TS&D lab

Mental map-երը՝ որպես հետազոտության գործիք

Mental map-ը կամ մտային քարտեզը սոցիալական գիտություններում կիրառվող որակական մեթոդ է, երբ հարցվողին առաջարկում են «նկարել» քաղաքը։ Սա բառացի քարտեզ չէ․ սա հուշերի, զգացմունքների և պրակտիկաների քարտեզ է։

Mental map-երը ցույց են տալիս այն իմաստավորումները, որոնք մարդիկ տալիս են տարածքներին։ Օրինակ՝
- ինչու՞ է հարցվողը հիշում մշակույթի տունը, բայց ոչ՝ կայարանի շենքը,
- ինչու՞ է կարևոր այս կոնկրետ այգին,
- ի՞նչ պատմություններ են կապված կամրջի, հրապարակների կամ մանկության բակերի հետ։

Այս քարտեզները պատմում են ոչ թե միայն որտեղ ինչ է գտնվում, այլ՝ ինչու է այն կարևոր։ Mental map-երը օգնում են հասկանալ՝
✔️ ինչպես են մարդիկ հիշում իրենց քաղաքը,
✔️ որոնք են քաղաքի՝ հիշողություններով և պրակտիկաներով հագեցած վայրերը,
✔️ ինչ իմաստներ են շերտավորվում խորհրդային և հետխորհրդային ժամանակաշրջաններում։

Այս մեթոդը թույլ է տալիս ավելի խորքային մակարդակում տեսնել այն ընկալումները, զգացողությունները և քաղաքային փորձառությունները, որոնք մարդիկ կապում են տարածքների հետ։

Շուտով կկիսվենք մեր քարտեզներից հետաքրքիր օրինակներով։

Տարածքային ուսումնասիրությունների և զարգացման լաբորատորիայի ուսումնասիրությունների օբյեկտն են հանդիսանում երեք քաղաքներ՝ Սիսիանը, Ստեփանավանը և Չարենցավանը։ Այս քաղաքների ընտրությունը պատահական չէ։

Հետարդյունաբերական քաղաքների ընտրությունը կատարելիս սահմանվել են մի քանի չափանիշներ՝ ե՞րբ է հիմնադրվել քաղաքը, ե՞րբ է ստացել քաղաքի կարգավիճակ, միգրացիոն ի՞նչ ցուցանիշներ ունի, որքա՞ն է բնակչությունը, ի՞նչ հեռավորության վրա է գտնվում Երևանից, որքանո՞վ է մոտ սահմանին, արդյոք տուժե՞լ է երկրաշարժից։ Արդյունքում, առանձնացվել է քաղաքների երեք հիմնական խմբեր, որոնցից յուրաքանչյուրից ընտրվել են մեկական քաղաքներ․
- Չարենցավանը, որը մոտ է Երևանին
- Ստեփանավանը, որը տուժել է 1988թ․-ի երկրաշարժից
- Սիսիանը, որը սահմանամերձ է։

Հետազոտության նպատակը տարբեր քաղաքների համեմատությամբ ընդհանրական պատկեր դուրս բերելը չէ։ Սրանք դեպքի ուսումնասիրություններ են (case study):

Dates & Venue
Mon 06 – Sun 12 July, 2026 | full-time | Stepanavan, Recity Armenia

Concept & Rationale
The ReCITY Summer School provides an interdisciplinary and international platform to critically explore the challenges and opportunities of Armenia’s post-industrial small cities. Rooted in the ReCITY project’s case cities Stepanavan, Sisian, and Charentsavan, the program applies innovative approaches to explore urban heritage, sustainability, and inclusivity. Guided by the cross-cutting principles of circular economy and gender-sensitive urban planning, the ReCITY Summer School combines theoretical reflection, methodological training, and future-oriented thinking, enabling participants to conduct context-sensitive urban research. Participants will contribute to developing practical solutions that support sustainable urban transformations in post-industrial small cities.

Who can get involved?
● Advanced Bachelor students (minimum 3rd year), Master students, and PhD students from sociology, geography, architecture, urban planning, environmental studies, IT, and journalism.
● Young professionals and community leaders engaged in urban development, particularly those working in and/or coming from Stepanavan, Sisian, and Charentsavan.
● The working language of the summer school is English. The applicants are expecting to be fluent in English.
● A limited number of places will be allocated to international Master students.
Total cohort: 20 participants. In addition to your application documents, the selection process considers gender balance and diversity in disciplinary backgrounds.

Teaching & Learning Framework
● Studio workshops
● Design and futures-thinking sessions
● Participant-led research projects
● Guided field work and urban walks in Stepanavan
● Pop-up exhibition and showcases
● Public lectures, cinema screenings, & intercultural social program

Learning Objectives
1. Conceptual Frameworks
o Engage with a universal interpretive triangle of urban life: people, places, and genius loci (the spirit of place).
o Critically reflect on urban heritage, socio-spatial inequalities, inclusivity, and power relations in post-industrial contexts.
o Adapt and apply frameworks from circular economy models and gender-sensitive planning to reimagine sustainable urban transformations.
2. Methodological Competences and Skills
o Experience qualitative and participatory methods.
o Practice oral history and ethnographic methods in small-scale fieldwork.
o Explore visual and creative documentation and communication, for example, photography, video, storytelling.
o Engage in reflexive research practices.
3. Future Orientation / Co-Creative Design
o Develop different scenarios for the adaptive reuse of post-industrial spaces.
o Generate creative outputs to be presented to the broader public.

