DIOS Project

lkədə əmək ehtiyatlarının keyfiyyətinin yüksəldilməsi və bununla da əhalinin layiqli məşğulluq imkanlarının genişləndirilməsi prioritet vəzifələr kimi çıxış edir. Qeyd edilənlər baxımından, hazırda Azərbaycanda həyata keçirilən sosial islahatların bir istiqaməti də əmək ehtiyatlarının keyfiyyətinin yüksəldilməsi və əmək məhsuldarlığının artırılması vasitəsi kimi peşə standartlarının hazırlanması və tətbiqi ilə bağlıdır. Dünya təcrübəsi göstərir ki, peşə standartlarının tətbiqi mühüm sosial əhəmiyyət kəsb etməklə yanaşı, çox konkret maliyyə və iqtisadi səmərəliliyə də malikdir. Eyni zamanda, peşə standartlarının tətbiqinin sosial, iqtisadi və maliyyə səmərəsi həm ölkə miqyasında, həm müəssisələr səviyyəsində, həm də vətəndaşlar üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Peşə standartı – konkret peşə sahələrində işçilərin yerinə yetirdikləri əmək funksiyalarına qoyulan ümumi tələbləri sistemli şəkildə əks etdirən sənəddir. Peşə standartları əmək bazarında peşlər üzrə monitorinqin aparılması, formal/akademik təhsilin əmək bazarının tələblərinə uyğunlaşdırılması, peşə təlimi, ixtisasartırma və yenidən hazırlıq vasitəsi ilə əmək bazarında baş verən sürətli dəyişikliklərin qarşılanması (əmək bazarının ehtiyaclarına uyğun kadr hazırlığının təşkili), qeyri-formal və informal təhsil vasitəsi ilə əldə edilmiş bilik və bacarıqların tanınması, əmək bazarının tələblərinə uyğun gənclərin peşəyönümünün təşkili və işçi qüvvəsinin səriştələrinin artırılması üçün baza rolu oynayır. Bu da öz növbəsində əmək məhsuldarlığının artması, iqtisadiyyatın rəqabətqabiliyyətliliyinin yüksəlməsi, əmək haqlarının, büdcə daxilolmalarının və ÜDM-in artımı ilə müşahidə edilir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev Nazirlər Kabinetinin 2013-cü ilin birinci rübünün sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına dair iclasda müasir tələblərə uyğun peşəkar kadrların hazırlanması məsələsini xüsusi olaraq vurğulamış, bununla əlaqədar vəzifələri müəyyənləşdirmiş və müvafiq tapşırıqlar vermişdir. Peşə standartlarının hazırlanması və yayılması

Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi və Dünya Bankı ilə birgə həyata keçirilən Sosial Müdafiənin İnkişafı Layihəsi çərçivəsində “ISCO88/08-ə uyğun təkmilləşdirilmiş peşə standartlarının və əlaqədar təlim standartlarının hazırlanması” (DIOS) tapşırığının icrasına 2010-cu il iyul ayının 1-dən başlanılıb və layihənin 2013-cü ilin oktyabr ayına kimi baş çatdırılıb. Layihənin əsas məqsədi 200 peşə standartı hazırlamaq, təlimlər vasitəsi ilə yerli potensialı gücləndirmək, məlumatlılıq səviyyəsini artırmaq və Əmək Ehtiyatlarının İnkişafı Agentliyinin yaradılmasına dəstək vermək olub.

Ötən dövr ərzində peşə və təlim standartlarının hazırlanması üzrə təlimat hazırlanıb, tikinti, turizm, emal, energetika, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, ticarət, biznesin idarəedilməsi və fərdi xidmət sahələri üzrə sahə komissiyaları yaradılıb və onların iştirakı ilə standartların hazırlanması üçün prioritet peşələr müəyyənləşdirilib, 200 peşə standartı paketi (peşə və təlim/səriştə standartları, qiymətləndirmə nümunələri) üzərində iş tam başa çatdırılıb (beynəlxalq təcrübə əsasında hazırlanıb, aparıcı müəssisələrin iştirakı ilə yerli şəraitə uyğunlaşdırılıb və sahə komissiyası tərəfindən baxılıb) və qiymətləndirmə mərkəzlərinin akkreditasiyası proseduraları hazırlanıb.

