KHMER

វាមិនមែនជារឿងតូចទេសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការឲ្យមានវត្តមានយោធាបរទេសណាមួយនៅកម្ពុជា នៅខណៈឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក បាននឹងកំពុងបន្តក្លាយជាទីលានប្រណាំងប្រជែងគ្នាកាត់តែក្តៅទៅៗរវាងមហាអំណាចផុតលេខ អាមេរិក និងចិន។ នៅមុនអាណត្តិលោក Barack Obama ជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកចន្លោះឆ្នាំ ២០០៩-២០១៧ (ពីរអាណត្តិជាប់គ្នា) គោលនរយោបាយការបរទេសចម្បងរបស់អាមេរិកនាពេលនោះគឺផ្តោតសំខាន់តែទៅលើតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងអ៊ឺរ៉ុបប៉ុណ្ណោះ នេះក៏ដោយសារនាពេលនោះប្រយោជន៍អាមេរិកនៅទីនោះច្រើនជាងនៅ ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក។

ក៏ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ២០១០ ជារបត់ថ្មីមួយនោះគឺ មហាក្សចិនក៏បានក្លាយជាប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចលេខ២ របស់ពិភពលោក ដូចនេះចង់ឬមិនចង់អាមេរិកត្រូវតែបែរការចាប់អារម្មណ៍មក ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិកវិញម្តង ដែលមុនឆ្នាំនេះអាមេរិកផ្តោតសំខាន់តែលើក្រុមសម្ព័ន្ធយោធា NATO ប្រឆាំងនឹង រុស្ស៊ី នៅអ៊ឺរ៉ុប និងការបោសសម្អាតក្រុមភារវកម្មនៅមជ្ឈិមនបូព៌ាជាដើម។

>>>ពី អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក ទៅជា ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក (From Asia-Pacific to Indo-Pacific)

លោក Obama ជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកដំបូងគេដែលបែរការចាប់អារម្មណ៍ និងគោលនយោបាយការបរទេសអាមេរិកមកអាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិកនេះមុនគេ តាមរយៈគោលនយោបាយ Pivot to Asia ពេលខ្លះគេហៅថា Rebalance to Asia ដើម្បីរាំងខ្ទប់នៃការរះឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័យនៅឥទ្ធិពលមហាយក្យចិននៅក្នុងតំបន់។ ដំបូងឡើយអាមេរិកក្រោមអាណតិត Obama គេប្រើពាក្យ អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក (Asia-Pacific) ដែលនៅក្នុងតំបន់នេះមួយប៉ូលសំខាន់ៗដូចជា មហាយក្សចិន ជប៉ុន កូរ៉េ អូស្រ្តាលី និងអាស៊ាន តែក្រោយមក ក្រោមអាណត្តិទី១(២០១៧)របស់លោក Donald J.Trump បានផ្តើមប្រើពាក្យ ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិកជំនួសវិញ ដោយគេរាប់បញ្ជូនទាំងប្រទេសដែលនៅក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក + មហាសមុទ្រឥណ្ឌា = ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក ដែលនេះវាមានវិសាលភាពធំជាងគោលនយោបាយការបរទេស Pivot to Asia ជំនាន់ Obama មួយកម្រិតទៀត។

គោលគំនិតនេះមានឈ្មោះថា “Free and Open Indo-Pacific” (FOIP) ត្រូវបានដាក់ចេញដោយលោក Donald Trump នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ហើយនៅក្នុងនេះអាមេរិកបានទាញឥណ្ឌាមកជាដៃគូដ៏សំខាន់ម្នាក់ក្នុងការរាងខ្ទប់នូវឥទ្ធិពលចិន។
ហើយហេតុផលសំខាន់ជាងគេបំផុតដែលធ្វើឲ្យអាមេរិកបែរការចាប់អារម្មណ៍មកតំបន់នេះគឺដើម្បីប្រជែងឥទ្ធិពលមហាយក្សចិននេះឯង។

