PSIM

Дани улсын Аархусын Их Сургуулийн Улс төрийн шинжлэх ухааны тэнхмийн багш Томас Олесений "Шүгэл үлээхийн социологи" (The Sociology of Whistleblowing) ном хэвлэгдэн гарчээ. Тэрээр улс төрийн социологийн чиглэлээр бакалавр болон ахисан түвшинд хичээл заадаг байна. Мөн ардчиллын шүүмж, ардчиллын олон нийтийн хүрээг голлон судалдаг ба энэ үйл явцад сэтгүүлчид, шүгэл үлээгчид, активистууд чухал үүрэг гүйцэтгэнэ гэж үздэг.

Энэ номондоо шүгэл үлээгчийг ардчилсан нийгэм дэх гол дүр гэж үзэж шүгэл үлээх нь сүүлийн жилүүдэд улам бүр чухал үйл ажиллагааны хэлбэр болох төлөвтэй байна гэж бичжээ. Шүгэл үлээгчид бол нийгэм, улс төр доторх буруу үйлдлүүдийг илчилдэг учраас ардчилсан орнуудын чухал оролцооны хэлбэр юм. Тэд давуу эрх, тусгай мэдлэгээрээ олон нийтийн, ардчилсан, ёс суртахууны мэтгэлцээнд хэний ч хийж чадахгүй хүчтэй хувь нэмэр оруулдаг.

Энэхүү ном нь шүгэл үлээгчдийг хардлага, нээлттэй байдал, шударга байдал, шүүмжлэл зэрэг үнэт зүйлстэй холбож, ардчилалтай хэрхэн харьцаж байгааг судалжээ. Соёлын социологийн уламжлалд тулгуурласан ном нь Никлас Луманн, Ульрих Бек, Энтони Гидденс, Юрген Хабермас, Пьер Бурдье зэрэг хэд хэдэн социологийн сэтгэгчдийн үзэл санаанд суурилсан байна. Ном нь шүгэл үлээгчийн ардчиллын түүх, байгууллагын буруу үйлдлийг засах нь, олон нийтийн соёлд шүгэл үлээгчийн байр суурь, Big Tech ба шүгэл үлээлт зэрэг сэдвийг агуулжээ. Энэхүү ном нь улс төрийн социологи, олон нийтийн социологи, хөдөлмөрийн социологи, байгууллага судлал зэрэг салбарын уншигчдад зориулсан аж.

“Шүгэл үлээгч” гэж нийтийн ашиг сонирхлыг хохироосон, хохироож болзошгүй нөхцөл байдал, үйлдлийн талаар эрх бүхий байгууллагад мэдээлэл өгөх, өргөдөл, гомдол гаргах болон тайлбар өгсөн хүн, хуулийн этгээдийг хэлдэг. Манай улсад 2022 оноос Шүгэл үлээгчийн тухай хуулийг ярьж байгаад баталж чадаагүй байгаа юм.