2011-ci ilin iyul ayında Almaniya və Sloveniya dövlətlərinə, 2012-ci ilin aprel ayında Sinqapur dövlətinə təlim səfərləri təşkil edilib, Əmək Ehtiyatlarının İnkişafı Agentliyinin yaradılması üçün zəruri sənədlərin layihə (ilkin) versiyası, peşə və təlim standartlarının tətbiqi baxımından Əmək Məcəlləsi və Məşğulluq haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununa düzəliş və əlavələrin edilməsi üçün təkliflər paketi, Əmək Ehtiyatlarının İnkişafı Agentliyinin yaradılmasının, peşə və təlim standartlarının tətbiqinin Səmərəlilik Modeli hazırlanıb. www.dios.az veb səhifəsi Azərbaycan və ingilis dillərində istifadəyə verilib və 200 peşə standartı paketinin Azərbaycan dilində olan versiyası veb səhifəsində yerləşdirilib, peşə standartları paketi üzrə proqram təminatı hazırlanıb və məlumat bazası yaradılıb.

Əmək Ehtiyatlarının İnkişafı Agentliyinin fəaliyyətinin təşkili üçün 5 gənc mütəxəssis seçilib, onlar üçün peşə və təlim standartları, peşə standartı üzrə qiymətləndirmə nümunəsi, layihə idarəetməsi, strateji planlaşdırma, hüquqi sənədlərin hazırlanması və ekspertizası, peşə standartları əsasında təlim proqramlarının və kurikulumların hazırlanması, peşə standartlarının insan resurslarının idarə edilməsində istifadəsi mövzuları üzrə iş yerində təlimlər təşkil edilib.

2012-ci ilin yanvar və iyul aylarında peşə və təlim standartlarının hazırlanması mexanizminin təkmilləşdirilməsi, təlim ehtiyaclarının qiymətləndirilməsi, komanda halında işləmək və vaxtın səmərəli idarə edilməsi mövzusunda təlim təşkil edilib. Gənc mütəxəssislərdən 2-si 2011-ci ilin noyabr ayında BƏT-in Turindəki Təlim Mərkəzində “Peşə təlimi sistemində bacarıqların inkişafı və idarəetmənin təkmilləşdirilməsi” mövzusunda və 2013-cü ilin fevral ayında “Sinqapur Yaşlıların Təlimi İnstitutu”nda “Sinqapur Milli Kvalifikasiya Çərçivəsinin öyrənilməsi və Peşə Standartları” mövzusunda təlimlərdə iştirak edib, eyni zamanda gənc mütəxəssislərdən 3-ü 2011-ci ilin iyul ayında Almaniya və Sloveniyaya dövlətlərinə təşkil edilmiş təlim səfərində iştirak edib. Peşə standartlarının yayılmasını təşviq etmək məqsədi ilə peşə və təlim standartlarının yayılması üzrə plan hazırlanıb, sahə komissiyalarının mütəmadi olaraq görüşləri təşkil edilib, 2011 və 2012-ci ilin noyabrında Layihənin nailiyyətləri Brüsseldə təşkil edilmiş Avropa Məşğulluq Forumunda, 2012 və 2013-cü ilin oktyabrında Peşə Təlimi üzrə Avropa Forumunda təqdim edilib və böyük maraqla qarşılanıb. Eyni zamanda, Layihə çərçivəsində əldə edilən nəticələr və peşə standartlarının çap nümunələri 4-6 oktyabr 2013-cü ildə 7-ci Azərbaycan Beynəlxalq Təhsil və Karyera sərgisində təqdim edilib və Layihənin stendi sərgi iştirakçılarının böyük marağına səbəb olub.