HiFi Akademi

Tüplü amplimin arkasında neden 8 ve 4 Ohm için ayrı bağlantılar var? Hangisini kullanayım?

Hemen tüm tüplü amplilerde kullanılan çıkış tüplerinin çıkış dirençleri doğrudan hoparlörlere bağlanmaya uygun değildir. Bundan dolayı çoğu tüplü amplide çıkış trafosu denilen ve tüp empdanslarıyla hoparlör empedansları arasında bağlantıyı sağlayan özel trafolar bulunur. Bu çıkış trafolarında hoparlörler arasında en yaygın olarak görülen 4 ve 8 Ohm empedanslar için ayrı sarımlar vardır. Buradaki amaç hoparlörünüzle ampli arasındaki en verimli bağlantıyı sağlamaktır.
Yapmanız gereken hoparlörünüzün empedansını öğrenip kablolarınızı bu değere uygun çıkış terminaline bağlamaktır.

Merhaba. Bu gün, bir kaç hafta önce sorulan bir soruyu paylaşacağız:

“Benim amplifikatörüm şu marka ve kanal başına 8 ohm yük altında 150 watt üretebiliyor. Ayrıca cihazda kumandamdan takip edebildiğim bir şiddet değeri bilgisi var. Ama ben ne demek olduğunu anlamadım. Kitabında anlatıyor ama biraz karışık?”

Bazı amplifkatörlerin uzaktan kumandalarında yada ön yüzlerindeki ufak pencerelerde o sırada ne kadar çıkış ürettiği bildirilir. Genellikle de watt cinsinden değil ama dB olarak işaret edilmektedir.

O halde şöyle hesaplayabiliriz;

amplifikatörün son gücünü 0dB ve giriş seviyesini de 0 dB(karşılığı hassasiyet seviyesi volt)olarak alırsak; o sırada peakmetre/vu metre yada ekranda;

+3dB okuyorsak, bu amplifikatörünüzün maksimum gücünden iki kat daha fazla çıkış üretmekte olduğunu göstermektedir.

Yani, eğer amplifikatörümüz 8 ohm da 150 watt ise

+3dB = 300 watt -12dB = 9.375 watt

0dB = 150 watt -15dB = 4.6875 watt

-3dB = 75 watt -18dB = 2.234375 watt

-6dB = 37.5 watt -21dB = 1.1171 watt

-9dB = 18.75 watt -24dB = 0.5535 watt

ürettiğini gösterir.

Gördüğünüz gibi, amplifikatörünüzden hoparlöre gönderdiğiniz enerji çok olmasa da yüksek hassasiyetli bir hoparlör(90dB ve üstü) -24dB seviyelerinde neredeyse size çok keyifli bir gece dinlemesi sağlar.

Özetlersek, amplifkatör gücünüzde, dB göstergesi 3 sayısıyla artarken watt sayınız ikişer kat azalır yada artar.

Bir de amplifikatörlerde birleşik ise pre yani ön katında, ayrı ise; preamplifier(ön amplifikatör) için bir Gain değeri verilmektedir. Bu kazanç manasına gelmektedir ve o kat yada cihazın, girişte kabul ettiği işareti ne kadar büyütebildiğini temsil etmektedir.

Mesela, preamplifikatörünüzde;

Gain:32 dB olarak gösterilmiş ise, içeriye kabul ettiği işareti, 32 dB seviyesine kadar kayıpsız yükseltebildiğini işaret eder.

Eğer bu bir pikap kafası ön yükselticisi ise, kafadan gelen işareti bu seviyede büyütebileceği anlamına gelir.

MC Moving Coil kafalarda voltaj çıkış seviyesi çok düşüktür, bu sebeple de çıkış empedansları alçaktır. Bu kafaların ön yükselticileri çok hassas ve dış elektromanyetik alanlara duyarsız olarak üretilmesi gerekir. Çünkü mikrovolt seviyelerindeki gerilimleri neredeyse milivoltlara çıkarabilirler(350 kat yükseltebilirler). Hatta 36 dB yükseltebilen ön katlar vardır.

