Siam Renaissance
05/06/2026
- ได้ตั้งใจมั่นคงว่าจะมิให้ชายอื่นเป็นสามีเป็นอันขาด -
------------
“...การที่ติดพันกันนั้นหลายวันมามีคนรู้มากขึ้น ก็เลยรู้ไปถึงเจ้าจอมมารดาผึ้ง เจ้าจอมมารดาของกรมหลวงพิชิตปรีชากร และกรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ บอกออกไปให้เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์*ทราบ ก็สั่งท่านผู้หญิงอิ่มมารดา ให้รับเจ้าคุณพระประยูรวงศ์กลับไปไว้บ้านเสียอย่างเดิม.....คิดดูเวลาที่เจ้าคุณพระประยูรวงศ์ ต้องกลับออกไปอยู่บ้าน คงเป็นในตอนปลายเดือน ๗ หรือต้นเดือน ๘ ปีเถาะ เมื่อก่อนจะออกไปพอพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ ทรงทราบข่าว ก็ตรัสให้พระพี่เลี้ยงกลาง*เข้าไปทูลพระองค์ใหญ่โสม ว่าขอให้ทรงช่วยให้ได้พบกับเจ้าคุณพระประยูรวงศ์ อีกสักครั้งหนึ่งก่อน พระองค์ใหญ่โสม* จึงตรัสสั่งให้นางสุ่นข้าหลวงซึ่งเป็นพี่เลี้ยง ไปเป็นเพื่อนกับพระพี่เลี้ยงกลาง เป็นสามคนด้วยกัน เจ้าคุณพระประยูรวงศ์ ท่านเล่าว่าเมื่อพบกัน เป็นแต่รันทดกำสรดโศก หาได้ปรึกษาหารือคิดอ่านกันอย่างไรไม่
แต่ส่วนตัวท่านเองเมื่อกลับออกไปอยู่บ้าน ได้ตั้งใจมั่นคงว่าจะมิให้ชายอื่นเป็นสามีเป็นอันขาด ถ้าหากผู้ใหญ่ในสกุลจะเอาไปยกให้ผู้อื่น ท่านก็จะหนีตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ มา จะเป็นอย่างไรก็ให้เป็นไป แต่ข้างฝ่ายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้านั้น พวกชาววังที่รู้เห็นการครั้งนั้น เล่ากันมาแต่ก่อนว่า พอเจ้าคุณพระประยูรวงศ์ต้องกลับไปอยู่บ้านก็เฝ้าแต่ทรงเศร้าโศก ไม่เป็นอันจะทรงเสวยหรือเข้าเฝ้าแหน
จนกรมสมเด็จพระสุดารัตน์ฯ* ตกพระทัย เสด็จเข้าไปปรึกษาเจ้าจอมมารดาเที่ยง ว่าจะควรทำอย่างไร เจ้าจอมมารดาเที่ยง มีความรักใคร่ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า ๆ มาแต่ยังทรงพระเยาว์ จึงออกไปที่พระตำหนักสวนกุหลาบ ทูลปลอบว่าอย่าให้ทรงเป็นทุกข์ไปเลย ท่านรับจะไปกราบทูลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ให้ตรัสขอพระราชทาน แล้วก็ไปกราบทูลตามที่รับนั้น
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสงสาร และทรงพระราชดำริใคร่ครวญเห็นว่าเป็นการดีด้วยจึงตรัสขอต่อเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ ในที่ระโหฐานก่อน เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ ยอมถวาย แล้วจึงมีพระราชหัตถ์เลขาให้พระเจ้าลูกเธอพระองค์เจ้าหญิงโสมาวดี เชิญไปยังเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ด้วยกันกับท้าววรจันทร์ (มาลัย) กับ ท้าวสมศักดิ์ (เนย) ตรัสขอเจ้าคุณพระประยูรวงศ์ อย่างเปิดเผย เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ ก็ทูลถวายตามพระราชประสงค์ เป็นอันตกลงด้วยความยินดีทั้งสองฝ่าย แต่ยังต้องคอยให้พระยาสุรวงศ์ ฯ*กลับจากยุโรป และหาฤกษ์กับเตรียมการถวายตัวอยู่อีกหลายเดือน
ในระหว่างนั้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า ฯ กับเจ้าคุณพระประยูรวงศ์ ให้คนไปมาและส่งของถึงกันก็ไม่มีใครห้ามปราม พระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์กลับมาถึงกรุงเพฯ เมื่อเดือน ๑๐ ปีเถาะนั้น ถึงเดือน ๑๒ เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ ก็ให้ท่านผู้หญิงพันกับคุณเล็กพี่สาว พาเจ้าคุณพระประยูรวงศ์เข้าไปถวายตัวต่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แล้วพักอยู่กับเจ้าจอมมารดาเที่ยงจนถึงฤกษ์ ที่จะพระราชทาน