បន្ទាប់ពីពេលនោះមកតំបន់នេះបានក្លាយជាតំបន់ប្រណាំងប្រជែងភូមិសាស្រ្តនយោបាយគ្នារវាងមហាអំណាចកាន់តែខ្លាំងទៅៗ ជាពិសេសជុំវិញបញ្ហាធំៗដូចជា បញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង បញ្ហា កោះតៃវ៉ាន់ បញ្ហានុយក្លេរអ៊ែនៅ ឧបទ្វីបកូរ៉េ ការរត់ប្រណាំងប្រជែងគ្នាផ្នែកសព្វាវុធ សេដ្ឋកិច្ច បច្ចេកវិទ្យា វត្តមានយោធា និងអ្វីដែលយើងមិនត្រូវរំលងនោះគឺគោលនយោបាយខ្សែក្រវាត់និងផ្លូវ(BRI) ដ៏ល្បីល្បាញរបស់ចិនដែលដាក់ចេញដោយប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីង កាលពីឆ្នាំ ២០១៣ កន្លងទៅ បានទាក់ទាញមិនតិចទេប្រទេសក្នុងតំបន់មករកស៊ីជាមួយចិន នៅក្នុងនៅក៏មានកម្ពុជាមួយផងដែរ។

>>>កម្ពុជាចំណុចកណ្តាលនៃតំបន់ ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក

អាស៊ាន ឬកម្ពុជាជាចំណុចកណ្តាលនៃតំបន់ ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក ដូចនេះចៀសមិនផុតពីការរងឥទ្ធិពលពីការប្រណាំងប្រជែងគ្នាដោយផ្ទាល់ពីមហាអំណាចបានទេ។ កម្ពុជាត្រូវបានគេមើលឃើញថាមានភាពស្និទ្ធស្នាលជាមួយចិនអស់រាប់ទសវត្សណាស់មកហើយ កម្ពុជាគាំទ្រពេញទំហឹងលើគោលនយោបាយចិនតែមួយ ហើយក៏ទទួលស្គាល់ដែរថា កោះតៃវ៉ាន់ គ្រាន់តែជាខេត្តមួយរបស់ប្រទេសចិនតែប៉ុណ្ណោះ។

កម្ពុជាជាសម្ព័ន្ធមិត្តដែលស្និទ្ធជាមួយចិនជាងគេបំផុតនៅក្នុងអាស៊ាន ខ្លួនជារឿយៗតែតែងមានជំហរទៅខាងចិនលើបញ្ហាធំៗនៅក្នុងតំបន់ ជាការពិតកម្ពុជាពុំមានជម្លោះអ្វីជាមួយនរណានៅក្នុងបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូងទេ តែកម្ពុជាគឺជាកូនសោរ ឬបៀមួយសន្លឹកដ៏សំខាន់របស់ចិនទុកលេងជាមួយនិងសមាជិកអាស៊ានដូចជា វៀតណាម ហ្វីលីពីន ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូណេស៊ី ប្រុយណេ ដែលកំពុងមានជម្លោះដោយផ្ទាល់ជាមួយចិនជុំវិញបញ្ហាជមុទ្រចិនខាងត្បូង មានប្រជុំកោះ តំបន់នេសាទ ធនធានធម្មជាតិ (ប្រេង) និងដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាដើម។

ជាឧទាហរណ៍ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២ និង ២០១៦ កម្ពុជាបានបដិសេធក្នុងការចុះហត្ថលេខាលើថ្លែងការណ៍រួមរបស់អាស៊ាន ទាក់ទងនឹងបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងប្រទេសចិនជុំវិញបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង ហើយត្រូវបានរដ្ឋសមាជិកអាស៊ាន និងអ្នកសង្កេតការណ៍ផ្សេងទៀត លើពិភពលោក រិះគន់កម្ពុជាយ៉ាងខ្លាំង។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២ ពេលកម្ពុជាធ្វើជាប្រធានប្តូរវេនអាស៊ាន កម្ពុជាបានរារាំងដែលធ្វើឲ្យអាស៊ានមិនអាចចេញសេក្តីថ្លែងការរួមមួយដែលរិះគន់ចិនជុំវិញសកម្មភាពគគ្លើនរបស់ចិននៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ជិពិសេសការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងចិន និងហ្វីលីពីន លើបញ្ហាប្រជុំថ្មប៉ប្រះទឹក Scarborough Shoal ដែលពួកគេអះអាងរៀងៗខ្លួនថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេ។ ហើយនេះជាលើកដំបូងនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តអាស៊ានហើយដែលមិនអាចចេញសេចក្តីថ្លែងការរួមគ្នាបាន ដែលត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាការថយចុះនៃការរួបរួមក្នុងតំបន់។ បញ្ហាស្រដៀងគ្នាដដែលនេះក៏បានកើតឡើងម្តងទៀត នៅឆ្នាំ២០១៦ ។

