Dr Heng Rithi

ថ្ងៃនេះខ្ញុំសូមលើកយកប្រធានបទមួយដែលពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញមកធ្វើការបកស្រាយពន្យល់ជូនបងប្អូនទាំងអស់ឲ្យបានយល់ដឹងថា តើអ្វីទៅជាជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញ? តើវាមានរោគសញ្ញាអ្វីខ្លះ? តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលធ្វើឲ្យអ្នកប្រឈមនឹងជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញ? និងវិធីបង្ការខ្លួនអ្នកឲ្យជៀសផុតពីជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញ។

1. តើអ្វីទៅជាជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញ?
ជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញចែកចេញជាពីរប្រភេទគឺ: ជម្ងឺរលាកអញ្ចាញធ្មេញ និងជម្ងឺរលាកជាលិកាជុំវិញធ្មេញ។
* ជម្ងឺរលាកអញ្ចាញធ្មេញ: គឺវាបណ្ដាលឲ្យអញ្ចាញធ្មេញរបស់លោកអ្នកមានសភាពរលាកក្រហម និងមានសភាពហើម ប៉ុន្តែវាមិនធ្វើឲ្យខូចខាតដល់រចនាសម្ព័ន្ធជុំវិញធ្មេញទេ។
* ជម្ងឺរលាកជាលិកាជុំវិញធ្មេញ: គឺវាបណ្ដាលឲ្យអញ្ចាញធ្មេញរបស់លោកអ្នកមានសភាពរលាក ក្រហម ហើម និងអាចមានខ្ទុះហូរចេញតាមអញ្ចាញធ្មេញ ហើយវាថែមទាំងធ្វើឲ្យខូចខាតដល់រចនាសម្ព័ន្ធជុំវិញធ្មេញទៀតផង ដែលវាបណ្ដាលឲ្យធ្មេញរបស់លោកអ្នកមានសភាពរង្គើរ ហើយស្រៀវ។

2. តើជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញមានរោគសញ្ញាអ្វីខ្លះ?
ជាទូទៅ ជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញមានរោគសញ្ញាដូចជា:
* អញ្ចាញធ្មេញមានសភាពរលាក ក្រហម ហើម ពេលខ្លះអាចមានខ្ទុះតាមអញ្ចាញធ្មេញ
* មានឈាមហូរចេញតាមអញ្ចាញធ្មេញ
* ធ្មេញមានអាការ:ស្រៀវ ហើយចាប់ផ្ដើមរង្គើរ
* ធំក្លិនមាត់
* កំណាំធ្មេញមានការប្រែប្រួលខុសប្រក្រតី
* សណ្ដក់អញ្ចាញធ្មេញ។

3. តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលធ្វើឲ្យអ្នកប្រឈមនឹងជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញ?
លោកអ្នកអាចប្រឈមនឹងជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញបានគ្រប់ពេល ប្រសិនបើអ្នកមិនបានយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការថែទាំ និងរក្សាអនាម័យមាត់ធ្មេញឲ្យបានល្អ។ ហើយកត្តាដែលធ្វើឲ្យអ្នកប្រឈមខ្លាំងនឹងជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញមានដូចជា:
* អ្នកមានផ្ទុកជម្ងឺទឹកនោមផ្អែម
* អ្នកជក់បារី
* កង្វះអនាម័យមាត់ធ្មេញ និងអាហារូបត្ថម្ភ
* តំណរពូជ
* កត្តាផ្លូវអារម្មណ៍ (Stress)
* ការប្រើប្រាស់ថ្នាំមួយចំនួន ដូចជាថ្នាំព្យាបាលជម្ងឺសម្ពាធឈាម និងថ្នាំពន្យាកំណើត

4. វិធីបង្ការខ្លួនអ្នកឲ្យជៀសផុតពីជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញ
ដើម្បីបង្ការខ្លួនអ្នកឲ្យជៀសផុតពីជម្ងឺអញ្ចាញធ្មេញ អ្នកគួរតែ:
* ដុសសម្អាតធ្មេញយ៉ាងតិចឲ្យបាន 2 ទៅ 3ដងក្នុងមួយថ្ងៃ
* ប្រើ Dental floss សម្អាតតាមចន្លោះធ្មេញយ៉ាងតិចឲ្យបានម្ដងក្នុងមួយថ្ងៃ
* សម្រាប់អ្នកមានជម្ងឺទឹកនោមផ្អែម ត្រូវឧស្សាហ៍តាមដានមើលជាតិស្ករក្នុងខ្លួនជាប្រចាំ
* កាត់បន្ថយការបរិភោគអាហារដែលមានជាតិផ្អែមខ្ពស់
* កាត់បន្ថយការបរិភោគគ្រឿងស្រវឹង
* ត្រូវបញ្ឈប់ ឬកាត់បន្ថយ បើសិនអ្នកមានទម្លាប់ជក់បារីជាប្រចាំ។
* * ធ្វើការណាត់ជួបជាមួយទន្តបណ្ឌិតជំនាញរៀងរាល់ 6ខែម្តង។

