KCAC

⁨ ⁨ باراڤ بارزانی، سەرۆک و دامەزرێنەری ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کولتوور، پێشوازیی لە ئاهەنگساز، هونەرمەند، تێکستنووس و ئەرشیفکاری ناوداری کورد، مامۆستا مەزهەری خالقی کرد.

مەزهەری خالقی یەکێکە لە ناوە هەرە دیارەکانی مێژووی موزیک و گۆرانی فۆلکلۆری کوردی؛ ئەو بە درێژایی ساڵانی کارکردنی، توانیویەتی شێوازێکی تایبەت لە چڕین و پاراستنی فۆلکلۆر پەرە پێ بدات بە زیندووی ڕایبگرێت. مامۆستا مەزهەر لە لە ڕێگەی دامەزراندن و بەڕێوەبردنی ئەنیستیتۆی کەلەپووری کورد، ڕۆڵێکی کاریگەری بینیوە لە کۆکردنەوەی مێژووی زارەکی و ئەرشیفی موزیک و پاراستنی هونەر و کەلەپووری کوردستان.

لە ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کولتوور، سوودوەرگرتن لە ئەزموونی پارێزەرانی کەلەپوورمان، کۆڵەکەیەکی سەرەکیی کار و گەشەکردنمانە. ئێمە هەمیشە هەوڵ دەدەین میراتی دەوڵەمەندیان بپارێزین و پێکەوە بەرەو ئامانجی هاوبەشمان، کە پاراستنی ناسنامەی کولتووریمانە، هەنگاو بنێین.

Barav Barzani, President and Founder of the Kurdistan Center for Arts and Culture, welcomed the renowned Kurdish composer, artist, songwriter, and archivist, Mezherî Xaliqî.

Mezherî Xaliqî is considered one of the most important figures in Kurdish folk music. Over the years, he has developed a unique approach that keeps Kurdish folklore alive and connected to people. Through his work founding and leading the Kurdish Heritage Institute, he has played a major role in preserving oral histories, musical archives and protecting Kurdistan’s arts and heritage.

At the Kurdistan Center for Arts and Culture, learning from the custodians of our living heritage is a fundamental part of our work and growth. We aim to further preserve their legacies and work together towards our common goals of preservation.⁩⁩

ئەم هەفتەیە، کتێبخانەی کوردی دەرگاکانی بۆکردینەوە تا میوانداریی گفتوگۆیەک بکەین لە نێوان نەوە جیاوازەکان؛باسەکەمان دەربارەی یادەوەری و کاریگەرییە ئاڵۆزەکانی پۆست-کۆلۆنیالیزم بوو لەسەر ناسنامە و گواستنەوەی زانیاری بۆ نەوەکانی داهاتوو. قسەی میوانەکانمان هێندە قووڵ و پڕ مانا بوون، جارێکی تر گرنگیی ئەو بەرپرسیارێتییەیان بیر خستینەوە کە لە بڵاوکردنەوە و ئەرشیفکردنی چیرۆکی ژناندا لەسەر شانمانە. ژنی کورد لە هەموو کایەکاندا — لە سیستەمی ژنسالارییەوە تا هونەر و سیاسەت — هەمیشە هێزی سەرەکی بوون بۆ پاراستنی دابونەریت، زمان و کولتوورەکەمان.

تیمی (ئەرشیفی ژیان) ڕۆژی یەکشەممەیان تەرخانکرد بۆ کۆکردنەوە و سکانکردنی ئەرشیفەکان و تۆمارکردنی چیرۆکی پشت هەر یەکەک لەو بابەتانەی کە پێشکەشمان کران؛ ئەمەش بۆ ئەوەی کارەکانمان شایستەی ئەو متمانەیە بێت کە پێمان بەخشراوە و ڕێز بێت بۆ ئەو هەوڵانەی دراون بۆ پاراستنی ئەم یادەوەرییانە.