ត្រង់ចំណុចនេះខ្ញុំចង់បញ្ជាក់លើរឿងមួយនោះគឺថារបបក្រុងភ្នំពេញ ពិតជាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ចំពោះ ប៉េកាំង កម្ពុជាក្នុងនាមរដ្ឋស្មើមុខស្មើមាត់មួយនៅក្នុងអស៊ាន តែងមាននិន្នាការទទន់ទៅរកចិន គាំទ្រចិន ឈរជាមួយចិនលើបញ្ហាធំៗកន្លងមកនេះ។

>>>បើទ័ពចិនលើដីខ្មែរ

នៅអត្ថបទភាគមួយខ្ញុំបាននិយាយពីបញ្ហាមូលដ្ឋានទ័ពសមុទ្ររាមរួចមកហើយ ដូចនេះបងប្អូនចូលទៅអានបន្ថែមបាន។ ក្នុងករណីបើកម្ពុជាអនុញ្ញាតឲ្យមានវត្តមានយោធាចិននៅកម្ពុជានោះកម្ពុជានឹងជួបបញ្ហាធំៗមួយចំនួនដូចជា ៖

>>>ទី១ ៖ សន្តិសុខក្នុងតំបន់

ដូចដែលខ្ញុំបានលើកឡើងពីខាងលើមកហើយថា រដ្ឋអាស៊ានមួយចំនួនបាននឹងកំពុងមានជម្លោះជាមួយចិនជុំវិញបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ បើយោធាចិនមានវត្តមាននៅកម្ពុជានឹងកាន់តែឲ្យមានភាពតានតឹងជាងនេះទៅទៀត វាជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខជាតិរបស់ពួកគេដោយផ្ទាល់តែម្តង នេះដោយសារទីតាំងភូមិសាស្រ្តរបស់ប្រទេសកម្ពុជា នឹងបង្កភាពងាយស្រួលឲ្យយោធាចិនចេញចូលសមុទ្រចិនខាងត្បូងកាន់តែលឿនជាងមុន និងអាចចូលអន្តរគមបានមួយរំពេចក្នុងករណីមួយជម្លោះជាមួយប្រទេសណាមួយនៅក្នុងតំបន់។

លើសពីនេះក៏អនុញ្ញាតឲ្យចិនចូលប្រើប្រាស់ឈូងសមុទ្រ ថៃ ច្រកសមុទ្រម៉ាឡាការ និងអាចចូលទៅកាន់សមុទ្រឥណ្ឌា កាន់តែងាយស្រួល និងជិតជាងមុន បើទៅអនាគតចិនមានជម្លោះជាមួយ ឥណ្ឌា ក្នុងការណីសង្រ្គាមជើងទឹក ច្បាស់ណាស់ទ័ពជើងទឹកចិន នឹងចល័តនាវាចេញពីកម្ពុជាទៅ និងកម្ពុជានឹងក្លាយជាមូលដ្ឋានរឹងមាំសម្រាប់ប្រតិប្តិការណ៍នេះ (បច្ចប្បន្នភាព ចិន និងឥណ្ឌាកំពុងមានជម្លោះព្រំដែនរាំរ៉ៃជាមួយគ្នាស្រាប់ផង)។ កន្លងមក សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធក៏បានចោទកម្ពុជាជាច្រើនលើកមកហើយថាកំពុងផែរាមអាចជាទីមូលដ្ឋានសម្រាប់យោធាចិនប្រើប្រាស់ តែកម្ពុជាទាត់ចោលការចោទនេះមករហូតដូចគ្នា។

>>>ទី២ ៖ សួរវៀតណាមសិន (បងធំឥណ្ឌូចិន)

