Pro Bono Legal Ed

📘 जिल्हा न्यायालयात चालणाऱ्या खटल्यांचे प्रकार

जिल्हा न्यायालयात विविध प्रकारचे खटले वेगवेगळ्या न्यायालयांमध्ये चालतात. खाली सोप्या भाषेत संपूर्ण माहिती दिली आहे:

🔷 1. दिवाणी न्यायालय (Civil Court)

👉 हक्क व मालमत्तेशी संबंधित खटले

जमीन / प्लॉट वाद
घराचा ताबा / रिकामे करून घेणे
पैशांची वसुली (वसुली दावा)
करारासंबंधी वाद
मनाई आदेश / स्थगन आदेश

📌 हे खटले साधारणपणे पुढील न्यायालयांमध्ये चालतात:

दिवाणी न्यायाधीश (कनिष्ठ स्तर / वरिष्ठ स्तर)
जिल्हा न्यायाधीश
🔷 2. फौजदारी न्यायालय (Criminal Court)

👉 गुन्ह्यांशी संबंधित खटले

चोरी, मारहाण
खून, बलात्कार
फसवणूक
हुंडाबळी, कौटुंबिक हिंसा

📌 हे खटले पुढील न्यायालयांमध्ये चालतात:

न्यायिक दंडाधिकारी (JMFC)
मुख्य न्यायिक दंडाधिकारी (CJM)
सत्र न्यायालय (जिल्हा व सत्र न्यायाधीश)
🔷 3. कौटुंबिक न्यायालय (Family Court)

👉 घरगुती व कौटुंबिक वाद

घटस्फोट
भरण-पोषण
मुलांची ताबेदारी
पती-पत्नीतील वाद
🔷 4. मोटार अपघात दावा न्यायाधिकरण (MACT)

👉 अपघाताशी संबंधित दावे

रस्ते अपघातातील नुकसानभरपाई दावा
🔷 5. कामगार न्यायालय (Labour Court)

👉 नोकरी व कामगार संबंधित वाद

नोकरीतून कमी करणे
वेतन / पगार वाद
कामगार हक्कांशी संबंधित प्रकरणे
🔷 6. विशेष न्यायालये (Special Courts)

👉 विशिष्ट प्रकारच्या गुन्ह्यांसाठी

अंमली पदार्थ प्रकरणे (NDPS)
बालकांविरुद्ध लैंगिक गुन्हे (POCSO)
केंद्रीय अन्वेषण विभाग (CBI) प्रकरणे
जलदगती न्यायालये (Fast Track Court)
🔷 7. महसूल न्यायालय (Revenue Court)

👉 जमीन व महसूल नोंदीशी संबंधित खटले

नामांतरण (म्यूटेशन)
वाटप / विभाजन
जमीन नोंदीवरील वाद

📌 हे प्रकरणे सामान्यतः पुढील अधिकाऱ्यांकडे चालतात:

उपविभागीय अधिकारी (SDM)
तहसीलदार
✅ सोप्या शब्दांत समजून घ्या:
दिवाणी न्यायालय → हक्क / मालमत्ता
फौजदारी न्यायालय → गुन्हे
कौटुंबिक न्यायालय → कुटुंबीय वाद
MACT → अपघात दावे
कामगार न्यायालय → नोकरी वाद
विशेष न्यायालये → विशिष्ट गुन्हे
महसूल न्यायालय → जमीन नोंदी