ئێمە لە ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کولتوور و ئەرشیفی ژیان، سوپاس و پێزانینی خۆمان بۆ هەموو ئامادەبووان و بەشداربووان دەردەبڕین، بەتایبەت بۆ کتێبخانەی کوردی، بزاڤ مەحموود، شیندا ئەکرەم، چرۆ ئیلیاسی، ئالا ریانی، بەهار نووری، نۆڤین هەرسان و، سارا نەزەری.

This weekend, the Kurdish Library opened its doors for us to host an intergenerational conversation shaped by memory, the complexities of postcolonial structures of identity-shaping, and the transmission of knowledge moving forward. Our speakers brought nuance and depth that only reinforced the magnitude of responsibility the publication, and the archiving of women’s stories by extension, carries. Kurdish women, in all their complexity, from the matriarchy to arts and politics, remain the driving force behind the preservation of our practices, language, and culture.

On Sunday, the Jiyan Archives team spent the day carefully retrieving archives, scanning them, and collecting the stories behind them — ensuring our work honours the trust placed in us, and the efforts that have gone into safeguarding these tangible memories.

We as Kurdistan center for arts and culture and the Jiyan archives extend our deepest gratitude to all attendees, contributors, and in particular: The Kurdish Library, Bezav Mahmoud, Shinda Ekrem, Chero Eliassi, Ala Riani, Bahar Nori, Novin Hersan, and Sara Nazari.

چنینا کولیلکێن نیسانێ لە لایەن خدر قەواڵ، ٢٠٢٥.
زەیتی سەر پەڕۆ(کانڤاس)، ٦٠ x ٤٥ سم

ئەمڕۆ لە ڕۆژی جیهانیی هونەردا، هاوکاتە لەگەڵ "چوارشەمما سۆر" کە سەری ساڵی ئێزیدییەکانە. ئەم بەرهەمەی هونەرمەند "خدر قەواڵ" گوزارشت لە نەریتێکی ڕەسەن دەکات کە تێیدا خێزانە ئێزیدییەکان بۆ پێشوازیکردن لە بەهار، دەرگای ماڵەکانیان بە گوڵ دەڕازێننەوە. قەواڵ لەسەر تابلۆکەی دەڵێت: "ئاهەنگگێڕان نێزیک دەبێتەوە و یادەوەرییەکانیش دێنەوە بۆ ئەوەی دەرگاکان بە گوڵی نیسان بڕازێنینەوە."

خدر قەواڵ لە ساڵی ١٩٤٩ لە "باعەدرێ" لەدایکبووە و لە بنەماڵەیەکی ناسراوی "قەواڵ"ەکانە. ڕێڕەوی ژیانی لە ساڵی ١٩٦٩دا گۆڕا، کاتێک بەهۆی بڕیارێکی نادادپەروەرانەی ڕژێمی ئەوکاتەوە ڕێگری لێ کرا ببێتە دادوەر، کۆلێژی یاسای جێهێشت و ڕووی لە کۆلێژی هونەرە جوانەکان لە بەغدا کرد. هەر لەوێش بوو کە خولیای وێنەکێشان لە ناخیدا چەکەرەی کرد و تەواوی ژیانی بۆ بەرجەستەکردنی کولتوورەکەی تەرخان کرد. کارەکانی وەک گەواهیدەر و ڕەنگدانەوەی مێژوو و ناسنامەی ئێزیدییەکان دەمێننەوە.

زۆر سوپاسی هونەرمەند خدر قەواڵ دەکەین بۆ ئەو گفتوگۆ بەپێزەی لەگەڵمانی ساز کرد و دەرفەتی پێ داین لە نزیکەوە ئاشنای کارەکانی ببین. هەروەها دەستخۆشیی لێ دەکەین بۆ دوایین تابلۆی کە گوزارشت لە شادی و ژیانەوەی ئێزیدییەکان دەکات.

Gathering Red Poppies by Khidir Kawal, 2025.
Oil on canvas, 60 × 45 cm

Today, World Art Day coincides with Çarşema Sor, the Yazidi New Year. This work by Khidir Kawal captures a living tradition where families gather wildflowers to decorate their doorways, welcoming spring into their homes. As Kawal says: “The celebrations are approaching, and so are the memories of decorating our doors with April flowers.”