วันนั้นเวลากลางวัน เจ้าจอมมารดาเที่ยงพาเจ้าคุณพระประยูรวงศ์ขึ้นเฝ้ากราบถวายบังคมลาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานพรและสิ่งของต่างๆ มีขันทองกับพานทองรองขันสำรับหนึ่ง เงินตรา ๕ ชั่ง กับเครื่องนุ่งห่มแต่งตัวหีบหนึ่ง แล้วตรัสเรียกผ้าห่มเยียระบับสองชั้นมาพระราชทานเพิ่มอีกผืนหนึ่ง ในค่ำวันนั้นถึงเวลาสองทุ่ม
(๒๐ นาฬิกา) เจ้าจอมมารดาเที่ยงกับเฒ่าแก่ ก็พาไปส่งตัวยังพระตำหนักสวนกุหลาบ...”
- ประวัติเจ้าคุณพระประยูรวงศ์ -
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
------------
หมายเหตุ :
* เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ คือ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)
* พระพี่เลี้ยงกลาง เป็นพระพี่เลี้ยงของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
* พระองค์ใหญ่โสม คือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ
* กรมสมเด็จพระสุดารัตน์ฯ คือ สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยยิกาเธอ กรมพระยาสุดารัตนราชประยูร
* พระยาสุรวงศ์ ฯ คือ เจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค)
------------
ภาพประกอบ :
เจ้าคุณพระประยูรวงศ์ (แพ บุนนาค)
------------
📚 หนังสือราชินิกุลบุนนาค
หนังสือที่ระลึกในวาระครบรอบชาตกาล 275 ปี เจ้าคุณพระราชพันธุ์นวล พระขนิษฐาในสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี ในพุทธศักราช 2567 และครบรอบถึงแก่อสัญกรรม 220 ปี เจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค) ในพุทธศักราช 2568 สองปฐมวงศ์ราชินิกุลบุนนาค
------------
✨ ชมสารบัญได้ที่ : https://www.facebook.com/share/p/19w6DR51A3/?mibextid=wwXIfr
------------
🎟️ ชมรายละเอียดและตัวอย่างหนังสือได้ที่ https://www.facebook.com/share/p/1CjQpnnbPY/?mibextid=wwXIfr
------------
:: ติดต่อสอบถามได้ที่ ::
- Facebook : https://www.facebook.com/share/176bSQkANU/?mibextid=wwXIfr
- LINE Official Account ของ Siam Renaissance ได้ที่ https://bit.ly/3RMEIne
03/06/2026
- อเนกทาน -
-----------
เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๔ รอบ
สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี
๓ มิถุนายน ๒๕๖๙
-----------
สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า มีพระราชจริยาวัตรใฝ่ในการพระราชกุศลอยู่เสมอ แม้ก่อนที่จะทรงดำรงตำแหน่งสภาชนนีแห่งสภาอุณาโลมแดง (สภากาชาดไทยในปัจจุบัน) เมื่อ พุทธศักราช ๒๔๓๖ ทรงสนพระราชหฤทัยในกิจการสาธารณสุขของประเทศมาแต่เดิม
คราวเฉลิมพระชนมพรรษาในปีหนึ่ง ได้เสด็จมายังโรงพยาบาลศิริราช เพื่อทรงเยี่ยมผู้ป่วย ปรากฏรายการสิ่งของพระราชทานในสำรับหนึ่ง ๆ ประกอบด้วย
“...สำรับคาว ๑ สำรับมีชามฝาลายคราม เตมด้วยอาหารอย่างประณีต ๕
สำรับหวาน ๑ สำรับ มีชามฝาลายคราม เตมด้วยอาหารอย่างประณีต ๔
ชามเข้าลายครามมีถาดรอง ๑
ขันครอบทองเหลือง ๑
กระโถนลายคราม ๑
หีบหมากกะมะลอมีเครื่องพร้อม ๑
ขวดพิมเสน ๑
มีดพับเจียนหมาก ๑
ผ้าห่มขนหนู ๑
เสื่ออ่อน ๑
หมอนระบาย ๑
กานวม ๑
ถ้วยกินน้ำร้อนมีจานรอง ๑
ผ้าพื้น ๒
ผ้าขาว ๒...”