Amplifkatörlerde(yükselticiler)dB olarak tarif edilen bir başka değer ise Signal-to- Noise, S/N değeridir.

Özellikle güç katlarında çok önemli bir değerdir. Tarif edilen, his yada benzer gürültülerden öte, bir işaretin ne kadar düşük seviyede, gürültü durumundan ses işareti durumuna geçebileceğidir. Çünkü amplifikatörlerimiz, günümüzde çok düşük bir gürültüde çalışabilmektedirler. Ve bir metre uzaklıktan bile bu sesi algılayamayabiliriz.

Ama bu gürültü seviyesi müzik işaretine dönemeyebilir. İşte S/N yükselticinin ne kadar derinden ses işareti üretebildiğini veren değerdir.

S/N = 100dB, artık orta bir değerdir. 110 dB ve üstü değerler, günümüzde ulaşılmış çok iyi değerlerdir ve gece dinlemelerinde daha çok tatmin edici seviyeleri yaratırlar.

Devialet markası, Fransızların ürettiği bir melez KlassD cihazdır ve S/N değerini 130dB ve üzerinde vermektedir. Bu seviyelerin A veya AB sınıfı bir transistörlü yada lambalı yükseltici tarafından iddia edilmesi hemen hemen mümkün değildir. Çünkü topolojilerinde kazanç devreleri vardır ve her kazanç devresi önce işareti küçültür, sonra tekrar büyütür. Ve bu işlemi her tekrarladığınızda, S/N değeri düşecektir. Oysa günümüzde “High Resolution”=Yüksek Çözünürlük ile icra edilebilen müzik dosyaları, neredeyse 24-bit derinlik ile 144dB e kadar hassasiyet üretebilirler.

Ama Klass D yada tamamen dijital(sayısal) olan amplifkatörlerde elektrik işaretinin yolunda böyle kazanç devreleri yoktur hatta, elektriksel gerilim, neredeyse, hoparlör çıkışına kadar mevcut değildir. Dünyanın en iyi seslerini ürettiğini iddia eden Lyngdorf, Millenium Mark IV değerleri de 120dB ve üzerindedir. Lyngdorf, dünya üzerinde Pure Digital işaret taşıyan cihazları üretmekte olan ilklerdendir. Daha önceleri bu işi, John Ulrich (1977 den itibaren)Spectron markasıyla, TacT Audio(1990 yılından itibaren) ki mühendislerinden birisi Peter Lyngdorf idi, bu tip amplifikatörleri üretmişlerdir.

Umarım herkesin ihtiyacı olan bir konuya değinmişizdir….

Sevgi ve müzikle kalın.

www.technology.com.tr

Türkiye’de ki müzik sistemleri üzerine yayımlanmış kaynakların azlığı ve yeterli açıklayıcılık özelliği olmaması nedeniyle, Hi-Fİ meraklıları ve Müzik meraklıları , gereken ürünün ya fazlasını ya da azını tedarik ederek veya kişilerin ve satıcıların tavsiyesi üzerine alım yaparak hataya düşmüşlerdir.
Kendi beğenecekleri ürünlerin alımını yapabilecek yeterli bilgiye sahip olmayınca, odak alımı yapamamışlar ve müzik keyfi çileye dönüşmüştür.

Amacımız:
Kişilerin Medya,Kaynak ve cihaz üçgeninde nelere dikkat etmeleri, gerçek uyumun nasıl sağlanabileceğini siz değerli müzikseverlere aktarmak ve defalarca değişim yaparak zarar etmenizden uzaklaştırmak ve müziğin bir eğlenceye dönüşmesini sağlamaktır.
Eğitimlerimizi hifi konusunda duayen kabul edilen kişilerce yapılacak ve müzik dünyasına yeni giriş yapmak isteyenlerin anlayacağı düzeyde yapılacaktır.

Eğitimlerimiz ; Basic, Advanced ve Expert olarak üç farklı kategoride oluşacaktır.