ទ្រឹស្តីមួយគេលើកឡើងថា “រដ្ឋជិតខាង គឺជាសត្រូវពីធម្មជាតិ” ជាការពិតប្រទេសចិន និងវៀតណាមមិនដែលត្រូវគ្នាទេ វៀតណាមចាត់ទុក ចិនជាសត្រូវស៊ូពូជរាប់ជំនាន់មកហើយ វៀតណាមក៏ធ្លាប់នៅក្រោមអាណានិគមចិនរាប់រយឆ្នាំមកហើយដែរ។ ជាពិសេសវៀតណាមបច្ចុប្បន្នក៏កំពុងមានជម្លោះជាមួយចិននៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងដូចគ្នា ហើយបើលេចវត្តមានចិនលើដីកម្ពុជានោះក៏មានន័យថាសន្តិសុខជាតិវៀតណាមក៏កំពុងរងការគំរាមកំហែងដោយផ្ទាល់ពីចិនបន្ថែមទៀត។ ហើយចិនខ្លួនឯងក៏ត្រូវពិចារណាលើករណីវៀតណាមនេះដូចគ្នា បើកម្ពុជាកាន់តែស្និទ្ធជាមួយចិន វៀតណាមខ្លួនឯងក៏កាន់ស្និទ្ធជាមួយអាមេរិក និងឥណ្ឌាបន្ថែមទៀត ក្នុងករណីនេះចិនត្រូវថ្លឹងយ៉ាងកុំឲ្យវៀតណាមអាចមានទៅបាន ទ័ពអាមេរក លើដីវៀតណាម បើមិនដូច្នោះទេ ចិន វិញម្តង ទ័ពអាមេរិកនឹងមកនៅជាប់របងផ្ទះចិន។

ហេតុអ្វីត្រូវសួរវៀតណាមសិន? ការការពិតប្រកែកមិនបានវៀតណាមគេបានតាំងខ្លួនឯងជាបងធំឥណ្ឌូចិនទៅហើយ យើងអាចលើកឧទាហរណ៍ ឥទ្ធិពលវៀតណាមលើប្រទេស ឡាវបាន ដូចនេះកម្ពុជាមិនសូវខុសគ្នាប៉ុន្មានទេ? កម្ពុជាជាតំបន់ត្រនាប់សន្តិសុខជាតិវៀតណាម ដូចនេះសួរវៀតណាមសិនថាព្រមឬអត់? ចំណុចមួយទៀត ក្រុងភ្នំពេញតែងទុកវៀតណាមជាមិត្ត ជាអ្នកជិតខាងល្អ ជាអ្នកមានគុណកម្ពុជាផងក្នុងអ្វីដែលគេលើកឡើងថា វៀតណាមជួយផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម ឲ្យកម្ពុជា? យើងក៏បានដឹងទាំងអស់គ្នាដែរហើយនៅឥទ្ធិពលវៀតណាមមកលើកម្ពុជា ទាំងសេដ្ឋកិច្ច (ដៃគួរសេដ្ឋកិច្ចលេខ៣របស់កម្ពុជា) នយោបាយ ។ល។ ដូចនេះអ្នកដែលមិនសប្បាយចិត្តក្រពុលមុខមុនគេ និងជាងគេគឺ វៀតណាម នេះតែម្តង។ ហើយក៏មិនចម្លែកទេដែលនាវាវៀតណាមចូលមកមើលជាមួយជប៉ុនមុនគេនៅមូលដ្ឋានទ័ពរាមបន្ទាប់ពីកម្ពុជាបើកដំណើរការនោះ។ (មុនធ្វើអ្វីមួយត្រូវសួរមេតំបន់សិន…!បងធំឥណ្ឌូ-ចិន?)

>>>ទី៣ ៖ អាស៊ានកាន់តែបែកបាក

ជាការពិតរដ្ឋនៃសមាជិកអាស៊ានទាំងអស់គ្មានរដ្ឋណាមួយដែលមានមូលដ្ឋទ័ពចិននោះទេ ផ្ទុយមកវិញវត្តមានទ័ពអាមេរិក គឺមានលើដី ហ្វីលីពីន (មិនអចិតន្រៃ្តយ៍) និងមានភាពស្និទ្ធជាងគេពាក់ព័ន្ធរឿងយោធានេះជាមួយអាមេរិក ដែលមានកិច្ចព្រមព្រៀងនានាដែលអនុញ្ញាតឲ្យនាវា និងយន្តហោះចម្បាំងអាមេរិកចូលប្រើប្រាស់បាន សម្រាប់ការផ្លាស់ទីនៅក្នុងតំបន់បានដោយរលូន។ ក្រៅពី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី ម៉ាឡេស៊ី ក៏មានកិច្ចព្រមព្រៀងស្រដៀងគ្នានេះដែរ។