- แจ้งความกรมพยาบาล -
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๖ แผ่นที่ ๒๕
วันที่ ๒๒ กันยายน รัตนโกสินทร์ศก ๑๐๘ (พุทธศักราช ๒๔๓๒)
-----------
ภาพประกอบ :
สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี (สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า)
Her Majesty Queen Savang Vadhana.
------------
ภาพนี้ เป็นหนึ่งในภาพถ่ายและภาพพิมพ์สมัยรัชกาลที่ ๔ - ต้นรัชกาลที่ ๖ จำนวนกว่า ๘๐ ภาพ ในกรรมสิทธิ์ของสำนักพิมพ์ สยาม เรเนซองส์
ที่ได้นำมาวิเคราะห์เรื่องราวในแง่มุมต่าง ๆ และคลี่คลายเหตุการณ์เบื้องหลังภาพโบราณเหล่านั้นด้วยเอกสารชั้นต้น เพื่อฉายภาพความทรงจำแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ให้กระจ่างยิ่งขึ้น เติมเต็มจินตนาการ และเพิ่มพูนความรู้ความเข้าใจต่อบ้านเมืองและวิถีชีวิตผู้คนในยุคสมัยนั้น ในผลงานหนังสือ
สมุดภาพสยามเรเนซองส์ : ความทรงจำแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เล่ม ๑
Reminiscence of Rattanakosin Vol.1 (1851 - 1911)
หนังสือดีเด่น ประเภทหนังสือสวยงามทั่วไป ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๑ โดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.)
ถ่ายทอดภาพต้นฉบับเหล่านี้ด้วยเทคโนโลยีการถ่ายภาพความละเอียดสูง พร้อมเทคนิคการพิมพ์ที่ทันสมัย จัดพิมพ์สี่สี (พร้อมสีพิเศษ) ด้วยกระดาษอาร์ตคุณภาพดีจากต่างประเทศ รูปเล่มขนาดใหญ่ สวยงาม เพื่อให้ทุกท่านได้เพลิดเพลินกับสาระของเนื้อหาและภาพความทรงจำแห่งกรุงรัตนโกสินทร์อันทรงคุณค่าเหล่านี้ได้อย่างเต็มอิ่มที่สุด
------------
เพิ่มเพื่อนและสั่งซื้อผ่าน LINE Official Account ของ Siam Renaissance ได้ที่ https://bit.ly/3RMEIne
Add เลย ทั้งสาระความรู้ กิจกรรมพิเศษ และส่วนลดปัง ๆ รอคุณอยู่ !
------------
ติดต่อสอบถามข้อมูลได้ที่ โทร. 02-633-5533 / 063-225-1555
และ Inbox Message ของเราได้เลยค่ะ
#สมุดภาพสยามเรเนซองส์
Contact the business
Telephone
Opening Hours
| Monday | 10:00 - 17:00 |
| Tuesday | 10:00 - 17:00 |
| Wednesday | 10:00 - 17:00 |
| Thursday | 10:00 - 17:00 |
| Friday | 10:00 - 17:00 |