Tigrigna Language Development

ኣዕርክተ -ሓሰት
ሕደ ንደቀ-ቓላት ዝተፈላልዩ ትርጕማት
ኣርኣያ ካሳ
ኣብ ወርድፕረስ፡ https://wp.me/p3JCwq-109 ፡ ንተመራመርቲ ምምዕባል ትግርኛ ዚኸውን ዛዕባ ኣዕርክተ-ሓሰት ግእዝ-ትግርኛ ዝጽሓፍክዎ ኣሎ። ኣብ’ዚ፡ ፌስቡክ ከኣ፡ ንመርእዪ፡ ዕስራ (20) ዚኾኑ ዘርዚረ ኣለኹ። ብእዞም ዕስራ ዚኾኑ ቃላት፡ ኣብ ከብሐይ ካብ ዘሎዉ ጽሑፋት መምሃሪ ግእዝ፡ ኣመዓራርየ ዝጽሓፍክዋ፡ ሓንቲ ዛንታ ከቕርብ እየ።

ቃላት፡ ብ“Hearsay ቤለ-ቤሌው”፡ ብረባሕታ ይዅን ብንደቀ-ቓላት ብምምስሳሎም፡ ሕደ ትርጕም ኣሎዎም ምባል ከም ዘይክኣል ህላወ ኣዕርከተ-ሓሰት ሓደ ኣብነት እዩ።

ኣዕርክተ-ሓሰት ዚኾኑ ቃላት፡ ኣብ ግእዝ-ትግርኛ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ኵሎም ዚዛመዱ ቋንቋታት ይኽሰቱ እዮም።
ንኣብነት፡ “burro” (ቡሮ)፡ ብጥልያን፡ “ልኻይ”፣ ብስፓንኛ ከኣ “ኣድጊ” ማለት እዩ።

ቅድሚ ዝርዝርን ዛንታን ምቕራበይ ግን ንነበብቲ ሓበሬታ/ጥንቃቐ እንሆ፤
(ሀ) ምልከት ግእዝ ዘይብልኩም፡ ግዜኹም ኣይተጥፍኡ። እተን ኣብ’ዚ ተዘርዚረን ዘለዋ ቃላት፡ ብግእዝን ትግርኛን ነንበይኑ ትርጕም ከም ዘሎወን ጥራይ ፍለጡ። ኣብ ምርዓም ከም ዝመየና፡ ናብ ንቡር ትርጕመን ኪምለሳ ዘይክእላ ቃላት ኪብሃላ እውን ከም ዚክኣል ተገንዘቡ።
(ለ) እንታይኮን ይኸውን ትርጕመን ብምባል ንእትህንጠዩ፡ ትርጕመን፡ ብእንግሊዝኛን ትግርኛን፡ ነቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ መራኸቢ ጠዊቕኩም ርኣዩ።
(ሐ) ምልከት ግእዝ ዘለኩም፡ እተን ቃላት ብኸምይ ኣብ’ቲ ዛንታ ከም ዝኣተዋ ኣስተማቕሩ።
(መ) ካብ’ዚ ሓሊፉ፡ ትምህርቲ ግእዝ ገና ዘይተተሓሕዝክዎ ዕማም ብምዃኑ ዚህቦ ርእይቶ የብለይን።

(፩) እተን ኣብ’ዚ ንመርኣዪ ዝተሓርያ ኣዕርክተ-ሓሰት ቃላት እዘን ዚስዕባ እየን፤

#ሃየደ #ሌለየ/ሊላይ #ሓቈ #መሰጠ/ተመሰጠ #መዝመዘ #መየጠ/ምይይጥ #መገበ/መጋቢ #ረትዐ/ኣርትዐ #ሰወጠ/ተሰወጠ #ሰዓረ #ኣመት #ከልሐ #ወርዘወ/ወሬዛ #ወጠነ/ውጥን #ሳኒታ #ዓበጠ #ዓደመ #ዘለፈ #ደንገጸ #ገሃሰ #ገነት #ገወረ/ጎረ #ፈለጠ