ហើយបើកម្ពុជាមានវត្តមានយោធាចិនលើដីរបស់ខ្លួន ពួកគេប្រាកដជាពិចារណាមើលថា គួរអនុញ្ញាតអាមេរិកដាក់ទ័ពលើដីពួកគេដែរឬទេ? ដើម្បីធ្វើឲ្យមានតុល្យភាពអំណាចក្នុងតំបន់ច្បាស់ណាស់ពួកគេមិនស្ទាក់ស្ទើទេ ជាពិសេសរដ្ឋដែលកំពុងមានជម្លោះជាមួយចិនស្រាប់។ ហើយបន្តទៅមុខទៀតអាស៊ាន នឹងលែងចេះត្រូវគ្នា សសរស្តម្ភចំនួនបីរបស់អាស៊ាន ដូចជា សហគមន៍សន្តិសុខ-នយោបាយ សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសហគមន៍ សង្គម-វប្បធម៌ ស្អីគេនេះ ឬវាសនារួមគ្នាស្អីគេនោះក៏នឹងលែងមានបន្តទៀតទៅដែរ។

>>>ទី៤ ៖ កំពូលអ្នកជិតខាងល្អ ផ្ទះលេខ២

ប្រទេសថៃវិញពុំមានមូលដ្ឋានយោធាអាមេរិកលើដីខ្លួនទេ តែកន្លងមានមានពាក្យពាក្យចចាមអារ៉ាមថៃអាចនឹងអនុញ្ញាតឲ្យមានវត្តមានយោធាអាមេរិកលើដីខ្លួននៅមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹក Phang Nga ហើយក៏ជាការពិតដែរ ថៃ ជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏សំខាន់របស់អាមេរិកតាំងពីសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់មកម៉្លេះ។ ហើយថៃក៏ជាម្ចាស់រៀបចំសមយុទ្ធ Cobra Gold ដែលជាសមយុទ្ធយោធាពហុជាតិប្រចាំឆ្នាំដ៏ធំបំផុតមួយរបស់ពិភពលោក ដែលដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ជាសមយុទ្ធមិនងាយមានទេក្នុងពិភពលោកប្រភេទនេះ ហើយធ្វើនៅថៃរាងរាល់ឆ្នាំ។

ថៃនិងកម្ពុជាជាប់គ្នាស្រាប់ផង ដូចនេះប្រសិនបើជាមានវត្តមានយោធាចិនលើដីកម្ពុជា ថៃ និងពង្រឹងចំណងយោធាកាន់តែខ្លាំងឡើងជាមួយអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធក្នុងតំបន់ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឲ្យមានតុល្យភាព និងសុវត្តិភាពដល់ខ្លួនគេ ហើយពាក្យចចាមអារ៉ាមក៏អាចក្លាយជាការពិតបានដូចគ្នា ដើម្បីបញ្ចៀងពីការគំរាមកំហែងសន្តិសុខជាតិ និងផលប្រយោជន៍របស់គេ។

ក៏ទំនងជាបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃក៏កាន់តែក្តៅទៅដូចគ្នាដែរ ថៃនឹងបង្វែការណុងកាំភ្លើងកាន់តែច្រើនឡើងៗ បង្កើនចំនួន និងពង្រាយទ័ព និងសព្វាវុធធន់ធ្ងង់គ្រប់ប្រភេទតម្រង់មកកម្ពុជាជាក់ជាមិនខាន មិនតែប៉ុណ្ណោះវាមានហេតុផលជាង អ្វីដែលថៃកំពុងធ្វើដាក់កម្ពុជានាពេលនេះ មានលេសសមស្របជាងមុន ហើយអន្តរជាតិក៏នឹងពិចារណាសាដើមដូចគ្នាថា បើមានវត្តមានយោធាចិននៅកម្ពុជាគេនឹងអល់អែកនឹងនៅខាង ថៃ ឬកម្ពុជា? ហើយតើនរណាជាអ្នករកគ្រោះពិតប្រាកដ? តើនរណាទទួលការគំរាមកំហែងពិតប្រាកដ? (សូមពិចារណតាមការគួរ…!)