Learning Outcomes
Upon completion of the program, participants will be able to:
● Familiarize themselves with and critically reflect on conceptual frameworks for analyzing post-industrial urban dynamics.
● Experiment with different methods, especially in combination.
● Develop future-oriented concepts that connect heritage, sustainability, and inclusivity.
● Translate their research insights into creative outputs, including maps, policy briefs, or short documentaries.
● Apply their skills in interdisciplinary teamwork, peer feedback, and public communication.
Accommodation, meals and transportation inside Armenia will be covered.
Deadline for applications: 15th February 2026
Apply here: https://bit.ly/3Ma45T3

Նոյեմբերի 3-ին տեղի ունեցավ «Քաղաքային դիմացկունություն և կառուցված ժառանգություն» խորագրով միջազգային սեմինար-քննարկում՝ նվիրված քաղաքային կայունության ըմբռնմանը հետխորհրդային և համաշխարհային քաղաքային փոխակերպումների համատեքստում։

Սեմինարն ազդարարեց Տարածքային ուսումնասիրությունների և զարգացման լաբորատորիայի գործունեության երկրորդ տարվա մեկնարկը:

Միջազգային սեմինարը միավորեց տարբեր բուհերի հետազոտողներին և մասնագետներին՝ քննարկելու կայունության վերլուծության տեսական շրջանակները, խորհրդային ճարտարապետական ժառանգության նոր մեկնաբանությունները, համայնքային հարմարվողականության ռազմավարությունները և առօրյա փորձառությունը, որոնց միջոցով մարդիկ պահպանում և վերստեղծում են քաղաքային միջավայրերը։

Սեմինարի ընթացքում զեկույցով հանդես եկան Վիեննայի համալսարանի պրոֆեսոր Քերսթին Քրելենբերգը, Աախենի համալսարանի հետազոտողներ Էլենա Բատունովան և Ալբինա Դավլետշինան, Օքսֆորդի համալսարանի հետազոտող Մարիա Գունկոն, ԵՊՀ սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի ասիստենտ Արամ Վարտիկյանը, Սոցիոլոգիայի տեսության և պատմության ամբիոնի վարիչ Հարություն Վերմիշյանը, աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետի դասախոս Սարհատ Պետրոսյանը, Գործընկերություն հանուն քաղաքների կայուն զարգացման ծրագրի անդամ Արմեն Վարոսյանը։

ԵՊՀ անդրադարձը | https://www.ysu.am/news/89202

TSD Lab-ի հետազոտող, աշխարհագրագետ Մարիա Գունկոյի «Sisian: Where Mediocrity Meets the Sublime» հոդվածը կարող եք ընթերցել -ի կայքում։

🔗 Հոդվածի հղումը | https://evnreport.com/columns/sisian-where-mediocrity-meets-the-sublime/

Սիրելի ուսանողներ, հետազոտողներ, դեկտեմբերի 10-ին տեղի կունենա Recity Armenia ամառային դպրոցի իրազեկման միջոցառումը։

Բոլոր հետաքրքրված ուսանողներին և ոչ միայն, սիրով հրավիրում ենք մասնակցելու միջոցառմանը և ծանոթանալու ReCity ամառային դպրոցի նպատակներին, գործունեությանն ու ծրագրի հնարավորություններին։

📅 Դեկտեմբերի 10՝ ժամը 12:30-ին
📍 Սոցիոլոգիայի ֆակուլտետ, 315 լսարան

Հարցերի դեպքում կարող եք կապվել հետևյալ հեռախոսահամարով՝ +374 93 466 599

ReCITY Summer School 2026

TSD Lab-ի հետազոտող, սոցիոլոգ Արամ Վարտիկյանի «Չարենցավանի մասին․ ուրբանիստական տպավորությունները արդիականությունից հետո» հոդվածը կարող եք ընթերցել Urbanista / Ուրբանիստա կայքում։

🔗 Հոդվածը կգտնեք կայքում/ https://urbanista.am/charentsavan-essay-arm

Այս հունիսին ՍոցՔեմփը՝ Սոցիոլոգիայի ֆակուլտետի ՈՒԳԸ-ի կողմից կազմակերպվող ոչ ֆորմալ կոնֆերանսը, տոնում էր իր տասնամյակը։ Չկոնֆերանսի շրջանակներում Տարածքային ուսումնասիրությունների և զարգացման լաբորատորիայի անդամներ Հարություն Վերմիշյանը, Արամ Վարտիկյանը, Արմինե Ղալամդարյանը և Շուշան Աբրահամյանը հանդես եկան «ReCity: Ռեֆլեքսիա» պանելային քննարկմամբ։ Այդ ընթացքում նրանք խոսեցին երեք հետարդյունաբերական քաղաքներում իրականացվող հետազոտության վերաբերյալ իրենց ընթացիկ մտորումների և այն հարցադրումների մասին, որոնք առաջացել են դաշտ մուտք գործելով։