(፪) እታ ኣመዓራርየ፡ መራጐዲ ክትከውን በተን ዝተሓርያ ቃላት ዝጽሓፍክዋ ዛንታ እንሀት፤

ዘይስሕል ሰይፈ ጕሕሉት ለቢጹ፡ ይትቀተል ቦቱ ሌሊሁ።
ዘይከሪ ግብ ለቢጹ፡ ይገብእ ባዕሉ ውስቴቱ።
ሃበ እርኣያ ካሳ
ዓመ 2024

ሃሎ ኣሓዱ ብእሲ ጥቀ ባዕል ዘይነብር በኣሓቲ ሃገር። ቦቱ ዓጸድ ኣቅማሕ ዓቢይ ጎረ ቤቱ። እስመ ውእቱ ይከብር እምኵሎሙ፡ መኳንንተ ወመጋቢያነ ዛቲ ሃገር፡ እለ ይትኳነኑ ይመጽኡ ለለጊዜሁ ሃቤ ቤቱ። ብእሲቱ፡ ሶስና፡ ይእቲ ላህይት ገጻ ጥቀ ወሰናይት ራእያ። እምዝ መጺኦሙ ሕዝብ ጊዜ ቀትር ይትኳነኑ፡ ሶስና ትበውእ ወታንሶሱ ውስተ ዓጸደ ኣቅማሕ ዘምታ።

እም እሉ ዘይመጽኡ፡ ሃለዉ ክልኤተ መጋብያን መደልዋን ይለምዱ ወይጸመዱ ውስተ ቤተ ምታ። እልክቱ መጋብያን፡ ይርእይዋ ለብእሲተ እግዚኦሙ ኵሎ ኣሚረ ሶበ ትበውእ ወታንሰሱ ውስተ ገነት።

መጋብያኑ ተደሙ በስነ ሶስና ወተሃየዳ ኣዕንቲሆሙ በላህያ፣ ፈተውዋ ፈድፋደ ወፈቀዱ ይስክቡ ምስሌሃ። ባሕቱ ኢተናግሩ በበይናቲሆም ዘውስተ ልቦሙ እስመ ሓፈሩ ነጊረ ፍትወቶሙ። ኣሓቲ ዕለት፡ ተበሃሉ ኣሓዱ ለካልኡ፡ ንእቱ ቤትነ እስመ ጊዜ ምሳሕ ውእቱ ወተፋለጡ። እምበለ ይሑሩ ኣብያቲሆሙ፡ ድሓረ ሃዳጥ፡ ተሰወጡ ሃበ ገነት ወተራክቡ ሕቡረ ወተናጸሩ። ኣሜሃ ተናገሩ ዘውስተ ልቦሙ ወፍትወቶሙ፣ ወተዓደሙ ጊዜ ይክሉ ረኪቦታ ለባሕቲታ።

ኣሓቲ ጊዜ ቀትር፡ ቦአት ሶስና ከም ዘልፍ ምስለ ክልኤሆን ኣእማቲሃ በውስተ ገነት ወፈቀደት ትትሓጸብ እስመ ሓፈወት። ኣልቦ ህየ ኢመኑሂ ዘእንበለ ክልኤቱ መገብት እለ ይትሓብኡ። ሶስና፡ ትቤሎን ለኣእማቲሃ ያምጽኣ ላቲ ቅብዐ ወኣፈዋተ፡ ይመዝምዛሃ ወይሕጽባሃ ወስኣለቶን ይዕጽዋ ሆህተ ገነት። ኣእማቲሃ ገብራ በከም ኣዘዘቶን። ዓጸዋ ሆህተ ገነት ወወጽኣ እንተ መፍልስት ያምጽኣ ዘኣዘዘቶን። ኢርኣያሆም ለመገብት እለ ይትሓብኡ።

እምኣመ ወጺኦን እላንቱ ኣዋልድ፡ ተንስኡ እልክቱ መገብት ወሖሩ ሃቤ ሶስና። ዓብጥዋ ትስከብ ምስሌሆሙ። ወይቤልዋ፡ “ናሁ ዕጽው ሆህተ ገነት ወኣልቦ ዘይሬእየነ ወንፈቱ ንስክብ ምስሌኪ፡ ኦሆ በልነ። እመ ኣበይኪ ናስተዋድየኪ ከመ ረከብነ ብእሴ ምስሌኪ፡ በእንተዝ ኣዘዝኪ ይውጽኣ ኣዋልድኪ እምኔኪ ወይዕጽዋ ሆህተ።”

ለሓወት ሶስና ወትቤ ተመንደብኩ ፈድፋደ በኵለሄ። ኣሌ ልየ! እመሂ ገብርኩ ዘሰኣሉኒ እመዉት ወእመሂ ኢገብርኩ ኢይድሕን። ኢይክእል ኣምስጦ እም እዴሆሙ። ባሕቱ በትብዓተ ትቤሎሙ፡ “ይሄሰኒ መዊተ እምበለ ገቢርየ ኢርቱዕ ወእደቅ ውስተ እዴክሙ።”