>>>ទី៥ ៖ ភូមិសាស្រ្តនយោបាយតំបន់នឹងប្រែប្រួល

ការលេចរូបរាងឡើងមកនូវវត្តមានយោធាចិននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍និយាយដោយឡែក នៅឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិកនិយាយជាទូទៅ គឺជារឿងក្តៅនៅក្នុងតំបន់នេះ ជាការពិតចិនពុំមានមូលដ្ឋានយោធានៅលើប្រទេសណាមួយទេនៅតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិកនេះ គឺមានតែនៅលើកោះសិប្បនិម្មិតដែលចិនបានសាងសងឡើងជាច្រើននៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូងតែប៉ុណ្ណោះ ហើយកោះទាំងនេះជាខ្សែត្រៀមជួរមុខដ៏សំខាន់ទល់មុខនឹងខ្សែត្រៀមអាមេរិកនៅ ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង ហ្វីលីពីន និងកោះ Guam ដែលមានពោពេញទៅដោយទ័ពអាមេរកយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់នៅខ្សែត្រៀមទាំងនោះ។

ត្រង់នេះចិនមិនដែលធ្វេប្រហែសឡើយ ការដែលចិនបន្តច្បាមយកសមុទ្រចិនខាងត្បូងតែម្នាក់ឯង ទទូច និងគំរាមមិនឲ្យកោះតៃវ៉ាន់ប្រកាសឯករាជ្យ (បើហ៊ានប្រកាសចិនវៃភ្លាម) ការពាររបបកូរ៉េខាងជើងមិនឲ្យដួលរលំ នោះក៏ដោយសារចិនត្រូវប្រើតំបន់ទាំងនេះដើម្បីការពារខ្លួនពីឥទ្ធិពលអាមេរិកនៅឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិកនេះដែរ។

ដូចនេះបើនៅសុខៗចិនមានវត្តមានយោធានៅលើដីកម្ពុជា សមាជិកអាស៊ានកំពុងមានជម្លោះជាមួយចិននឹងដេកមិនលក់ទេ ហើយមហាអំណាចតំបន់ដែលជាសម្ព័ន្ធចាក់ទឹកមិនលេចជាមួយអាមេរិក ដូចជា អូស្រ្តាលី ឥណ្ឌា ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងមិនសប្បាយចិត្តបន្តិចណាឡើយ ពួកគេទាំងនេះនឹងបង្កើនវត្តមាននាវាចម្បាំងរបស់ពួកគេបន្ថែមទៀតឲ្យមកចល័តក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូងដែលពួកគេអះអាងថាជាដែនសមុទ្រអន្តរជាតិ។

អត្ថបទបន្ទាប់ខ្ញុំនឹងសាកល្បងឆ្លើយតើកម្ពុជាចំណេញអ្វីខ្លះ? និងក្នុងករណីកម្ពុជាមានវត្តមានយោធាអាមេរិក តើនឹងមានអ្វីកើតឡើងវិញម្តង។
មានភាគត...

អត្ថបទដោយ ៖ វៀង ហួរ (ចូលចិត្តតាមដានភូមិសាស្រ្តនយោបាយ)

បើតាមអ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាននៅរសៀលថ្ងៃទី១៤ សីហានេះ ដោយនៅថ្ងៃទី១៤ ខែសីហានេះ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរកាល ដឹកនាំដោយអនុព័ន្ធយោធាម៉ាឡេស៊ីរួមមាន តំណាង៦ប្រទេសចូលរួម ដូចជា ព្រុយណេ, ឥណ្ឌូណេស៊ី, ឡាវ, មីយ៉ាន់ម៉ា, ហ្វីលីពីន និងប្រទេសវៀតណាម បានចុះទៅពិនិត្យមើលទីតាំងមួយចំនួន សម្រាប់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (AOT) ប្រើប្រាស់នៅក្នុងពេលបំពេញការងារ នៅក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នៅពេលខាងមុខ។

