào đó và có thể giải quyết từ A đến Z mọi nhu cầu liên quan đến tiền bạc.
_______

Nhìn vào những thay đổi diễn ra trong vài năm gần đây, có thể thấy rõ một xu hướng: thể chế đang được thiết kế lại để dòng vốn chảy qua thị trường vốn dễ dàng hơn.

Luật Chứng khoán mới được thông qua. Thời gian niêm yết sau IPO rút ngắn từ 90 ngày xuống còn 30 ngày — doanh nghiệp IPO xong là hàng vào thị trường ngay, thanh khoản tăng, nhà đầu tư tiếp cận nhanh hơn. Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM vừa ban hành quy chế niêm yết mới nhằm chuẩn hóa và minh bạch hóa quy trình. Quyết định 3168 của Bộ Tài chính đặt trọng tâm vào tái cấu trúc nhà đầu tư — định hướng dòng tiền từ vàng, bất động sản vào các kênh đầu tư sản xuất hơn. Và quan trọng nhất, hai trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng đang được xây dựng để mở cánh cửa hút vốn ngoại vào thị trường Việt Nam.

Tất cả những điều này cộng lại không phải là sự trùng hợp. Đây là một chiến lược có chủ đích: "chuyển dịch trọng tâm dẫn vốn từ ngân hàng thương mại sang thị trường vốn".
______

Khi một "kênh dẫn nước" mới được đào, ai được hưởng lợi nhiều nhất không phải là người đi qua mà là người xây kênh.

Trong bối cảnh thị trường vốn Việt Nam đang buộc phải mở rộng, nhóm doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp và sớm nhất chính là các công ty chứng khoán những đơn vị đóng vai trò ngân hàng đầu tư, kết nối doanh nghiệp cần vốn với nhà đầu tư có tiền. Hiện tại, nhóm này chỉ chiếm khoảng 2–3% vốn hóa thị trường một con số quá nhỏ so với vai trò mà họ sẽ phải đảm nhận trong những năm tới.

Đây chính xác là loại khoảng cách mà các nhà đầu tư dài hạn luôn tìm kiếm: "một ngành đang ở giai đoạn đầu của chu kỳ tăng trưởng dài, được hỗ trợ bởi cả chính sách lẫn nhu cầu thực từ nền kinh tế".
________

Tóm lại thì, khi cấu trúc nền kinh tế thay đổi, việc đứng yên chịu trận hay chủ động dịch chuyển dòng vốn cá nhân sẽ quyết định vị thế của bạn trong 5 năm tới.

Lịch sử kinh tế thế giới đã chứng minh, ở giai đoạn giao thời này, những ai nhận diện được dòng chảy của dòng tiền lớn và đi cùng hướng với chính sách sẽ là những người gặt hái được quả ngọt lớn nhất.

Thị trường vốn, với trọng tâm là các định chế tài chính trung gian và những "National Champions" (doanh nghiệp đầu ngành) có năng lực quản trị minh bạch, đang đứng trước một "bình minh mới".

Đối với các nhà đầu tư cá nhân, câu hỏi không còn là "Có nên tham gia thị trường chứng khoán hay không?", mà là "Làm sao để định vị bản thân đúng chỗ khi dòng thác vốn này chính thức đổ về?".

Cre: Giang Đây