Sci-Mix Update

🌌 විශ්වයේ මහා බලපරාක්‍රමය - Black hole jets

කළු කුහරයකින් විහිදෙන ‘ජෙට් ධාරාවල’ (Black hole jets) බලය මැන බලයි!
විශ්වයේ පවතින අතිශය අද්භූත වස්තුවක් වන කළු කුහරයක් සතු සැබෑ ශක්තිය කෙතරම්ද? විද්‍යාඥයන් ඒ ගැන මෙතෙක් තිබූ කුතුහලය විසඳා ගැනීමට සමත්ව තිබේ. පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ 7,200ක් ඈතින් පිහිටි Cygnus X-1 තාරකා පද්ධතිය නිරීක්ෂණය කිරීමෙන්, කළු කුහරයකින් පිටතට විහිදෙන අතිප්‍රබල ‘රෙලටිවිස්ටික් ජෙට්’ (Relativistic Jets) වල සැබෑ බලය මැනීමට ඔවුන්ට හැකි වී ඇත.
කළු කුහර යනු තමන් වෙත ඇදී එන සියල්ල ගිලගන්නා වස්තූන් පමණක්ම නොවේ. කළු කුහරයක් ද්‍රව්‍ය ගිලගන්නා අවස්ථාවලදී, එහි ඇති අතිමහත් චුම්බක බලය හේතුවෙන් එම ද්‍රව්‍යවලින් කොටසක් ආලෝකයේ වේගයට ආසන්න වේගයකින් විශ්වය දෙසට විදිනු ලබයි. මෙය හරියට ‘විශ්වීය ජෙට් එන්ජිමක්’ ක්‍රියාත්මක වීම හා සමානයි.
Cygnus X-1 පද්ධතියේ ඇති නිල් සුපිරි යෝධ තරුවෙන් හමන ප්‍රබල Stellar Winds මගින් මෙම ජෙට් ධාරාවන් සුළු වශයෙන් ඇඹරීමට ලක්වන ආකාරය ගණිතමය ලෙස විශ්ලේෂණය කිරීමෙන්, මෙම ජෙට් සතු චාලක ශක්තිය මැනීමට පර්යේෂකයන් සමත් වී ඇත.
මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි?
• මන්දාකිනිවල පරිණාමය: මෙම ජෙට් ධාරා සතු ශක්තිය කෙතරම්ද යත්, සමස්ත මන්දාකිනියකම හැඩය සහ එහි තරු බිහිවීමේ ක්‍රියාවලිය පාලනය කිරීමට මේවාට හැකියාව ඇත.
• විශ්වීය ප්‍රතිපෝෂණය (Feedback): මෙමගින් අවට ඇති අභ්‍යවකාශ වායූන් අධික ලෙස රත් කරන අතර, එමගින් නව තරු බිහිවීම සීමා කරයි. මන්දාකිනිවල වර්ධනය තේරුම් ගැනීමට මෙය ඉතා වැදගත් වේ.
• භෞතික විද්‍යාවේ සීමාවන්: පවතින භෞතික විද්‍යා නියමයන් විශ්වයේ පවතින අන්තගාමී තත්ත්වයන් යටතේ ක්‍රියා කරන ආකාරය පරීක්ෂා කිරීමට මෙය කදිම අවස්ථාවකි.
කෙතරම් ප්‍රබලද?
මෙම ජෙට් ධාරාවකින් පිටවන ශක්තිය අපගේ සූර්යයා මෙන් ට්‍රිලියන වාර ගණනක බලයකින් යුක්තය. කළු කුහර යනු හුදෙක් අඳුරු කුහර පමණක් නොව, විශ්වයේ පවතින අතිවිශාල ශක්ති උල්පත් බව මින් මනාව පැහැදිලි වේ.
ඔබේ අදහස කුමක්ද? කළු කුහර යනු විශ්වයේ ඇති බියකරුම වස්තූන් ද, නැතිනම් සොබාදහමේ විස්මිත නිර්මාණයක් ද? ඔබේ අදහස් පහතින් දක්වන්න 👇

කළු කුහරයකින් මේ ආකාරයට අතිප්‍රබල ශක්ති ධාරාවන් (Jets) නිකුත් වන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව මෙම වීඩියෝවෙන් ඔබට දැනගත හැකිය.

http://www.youtube.com/watch?v=tBK792Ffu1g