កម្ពុជា ធ្វើការតាមដំណើរដើមទង និងរក្សាជំហរមិនបង្កជម្លោះជាមួយថៃម្ដងទៀត ទោះបីថៃក្រឡុកប៉ុនណា ក៏កម្ពុជារក្សាជំហរខ្លួន ហើយ “កម្ពុជាមានបន្ទាត់ក្រហម របស់ខ្លួនច្បាស់លាស់”។ ច្បាប់ក៏ប្រើ ការពារខ្លួនដោយកម្លាំងទ័ព ក៏ប្រើ។ ត្រូវចងចាំថា “ភាពស្របច្បាប់របស់កម្ពុជា គឺជាភាពត្រឹមត្រូវ” ដែលខ្ញុំតែងតែនិយាយជារឿយៗ ហើយ “អ្វីដែលយើងបានធ្វើ គឺយើងធ្វើយ៉ាងអស់លទ្ធភាពបំផុត”។ ខ្ញុំមានរឿង ៣ត្រូវគិត៖

ទី១៖ តាមចិត្តខឹង ឬតាមច្បាប់? តាមច្បាប់! យើងនឹងឃើញពីភាពយឺតយ៉ាវបន្តិចបន្តូចក្នុងការប្រតិកម្មតបទៅថៃ ដ្បិតយើងត្រូវប្រើការទូត ប្រមូលទិន្និន័យឱ្យច្បាស់បំផុត ហើយវាយថៃទៅអន្តរជាតិ។ ងាយយល់ “បើបងប្អូនមានជម្លោះ ដែលភាគីទី៣ដឹងឮ គេនឹងប្រមូលភស្តុតាង អង្កេតការណ៍សិន។ ភាគីជម្លោះនីមួយៗ មានសិទ្ធរំលោភឈ្លានពាន មិនស្ដាប់ តែភាគីទី៣ គេនឹងប្រមូលយករូបភាពទាំងអស់នោះ ដើម្បីសម្របសម្រួល និងចាត់វិធានការ។ ក្នុងករណីដែលថៃរំលោភដីកម្ពុជា ភាគីទី៣ ជាអ្នកអង្កេតការណ៍ នឹងប្រមូលយករូបភាពនោះទាំងអស់ ហើយបើសួរថា គេអាចដកចេញទេ? ប្រាកដណាស់ គេនឹងដក ហើយដកដោយភាពស្របច្បាប់ និងត្រឹមត្រូវ មិនមែន “ដាក់ភ្លាម ដកទៅភ្លាមទេ”។ បើករណីដែលថៃមិនដក គេអាចនឹងមានវិធានការផ្សេង។ ត្រជាក់មិនស្ដាប់ គឺក្ដៅ។ មិនអាចក្ដៅភ្លាមៗទេ! បើលើលោកនេះ ជម្លោះមួយថ្ងៃចប់ ម្លោះហើយ “យើងអាចតមឈ្លោះត្រឹមតែ២៤ម៉ោង ហើយស្អែកឡើងធម្មតា”។ ជម្លោះត្រូវការពេលដោះស្រាយ ហើយវិធីដែលកម្ពុជាដោះស្រាយ ដោយមិនបង្ហូរឈាម គឺជាវិធីដែលល្អបំផុត។ ណាមួយកម្ពុជា បង្ហាញពីភាពចាស់ទុំពិតប្រាកដ ដែលខុសពីថៃ មុខចាស់តែចិត្តក្មេង!