ሶበ ኣሓዱ መጋቢ ወጠነ ይሓቅፍ ሓቈሃ፡ ኣውየወት ሶስና በዓቢይ ቃል፣ እልክቱ መግብትሂ ኣውየው ምስሌሃ። ሮጸ ኣሓዱ መጋቢ ወኣርሓወ ሆህተ ገነት። ሰሚዖሙ ኣውያተ በውስተ ገነት፡ ወጽኡ እለ ውስተ ቤታ ወሮጹ እንተ መፍልስት ይርእዩ ምንተ ኮነ።

ተናገሩ እልክቱ መገብት ከመ ረክብዋ ለሶስና ትሰክብ ምስለ ብእሲ ዘኢኮነ ምታ። ሶበ ሰምዑ ዘንተ፡ ሓፈሩ ኣግብርቲሃ ወኣእማቲሃ እስመ ግሙራ ኢተገብረ ዘከምዝ ነገር በላዕለ ሶስና።

በሳኒታ ኣንገለገሉ ሕዝብ ይኰንኑ በዘኮነ። ለኣኩ ሃበ ሶስና ያምጽእዋ። ይእቲ፡ መጽአት ምስለ ኣዝማዲሃ፡ ነገዳ ወኵሉ ዘየኣምራ። መጽኡ ክልኤቱ መገብትሂ። ግቡኣን፡ ሰኣልዎሙ ለመገብት ይዜንው በዘኮነ ውስተ ገነት።

ወይቤሉ እልክቱ መገብት፡ “እንዘ ናንሰሱ ውስተ ገነት ባሕቲተነ ቦአት ይእቲ ወክልኤቶን ኣእማቲሃ። እምድሕረ ሓዳጥ፡ ኣእማቲሃ ዓጸዋ ሆህተ ገነት ወሖራ እስመ ፈነወቶን።”
“እምድሕረ ወጽኣ ኣዋልዲሃ መጽአ ሃቤሃ ኣሓዱ ወሬዛ እም ሃበ ይትሓባእ። ንሕነሰ ርኢነ ዘንተ ሮጽነ ሃቤሆሙ ወረከብናሆሙ ይሰክቡ ሕቡረ። ደንገጹ ሶበ ርኣዩነ። ውእቱ ወረዛ ተንስእ፡ ኣርሓወ ሆህተ ገነት ወጎይየ። ንሕነሰ ስኣናሁ ኣሒዞቱ ኣስመ ውእቱ ይሔይለነ፣ ኪያሃሰ ኣሓዝናሃ ወስኣልናሃ መኑ ብእሲሁ፡ ባሕቱ ኢያድዓትነ። ንሕነ ሰማዕቱ ለዝ ነገር።”

ኣመንዎሙ ግቡኣን እስመ ውእቶሙ መገብት እሙንቱ በሃበ ቤተ ምታ። ኰነንዋ ለሶስና ትሙት። ኣውየወት ሶስና በዓቢይ ቃል ወትቤ፡ “ሰማዕተ ሓሰት ርኩሳነ! ኣስተዋድዩኒ ወናሁ ኣነ እመውት እንዘ ኣልቦ ዘኣበስኩ፡ ኣሕሰሙ ላዕሌየ እሉ መገብት።” በከዩ ላቲ ኣዝማዲሃ ወሰብአ ቤታ ወኵሎ ሰብእ ዘየኣምራ።

እንዘ ይወስድዋ ይቅትልዋ፡ ኣሓዱ ወሬዛ ዘስሙ ዳኒኤል፡ ከልሐ በዓቢይ ቃል ወይቤ፡ “ንጹሕ ኣነ እም ደማ ለዛቲ ብእሲት።” ኵሉ ሕዝብ ኣንከሩ፡ ወእሉ መኳንንት ተመየጡ ሃቤሁ ወይሰኣልውዎ፡ “ምንትኑ ዝነገር ዘትብል ኣንተ፧” ቆመ ዳኒኤል በማእከሎሙ ወይቤ፡ “ኢትክህሉኑ ኣርትዓ ፍትሕ ለድኩማን፧ ከመዝኑ ኣንትሙ ዓብዳን፡ ዘእንበለ ትሕትቱ ወታጠይቁ ትኴንኑ ለዛቲ ብእሲት፧ ግብኡኬ ካዕበ ውስተ ዓውድ ንሕትቶሙ፡ እስመ ሓሰዉ ወኣስተዋደዩ እሉ መገብት።” ሶስናሂ፡ ኣመ ሰምዐት ዘንተ ነገረ፡ ሰፈወት ያድሕና እሞት።