5) តើជំងឺអញ្ចាញធ្មេញតើយើងព្យាបាលយ៉ាងដូចម៉េច?
* ត្រូវទៅជួបទន្តបណ្ឌិត ដែលមានវិជ្ជាជីវះត្រឹមត្រូវ ដើម្បីធ្វើការសំអាតចេញនៅ ពពួក សំអេច ឬ កំបោរដែលនៅក្រោមអញ្ចាញធ្មេញអោយបានស្អាត
* សំរាប់នៅផ្ទះ អ្នកត្រូវ ប្រើប្រាស់ច្រាស់ដុះធ្មេញដែលមានសរសៃទន់ នឹង ដុសអោយបានបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវ
* ប្រើទឹកខ្ពុលមាត់ ដើម្បីអោយអញ្ចាញរបស់អ្នកកាន់តែមានសភាពល្អប្រសើ
* ប្រើអំបោះទាក់ចន្លោះធ្មេញ ( flossing) ក្រោយពីបរិភោគចំណីអាហារហើយ

6) តើការរលាកអញ្ចាញធ្មេញមានផលវិបាកយ៉ាងដូចម៉េចខ្លះ?
* មានបញ្ហា ហើមអញ្ចាញធ្មេញ
* មានការហូរឈាមតាមអញ្ចាញធ្មេញ
* ដកដង្ហើមមក ធំក្លិនមិនល្អ
* ធ្វើអោយមានចន្លោះប្រហោងធ្មេញ បន្ទាប់ពីអញ្ចាញស្រក់
* ធ្វើអោយមានធ្មេញមួយចំនួនរង្គើរ
* ពិបាកទំពារចំណីអាហារ

រៀបរាងដោយ : ទន្ត. ហេង រិទ្ធិ

ជំងឺពុកធ្មេញ
ដែលគេស្គាល់ថាជាប្រហោងធ្មេញ ឬ រោគពុកធ្មេញ គឺជាការខូច ឬបាត់បង់ ធ្មេញដោយសារតែអាស៊ីតដែលផលិតដោយបាក់តេរី ឬ បែបប្រហោងធ្មេញ ដែលអាចមានពណ៌ខុសៗគ្នាពីលឿងទៅខ្មៅ

សញ្ញានិងរោគសញ្ញា សញ្ញាដំបូងបំផុតនៃ ពុកធ្មេញ គឺរូបរាងនៃចំណុចពណ៌ស ពណ៍ ក្រម៉ៅ នៅលើផ្ទៃនៃធ្មេញ បង្ហាញពីតំបន់នៃ demineralization នៃ ស្រទាប់ enamel ពណ៌ត្នោតងងឹតលើផ្ទៃ enamel ឬ dentin ឈឺចាប់ ឬស្រៀវ នៅពេលញ៉ាំរបស់ក្តៅ ត្រជាក់ ឬអាហារផ្អែម និងភេសជ្ជៈ ឈឺធ្មេញ ក្លិនមាត់មិនល្អ

មូលហេតុ៖ បាក់តេរី របបអាហារដែលមានជាតិស្ករ កត្តាផ្សេងទៀត (ការជក់បារី ឬថ្នាំជក់ និងអនាម័យមាត់មិនល្អ)

ការបង្ការ ច្រាសដុសធ្មេញត្រូវបានគេប្រើជាទូទៅដើម្បីសម្អាតធ្មេញ នឹងអនាម័យមាត់ធ្មេញ (ដោយបច្ចេកទេសការដុសសម្អាតធ្មេញនឹង កាត់បន្ថយអាហារផ្អែម ឬភេសជ្ជៈ) ផ្លាស់ប្តូរច្រាស់ដុសធ្មេញរៀងរាល់ ៣ខែ ម្តង លាបថ្នំា Fluoride ( ភ្លអូរ៉ាយ )រៀងរាល់ ៣-៦ ខែម្តង ( ដោយ ទន្តបណ្ឌិត ជំនាញ ) ដាក់ថ្នាំ SDF (Silver Diamine Fluoride) ទៅលើផ្ទៃធ្មេញ ( សំរាប់ ធ្មេញ កូន ក្មេង ) ប្រើ Xylitol នៅក្នុងស្ករកៅស៊ូ

ការព្យាបាល
ការស្តារធ្មេញ ឬ ការប៉ះបំពេញធ្មេញ គឺជាវិធីព្យាបាលដែលប្រើដើម្បីស្ដារមុខងារ និងរូបសណ្ឋាននៃរចនាសម្ព័ន្ធធ្មេញដែលបាត់បង់ដែលបណ្តាលមកពី រោគពុកធ្មេញ ឬ ការបែកបាក់ខាងក្រៅ ការដកធ្មេញ ប្រសិន បើ ស្ថានភាពធ្មេញ មានសភាព ខ្សោយ ឬ បែកបាក់ធំ មិនអាចសង្គ្រោះបាន ការ ព្យាបាល សរសៃ រន្ធឬសធ្មេញ ប្រសិន បើ ការពុករហូតដល់បន្តូលធ្មេញ ធ្វើអោយមានការឈឺ ចុកចាប់

រៀបរាងដោយ : ទន្ត. ហេង រិទ្ធិ