Born in 1949 in Ba’edrê, Kawal comes from a lineage of Qawals. His path to the canvas began in 1969 when a decree barred Yazidis from becoming judges, leading him to leave law school for the College of Fine Arts, Baghdad. It was there that he mastered oil painting and dedicated his life to documenting his culture. His work remains an expression of the history and identity of his people.

We sincerely thank Khidir Kawal for the insightful conversation held, his warm reception to us learning more about his practice, and for sharing his latest work depicting joy and renewal for the Yazidi people.

گەردانە و لیرە و کوژەکە: خشڵی کەونارا

نووسین: لاژە بەرزنجی
وەرنووسین: قەندیل بێستون

بەر لەوەی دەرکەون، دەنگیان دەبیستن. بۆ چەندین سەدە، زەنگۆڵە و شەقەی ئاڵتوون و بەردەکان، لە هەموو وەرز و جەژنێکدا هاوسەفەری ژنانی کوردن. لە گەردانەی ناوچە جیاوازەکانەوە تا لوولە پڕ لە دوعاکان؛ ئەم خشڵانە گوزارشت لە شوناسێکی ڕەسەن دەکەن کە نەوە دوای نەوە وەک میرات ماوەتەوە.

بۆ چیرۆکی ئەم مانگە، پەنامان بۆ ئەرشیفە کۆنەکان بردووە و لەوێوە مێژووی ئەو خشڵە ڕەسەنانەمان هەڵداوەتەوە کە چەندین سەدەیە ئافرەتانیان پێ دەڕازێتەوە. ئەم بابەتە بۆ ئێمە بایەخێکی زۆری هەیە، چونکە لەلایەن هاوکارمان (لاژە بەرزنجی)یەوە نووسراوە، کە وەک ڕێکخەری چیرۆکە وێنەییەکان و هاوبەڕێوەبەری پڕۆژە هونەرییەکانمان کاردەکات.

بۆ خوێندنەوەی تەواوی چیرۆکەکە، سەردانی بەستەری ناو بایۆ یاخود نووسینی بابەتەکە بکەن.

Gerdane, Lîre and Kujeke: Ancient Jewelry

Written by: Lazha Barznji
Translation and Editing: Qandeel Bestoon

Before they appear, you hear them. For centuries, the chime of gold and stone has followed Kurdish women through every season and celebration. From the regional elegance of the Gerdane to the prayer-filled Lula, these pieces represent an identity that is both deeply personal and passed down through generations.

This month’s story is a deep dive into the archives, tracing the authentic threads of Kurdish jewelry that have adorned women for centuries. This feature is particularly special to us as it is authored by our very own team member, Lazha Barznji, who serves as our Photojournalism Coordinator and Co-Director of Curated By.

Click the link in our bio or the caption to read the full story.

https://tr.ee/tODImKW1ws

نێت پڕۆگرامێکە لەلایەن ناوەندی کوردستان بۆ هونەر و کولتوور و پەیمانگای گۆتە لە هەولێر و کارگەی کلتوور، کە پشتگیری لە هونەرمەندان، ڕێکخەرانی پێشانگا و کولتوورکاران دەکات لە کوردستان بۆ پەرەپێدانی پڕۆژە و بیرۆکە کولتوورییەکانیان. زانیاری زیاتر لەم بڵاوکراوەیەدا بدۆزەرەوە و تاوەکو ١٥ی نیسانی ٢٠٢٦ لە ڕێگەی ئەو بەستەرەی لە نووسینی بابەتەکە و بایۆی هەژمارەکەماندا دانراوە، داواکاری پێشکەش بکە.

NET is a program by KCAC, Goethe-Institut Erbil, and the Culture Factory, supporting artists, curators, and cultural practitioners in Kurdistan to develop their cultural projects and ideas. Find more information in this post and apply by April 15, 2026, through the link in our caption and bio.

https://tr.ee/BV7yTiuBXq