ተሰውጡ ኵሉ ሕዝብ ውስተ ዓውድ ወይቤልዎ ለዳኒኤል፡ ነዓ ንግረነ በከመ ኣስተዋደዩ ለታ እሉ መገብት ወኣይድዓነ በከመ ንሕነሂ ኴነንነ ኢርቱዕ። ዳኒኤል ይቤሎሙ፡ ዓልልዎሙ ለልእክቱ መገብት፡ ወኣቅምዎሙ በብኣሓዱ ቅድመ ግቡኣን። ተሌለዩ መገብት ኣሓዱ እም ካልኡ፡ ወጸውዕዎ ለኣሓዱ እምኒሆሙ።

ዳኒኤል ይበሎ፡ “ኣመ ርኢካሃ ለዛቲ ብእሲት ትሰክብ ምስለ ወሬዛ፡ ንግረነ በታሕተ ኣይ ዕጽ ሃበ ሰከቡ።” ውእቱ መጋቢ ኣውስእ እንዘ ይብል በታሕተ ዕጸ ሰኪኖን። ኣግሃሱ ለዝኰ መጋቢ ወኣዘዙ ያምስጽኡ ለካልኡ። ይእዜኒ ሰኣሎ ዳኒኤል ለካልኡ እንዘ ይቤ፡ “ንግረነ ምንትኑ ዕጹ በሃበ ረከብኮሙ እንዘ ይሰክቡ፧” ወኣውሰአ እንዘ ይብል በታሕት ዕጸ ኮል።

ዳኒኤል ተመይጦ ሃበ ግቡኣን ይቤሎሙ፡ “ርኢክሙ፡ እልክቱ መገብት ኮኑ ስምዕ በሓሰት ዲበ ዛቲ ብእሲት ንጽህት።”
ሰሚዕም ዘንተ፡ ኣብቀው ወከልሑ ኵሉ ኣሕዛብ በዓቢይ ቃል። ግቡኣን፡ ተንስኡ ላዕለ እልክቱ ክልኤቱ መገብት፡ ስዓርዎም እም ምግብናሆሙ፣ ወኰነንዎሙ በሕጎሙ በከም ገብሩ እኩየ ዲበ ብእሲት በጕሕሉት። ኣእኰትዎ ለዳኒኤል ዘኣድሓና ለሶስና እንተ ተወከለት ቦቱ ወግቡኣን ኣድሓኑ ደመ ንጹሐ ይእተ ኣሚረ። ተመየጠ ላሕዎሆሙ ለኣበዊሃ ወሰብአ ቤታ ወኵሎ ሰብእ ዘየኣምራ ውስተ ሓሴተ ወትፍስሕት።
ተፈጸመ
--ኣርኣያ

ኣዕርክተ-ሓሰት ኣዕርክተ-ሓሰት፡ ሕደ ንድቀ-ቓላት ግእዝ-ትግርኛ፡ ዝተፈላለዩ ትርጕማትኣርኣያ ካሳ2024 መቕድም መወከሲ ሰነዳትኣብ ደረጃኡ ዝሓለወ ቋንቋ፡ ንምምዕባልን ንምዕቃብን ቋንቋ መወከሲ ዚኾኑ፡...

ቅጽል - ፰ይ-ክፋል ኣመቃራሒ ቅጽልኣርኣያ ካሳ ኣብ ዝሓለፈ ፯ይ-ክፋል፡ ሕትቶዊ ቅጽል ተዋሂቡ እዩ። ኣብ’ዚ ፰ይ-ክፋል ካብ ክፍሊታት ቅጽል፡ ኣመቃራሒ ቅጽል ይቕርብ። ኣመቃራሒ ቅጽል ንብዙሕ ወይ እኩብ ነገር/ሰባት/ዅነት ብተናጽል (ነፍሲወክፍ) ዚገልጽ ቃል ኣመቃራሒ ቅጽል ይብሃል። “ነፍሲወክፍ”፡ ንኻብ ሓደ ንላዕሊ ብዝሒ ንዘለዎ ነገር በብሓደ ዚጠቅስ፡ ዜካፍል ቃል እዩ። ካብ ኵሎም ንሓደ-ሓደ፡ “በብምዓልቲ” ኣመቃራሒ ቅጽል ኣብ ም.ሓ.፡ ብነፍሲወከፍ + ስም/ስማዉ-ሓረግ/ክ.ስማዊ ጥብቆ ይቐውም።...

ቅጽል – ፰ይ-ክፋል ኣመቃራሒ ቅጽል ቅጽል – ፰ይ-ክፋል ኣመቃራሒ ቅጽልኣርኣያ ካሳ ኣብ ዝሓለፈ ፯ይ-ክፋል፡  ሕትቶዊ  ቅጽል ተዋሂቡ እዩ። ኣብ’ዚ ፰ይ-ክፋል ካብ ክፍሊታት ቅጽል፡ ኣመቃራሒ ቅጽል ይቕርብ። ኣመቃራሒ ቅጽል ...