ទី២៖ ឆេះ ឬត្រជាក់? តដៃជាមួយថៃ គឺជាអ្វីដែលថៃកំពុងចង់បានបំផុត ដ្បិតជម្លោះនេះ “ថៃចង់វាយកម្ពុជាតែ២នាក់ស្រាប់ហើយ ដោយមិនចង់មាននរណាមកពាក់ព័ន្ធ”។ បើមិនដល់បន្ទាត់ក្រហម យើងអត់ធ្មត់ រង់ចាំភាគីទី៣ មកសម្របសម្រួល និងចងក្រងភស្តុតាង។ បើហួសបន្ទាត់ក្រហម យើងមានសិទ្ធការពារ។ របៀបធ្វើការកម្ពុជាគឺ “មិនខ្វើកតាមខ្យល់ មិនខ្វល់តាមរលក” តែរក្សាជំហរត្រឹមត្រូវ ជឿជាក់លើ “ការទូត ពិសេសពីភាគី ម៉ាឡេស៊ី អាមេរិក និងចិន”។ ប្រសិនជាបងប្អូនសួរថា “ប្រសិនជាឃើញគេហ៊ុមយកដីយើងហើយ តើយើងមិនធ្វើអ្វីទេ”? ត្រង់នេះយើងមិនអាចហាមចោរឱ្យឈប់លួចឡើយ តែយើងរក្សាភស្តុតាង។ “ចូលហ៊ុមយកចុះ ដើម្បីបរទេសដឹងថា ថៃឈ្លានពានយកដីខ្មែរស្រស់ៗ ហើយមួយទៀត បើយើងវាយថៃ គឺដូចចូលអន្ទាក់ថៃ ហើយបរទេសនឹងលែងមានជំនឿចិត្តដោះស្រាយបញ្ហា រវាងប្រទេសទាំងពីរ”។ ត្រូវចាំថា “អ្នកដោះស្រាយជម្លោះ ទាល់តែយើង ជាភាគីដែលស្វែងរកការដោះស្រាយស្ដាប់គេជាភាគីចូលជួយដោះស្រាយ។ សំណួរសួរថា បើថៃមិនស្ដាប់ ហើយយើងក៏មិនស្ដាប់ នរណាមានចិត្តជួយ?” បើភាគីទាំងពីរ “គ្មាននរណាស្ដាប់គ្នាផង”។ ជួយទៅមានតែខាតកម្លាំង ហើយមកទល់ពេលនេះ “អន្ទាក់ដែលថៃរៀប មិនជាប់កម្ពុជាទេ តែជាប់ជើងថៃខ្លួនឯង”។

ទី៣៖ ពន្លត់ភ្លើង តែនៅរងើក? ភ្លើងកំហឹង! ប្រាកដណាស់ ត្រូវការពេលពន្លត់ ហើយមិនអាចពន្លត់ភ្លាម រលត់ភ្លាមឡើយ។ ជ័យជម្នះពិតប្រាកដ គឺត្រូវការរយៈពេលយូរ ហើយជ័យជម្នះរយៈពេលខ្លី មិនប្រាកដថា ឈ្នះបន្តទៀតដែរ។ ការពិតមួយដែលយើងដឹង គឺថៃខឹងកម្ពុជាខ្លាំង ពិសេស គឺមេទ័ពភូមិភាគ២។ ដូច្នេះ “យើងត្រូវចងចាំថា បងប្អូនយើងនៅ១៨នាក់ទៀត ដែលថៃកំពុងឃុំ ហើយការបន្តការងារការទូត គឺជារឿងដែលកម្ពុជាដើរ។ ដើម្បីឱ្យប្រាកដថា ពួកគាត់មានជីវិត និងសុខភាព កម្ពុជាបានសហការជាមួយនឹងអង្គភាពសិទ្ធមនុស្សអន្តរជាតិ និងកាកក្រហមក្រហមអន្តរជាតិ តាមដាន សួរសុខទុក្ខដើម្បីប្រាកដថា “ពួកគាត់ នៅមានជីវិត”។ ល្បែងដែលថៃកំពុងលេងនេះ មិនត្រូវការកំហឹងទៅតបទេ គឺប្រើច្បាប់ដើម្បីដាក់បន្ទុកលើចរិតព្រៃថៃ ហើយបើសួរថា យើងអាចបាញ់ការពារខ្លួនបានទេ? ប្រាកដណាស់បាន! តែមិនមែនជាជម្រើសបង្ហូរឈាមឡើយ។ ជម្រើស គឺសន្តិភាព។ កម្ពុជា គឺជាប្រទេសដែលគេជឿជាក់ថា “មានចរិតមិនបង្កជម្លោះ” ជាប្រទេសដែលស្រឡាញ់សុខសន្តិភាព។ សាមគ្ដី គឺជាកូនសោ!

ពី ខ្ញុំបាទ ឡាំ ឡាយ ចុងប៊ិកអង្គរ!

ប្រភពដើមមកពី: លោកឡាំឡាយ 🙏🏼

🔴សារពីទាហានជួរមុខ បើបងប្អូននៅតែបន្តប្រើផលិតផលសៀ.ម សូមបងប្អូនទាញកាំភ្លើ.ងមកបា.ញ់ពួកខ្ញុំដែលកំពុងឈរជើងនៅព្រំដែនចុះ យ៉ាងណាស៊ូស្លា.ប់ ក្រោមដៃរបស់ប្រជាជនខ្លួនឯង ល្អជាងស្លា.ប់ ក្រោមដៃសត្រូវ !🥹