JBD Channel

भेनेजुएलाको राजधानी काराकासमा बुधबार गएको विनाशकारी भूकम्पपछि उद्धारकर्मीहरू भत्किएका भवनका भग्नावशेषहरूमा लगातार काम गरिरहेका छन्। यति शक्तिशाली भूकम्प गएपछि विज्ञहरूले सबैभन्दा ठूलो र तत्कालको खतरा भौतिक संरचना तथा भवनहरू भत्किनुलाई मानेका छन्। सहरी क्षेत्रमा यस्ता संरचना भत्किँदा जनधनको ठूलो क्षति हुन सक्ने प्राथमिक अनुमान गरिएको छ।

क्याल्टेक (Caltech) का भूगर्भविद् डा. लुसी जोन्सका अनुसार घना बस्ती भएका क्षेत्रहरूमा तीव्र कम्पनका कारण ग्यास पाइपलाइनहरू फुट्ने वा विद्युतीय प्रणालीमा क्षति पुग्ने सम्भावना रहन्छ, जसले गर्दा सहरमा भीषण आगलागी निम्तिन सक्छ। अर्कोतर्फ, भूकम्पले खानेपानीका मुख्य पाइपलाइनहरू (water mains) फुट्ने हुँदा आगो नियन्त्रणका लागि अग्निशामकहरूले समयमै पर्याप्त पानी नपाउने जटिल समस्या देखा पर्छ।

विज्ञहरूका अनुसार भूकम्पपछिका यस्ता शृङ्खलाबद्ध र अझ खतरनाक प्रभावहरू (cascading impacts) ले विपद्को रूपलाई थप भयावह बनाउन सक्छन्। कतिपय अवस्थामा त भूकम्पको मुख्य झट्काले भन्दा त्यसपछि सहरमा फैलिने आगलागीका कारण हुने आर्थिक क्षति र विनाश दोब्बरसम्म बढी हुने तर्फ विज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

भेनेजुएलाको राजधानी काराकासमा बुधबार गएको शक्तिशाली भूकम्पपछि उद्धारकर्ताहरूले भत्किएका भवनहरूबाट घाइतेहरूलाई सुरक्षित स्थानतर्फ निकालिरहेका छन्। घटनालगत्तै उद्धार टोलीहरूले प्रभावित क्षेत्रमा खोजी र उद्धार कार्यलाई तीव्र बनाएका छन्।

अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (USGS) ले आफ्नो 'प्याजर' (PAGER) प्रणालीमार्फत 'रेड अलर्ट' (उच्च सतर्कता) जारी गर्दै यस भूकम्पका कारण हजारौँ मानिस हताहत हुन सक्ने अनुमान गरेको छ। व्यापक क्षति र ठूलो मानवीय संकट निम्तिन सक्ने सम्भावना रहेको भन्दै विगतका यस्ता संकटहरूमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको सहयोग आवश्यक परेको USGS ले जनाएको छ।

भूकम्प प्रभावित यस क्षेत्रका अधिकांश बासिन्दाहरू पराकम्प र भूकम्पको दृष्टिकोणले अत्यन्तै असुरक्षित भवनहरूमा बस्ने गर्छन्। यहाँका धेरैजसो संरचनाहरू बिना पिलरका इँटाको गारो र माटोको ब्लक (एडोबी) बाट बनेका हुनाले भूकम्पको धक्काका कारण ठूलो क्षति भएको बताइएको छ।

भेनेजुएलाका आन्तरिक मन्त्री डियोस्डाडो काबेलोले बुधबार देशका विभिन्न राज्यहरूमा भूकम्पको ठूलो धक्का महसुस गरिएको जानकारी दिएका छन्। उनका अनुसार राजधानी काराकासको एउटा विशेष क्षेत्रमा स्थिति निकै "चिन्ताजनक" बनेको छ। एसोसिएटेड प्रेस (AP) सँग कुरा गर्दै मन्त्री काबेलोले काराकासको अल्टामिरा क्षेत्रमा भूकम्पका कारण थुप्रै घर र भवनहरू भत्किएको बताएका छन्। उनले घाइतेहरूको उद्धार कार्य चुस्त बनाउन सवारी चालकहरूलाई एम्बुलेन्स र अन्य आपतकालीन गाडीहरूलाई बाटो छोडिदिन समेत आग्रह गरेका छन्।

भूकम्पपछिको परिस्थितिलाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री काबेलोले सरकारी टेलिभिजनमार्फत नागरिकहरूलाई धैर्यता राख्न अपिल गरेका छन्। उनले भनेका छन्, "हामी बुझ्छौँ कि यस्तो समयमा मानिसहरू अत्तालिन सक्छन्, तर हामी पीडित र आवश्यक परेकाहरूलाई तत्काल सहयोग तथा उद्धार टोली परिचालन गर्न निर्धारित नियम र प्रक्रिया अनुसार काम गरिरहेका छौँ।" उनले नागरिकहरूलाई आफ्ना बालबालिका र वृद्धवृद्धाहरूको विशेष ख्याल राख्न तथा एकअर्कालाई फोन गरेर सबै सुरक्षित भए/नभएको निश्चित गर्न पनि आग्रह गरेका छन्।

यसैगरी, मन्त्री काबेलोले मुख्य भूकम्पपछि आउने परकम्पहरूले (aftershocks) पहिले नै कमजोर भइसकेका संरचनाहरूलाई थप क्षति पुर्‍याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। सम्भावित जोखिमबाट बच्नका लागि उनले सबैलाई घरभित्र नबसी खुला ठाउँमा रहन विशेष आग्रह गरेका छन्। समाचार संस्था एएफपी र गेट्टी इमेजका जुआन बरेटोले खिचेको तस्बिरमा काराकासको सडकमा भूकम्पपछि सर्वसाधारणहरू त्रसित अवस्थामा जम्मा भएका देखिन्छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हर्मज जलडमरू (Strait of Hormuz) भएर हिँड्ने जहाजहरूमा कुनै पनि प्रकारको पारवहन शुल्क लगाउने कुरा आफूलाई स्वीकार्य नहुने बताएका छन्। ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले यस्तो कदम पूर्ण रूपमा 'अस्वीकार्य' हुने स्पष्ट पारे। उनले संसारमा अरू पनि अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गहरू रहेको उल्लेख गर्दै त्यस्ता ठाउँमा पनि शुल्क उठाउन नदिइने र कसैले त्यसो गरेमा त्यो 'गेम-चेन्जर' (खेलको नियम बदल्ने कदम) हुने चेतावनी दिए।

यो विवाद इरानले हर्मज जलडमरूबाट जाने जहाजहरूमा शुल्क लिने योजना बनाएपछि सुरु भएको हो। हर्मज जलमार्गको केही भाग इरानको क्षेत्रमा पर्छ, जहाँबाट संसारभरिको झन्डै २० प्रतिशत कच्चा तेल ओसारपसार हुन्छ। इरान र ओमानले यस जलमार्गको व्यवस्थापन र खर्चका बारेमा छलफल गरिरहेको बेला अमेरिकी प्रशासनले यसमा कडा आपत्ति जनाएको हो।

तनाव कम गर्न र अमेरिकासँगको वार्तालाई अघि बढाउन इरानले हाललाई ६० दिनसम्म उक्त शुल्क नलगाउने निर्णय गरेको छ। ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानले तत्काल कुनै शुल्क नलिन सहमति जनाएको पुष्टि गरे। साथै, उनले यदि यो जानकारी गलत निस्किएमा अमेरिकासँग भइरहेको कूटनीतिक वार्ता तुरुन्तै भङ्ग गरिने चेतावनी पनि दिएका छन्।